Tarnowska (Tarnowska-Konarek) z domu Horko Krystyna (1915–1991), tłumaczka.
Ur. 25 X w Sosnowcu, była córką Włodzimierza Horko (1885–1928), inżyniera, dyrektora Elektrowni Okręgowej w Zagłębiu Dąbrowskim, i Anieli z domu Dawidson (1893–1955). Miała braci: starszego Tadeusza (1913–1976) oraz młodszych Andrzeja (1924–1944) i Macieja (1927–1944); młodsi bracia jako łącznicy Harcerskiej Poczty Polowej Szarych Szeregów polegli w powstaniu warszawskim 1944 r. Starszy brat Tadeusz był w czasie drugiej wojny światowej redaktorem naczelnym „Dziennika Żołnierza” w Szkocji i korespondentem wojennym przy 1. Dyw. Panc. gen. Stanisława Maczka, po wojnie redaktorem naczelnym pism emigracyjnych wychodzących w Londynie: „Dziennik Polski i Dziennik Żołnierza” (1947–59) oraz „Kurier Polski” (1959–60); w r. 1971 był współzałożycielem nowojorskiego „Nowego Dziennika”; ożenił się najpierw z Ingrid Etter z domu Goercke, dziennikarką, z którą miał córkę Krystynę, a od r. 1952 był żonaty z Sheilą Petterson, redaktorką „New Community”, zmarł w Hove (hrabstwo Sussex) w Wielkiej Brytanii.
Po śmierci ojca w wypadku samochodowym zamieszkała w r. 1929 z rodziną w Warszawie i uczyła się w Państw. Żeńskim Gimnazjum im. Marii Konopnickiej oraz Prywatnym Żeńskim Gimnazjum i Liceum Haliny Gepnerówny. Od r. 1935 studiowała w Warszawie na Wydz. Politycznym Szkoły Nauk Politycznych. W r. 1937 wyszła za mąż za Kazimierza Tarnowskiego, adwokata, i przerwała studia; w r.n. podjęła je ponownie, tym razem z zakresu polonistyki, na Wydz. Humanistycznym Uniw. Warsz. W czasie okupacji niemieckiej, od r. 1941, działała z mężem w konspiracji w ZWZ/AK, współpracując z siatką kurierów ze Szwecji. Aresztowana z mężem z 18 na 19 VII 1942, była do czerwca r.n. więziona na Pawiaku. Uczestniczyła w powstaniu warszawskim jako sanitariuszka na Starym Mieście. Po upadku powstania została wywieziona do obozów koncentracyjnych: Auschwitz, a następnie Ravensbrück. Na początku marca 1945 uciekła z transportu jenieckiego i do maja t.r. pracowała w niemieckim gospodarstwie rolnym. Po kapitulacji Niemiec działała w PCK. W październiku wyjechała do brata i matki, osiedlonych w Wielkiej Brytanii. W styczniu 1946 wróciła do kraju.
Znając biegle języki angielski, niemiecki i flamandzki, T. poświęciła się tłumaczeniom literatury anglojęzycznej. Debiutowała przekładem powieści A. J. Cronina „Zielone lata” (W. [Kat.] 1948, wyd. następne, P. 1949, W. 1955). W l.n. przetłumaczyła powieści pisarzy amerykańskich: „Niezwyciężony” (W. 1949, wyd. 2, W. 1954) i „Spartakus” (W. 1954, wyd. następne, W. 2000) H. M. Fasta oraz „Mieszkańcy otchłani” J. Londona (W. 1950, London J., „Dzieła wybrane”, W. 1957 VI). W r. 1951 dokonała przekładu dwóch powieści J. Lindsaya, samodzielnie „Opowieść o roku 1649” (W.), a wspólnie z Marią Wirpszą-Kurecką „Stracone prawo” (W.). Była autorką pierwszego polskiego przekładu powieści anglojęzycznego pisarza hinduskiego B. Bhattacharyi pt. „Tak wiele jest głodów” (W. 1951, wyd. 2, W. 1952). W r. 1952 została członkiem ZLP. Przełożyła następnie „Fortunne i niefortunne przypadki Moll Flanders” D. Defoe (W. 1955, wydania następne do r. 2005), po czym zajęła się tłumaczeniami utworów dla młodego czytelnika: „Przygód Hucka” M. Twaina (W. 1955, wiele wyd. do r. 1995) oraz „Świerszcza za kominem” (W. 1955, wiele wyd. do r. 1988) i „Opowieści wigilijnych” (W. 1958, pojedyncze opowieści ze zbioru wyd. do r. 1989) Ch. Dickensa. W dokonanym przez T-ą przekładzie powieści „Mary Barton” (W. 1956), angielskiej pisarki wiktoriańskiej E. Gaskell, dostrzeżono «wytrawną umiejętność dostosowania się do rozmaitych stylów» (G. Sinko, „Roczn. Liter.” 