Świrski Krik (Cirkus, Kruus, Krigk, błędnie Eryk, Iryk, Pričowič) imię chrzestne Jan (zm. 1447), litewski kniaź.
Literatura (J. Tęgowski, W. Budzisz) błędnie podaje, że jego rodzicami byli Dittus (Titus, wg Tęgowskiego) i Anna; V. Jankauskas wykazał, że są to imiona rodziców żony Ś-ego, Doroty Sońki. Zapewne jego braćmi byli Aleksander, świadek traktatu skirstymońskiego zawartego 15 V 1432 przez wielkiego księcia lit. Świdrygiełłę z zakonem krzyżackim, i Roman (zm. po 27 II 1434), którego synowie posiadali Świr, Sporów i Syrmież, a wg Jana Tęgowskiego także Dubatówki, Strujnoty i Żarów.
Ś. i jego brat Roman byli w otoczeniu wielkiego księcia lit. Zygmunta Kiejstutowicza sygnatariuszami aktów unii trockiej z 20 I 1433 i grodzieńskiej z 27 II 1434. Wspólnie z żoną Ś. wystawił 13 VII 1443 dokument uposażający konwent franciszkanów w Wilnie. W zamian za odprawianie dwóch mszy tygodniowo, a po śmierci wpisanie do ksiąg kommemoratywnych, zapisał klasztorowi ofiarę w zbożu i gryce ze swej wsi Miadzioł. Ś. zmarł zapewne w r. 1447, kiedy zakonnicy wpisali go do swego kalendarza (na karcie zidentyfikowanej przez Z. Dunin-Kozickiego jako grudniowa).
Tęgowski sądził, że Dorota Sońka (wg Jankauskasa córka Dittusa i Anny) była drugą żoną Ś-ego. Dn. 28 IX 1449, jako wdowa, uposażyła z synem Talimuntem (występującym w źródłach w l. 1449—70, zm. przed 1503), protoplastą Talimuntowiczów Świrskich, franciszkański kościół w Wilnie dodatkową dziesięciną ze wsi Miadzioł w zamian za odprawianie dwóch mszy tygodniowo; w tym dokumencie są wymienieni jako nieżyjący czterej inni synowie Ś-ego: Waszko (Vaszko, wg Tęgowskiego Wasyl) i Dowgird (Daugyr), oraz Jerzy i Niekrasz (imię chrzestne Mikołaj), wpisani do franciszkańskiego kalendarza z r. 1447 zaraz po ojcu. Synami Ś-ego byli też Pietko (Piotr, zm. przed czerwcem 1492), fundator w r. 1453 altarii w kościele w Świrze, żonaty z Heleną (Oleną zm. między 26 IX 1502 a 15 III 1503), córką (wg R. Petrauskasa wnuczką) woj. wileńskiego Jana Dowgirda (zob.), oraz zapewne najmłodszy Michał, odnotowany w źródle tylko w r. 1472. Ś. i jego potomkowie ufundowali i uposażyli kościoły w Świrze, Miadziole Małym-Kobylniku oraz Świranach. Używali predykatu «dux». Prawdopodobnie bratankami Ś-ego byli Andrzej (zm. przed 1492, zob.) oraz (wg Tęgowskiego) synowie Romana: Sieńko, fundator w r. 1472 ołtarza w kościele paraf. w Świrach i Jan. Wg Tęgowskiego bratankiem Ś-ego był też Pietko (Piotr, zm. przed czerwcem 1492), ojciec Andrzeja Świrskiego (zm. 1508, zob.), kontynuator linii Romanowiczów Świrskich.
Ś. i Roman przywiesili do aktu unii grodzieńskiej z 27 II 1434 pieczęcie z h. Lis; pieczęć Ś-ego miała napis w otoku cyrylicą: PET’ KRIKOSOVA.
Boniecki, III, VIII; Piekosiński F., Heraldyka polska wieków średnich, Kr. 1899 s. 95; tenże, Poczet rodów szlachty polskiej wieków średnich, „Roczn. Tow. Herald. we Lw.” R. 10: 1911 s. 35; Wolff, Kniaziowie lit.-rus., s. 66, 505; — Budzisz W., Kim był kniaź Pricz Świrski z 14 Księgi Wpisów Metryki, „Metriciana” T. 4 (w druku); Petrauskas R., Lietuvos diduomenė XIV a. pabaigoje — XV a. Sudėtis — Struktūra — Valdžia, Vilnius 2003; Pietkiewicz K., Metryka Litewska — Księga Wpisów za lata 1516—1518, „Lituano-Slavica Posnaniensia. Studia Historica” T. 6: 1994 s. 168, 190; [Rec. z Tęgowski J., Rodowód kniaziów Świrskich do końca XVI wieku] „Lietuvos istorijos metraštis” 2011 (2012) nr 1 (V. Jankauskas); Rowell S. C., Winning the Living by Remembering the Dead? Franciscan Tactics and Social Change in 15th century Vilnius, w: Tarp istorijos ir būtovės, Vilnius 1999 s. 87—121; Semkowicz A., O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle, „Lituano-Slavica Posnaniensia. Studia Historica” T. 3: 1989 s. 45—7; Tęgowski J., O kniaziach Świrskich do końca XV wieku, tamże T. 12: 2007 s. 179—202; tenże, Rodowód kniaziów Świrskich do końca XVI wieku, Wr. 2011; — Akta Unii; Dunin Kozicki Z., Szczątek kalendarza Franciszkanów Wileńskich z XV wieku, „Kwart. Lit.” R. 1: 1910 t. 4 s. 8 tabl. II; Kod. katedry i diec. wil.; Lietuvos Metrika, Vilnius 2002 IX, 2008 XIV; Jasas R., Vilnius Lietuvos TSR Mokslų Akademija Centrinė Biblioteka. Pergamentų katalogas, Vilnius 1980 s. 36—7; — Informacje Lidii Korczak z Kr.
Wojciech Budzisz