1956 [1957]). W r. 1956 przetłumaczyła kolejną powieść Cronina „Doktor Robert Shannon” (W., łącznie z „Zielonymi latami” pod wspólnym tytułem „Rabbie i Robert”, W. 1958). T.r. przełożyła też powieść kryminalną A. Christie „N czy M? Piąta kolumna działa” (W., wydania następne do r. 2017) oraz „Żywego człowieka” G. K. Chestertona (W.). Do przekładów Londona wróciła w r. 1957, tłumacząc „Księżycową dolinę” (London J., „Dzieła wybrane”, W. 1957 IX, wiele wyd. do r. 1985). Od r. 1957 należała do Zarządu Głównego i Komisji Zagranicznej oddz. warszawskiego ZLP; z poparciem tej Komisji wyjechała w r. 1958 do Wielkiej Brytanii. Pracowała w tym czasie nad pierwszym w Polsce (dwieście lat po wydaniu angielskim) przekładem powieści L. Sterne’a „Życie i myśli J.W. Pana Tristrama Shandy” (W. 1958, wyd. następne, W. 2001); Grzegorz Sinko pisał, że «po zawijasach sternowskiej składni przesuwa się z gładkością godną podziwu» („Roczn. Liter.” 1956 [1957]), a Czesław Miłosz uznał po latach jej przekład za «arcydzieło» („Kultura” 1973 nr 9). Przekład tej powieści Sterne’a został w r. 1962 uhonorowany nagrodą Stow. Autorów «ZAiKS». W r. 1958 przetłumaczyła powieści E. Hemingwaya („Mieć i nie mieć”, W., wiele wyd. do r. 1999) i R. Gravesa („Brązowa Antigua”, W.), a w r. 1960 D. Garnetta („Róże miłości”, W.).
T. przekładała również utwory dramatyczne, m.in. „Ostatni rejs” S. Vane’a („Kierunki” 1956 nr 3–6, premiera w r. 1957 w Teatrze im. Juliusza Osterwy w Lublinie), z Wacławą Komarnicką „Gniew i miłość” (premiera w r. 1957 w Teatrze Ateneum w Warszawie) i „Music-Hall” (premiera w r. 1958 w Teatrze Współczesnym w Warszawie) J. Osborne’a, a samodzielnie „Smak miodu” S. Delaney’a (premiera w r. 1959 w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku) oraz A. Millera „Widok z mostu” (premiera w r. 1959 w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie) i „Proces w Salem” (premiera w r. 1959 w Teatrze Dramatycznym w Warszawie, potem pt. „Czarownice z Salem”). Wspólnie z Andrzejem Nowickim przetłumaczyła sztuki: „Pod mlecznym lasem” D. Thomasa („Dialog” 1958 nr 4, wyst. w r. 1959 w Teatrze Powszechnym w Warszawie), „Zabawa jak nigdy” W. Saroyana (tamże 1959 nr 8, premiera w r. 1960 w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku) oraz „Ustępliwy kochanek” G. Greene’a (premiera w r. 1961 w Teatrze Ateneum w Warszawie). We współpracy przetłumaczyła też sztuki E. O’Neilla: „Księżyc świeci nieszczęśliwym” (z Teodorą Żukowską, premiera w r. 1960 w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku) oraz „Po długim dniu zapada noc” (z Komarnicką, premiera w r. 1961 w Teatrze Śląskim im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach). Dla Teatru Telewizji przełożyła wystawioną w r. 1962 sztukę J. Mortimera „Przerwa obiadowa”.
W r. 1961 wyjechała T. na krótko do Francji. T.r. opublikowała kolejne przekłady powieści pisarzy brytyjskich: „Dziennik Północy” Cronina (W. 1961) i „Pani Dalloway” V. Woolf (W. 1961, wiele wyd. do r. 2016). Do literatury amerykańskiej powróciła przekładami powieści T. C. Wolfe’a („Spójrz ku domowi, aniele”, W. 1963) i E. Caldwella („Jenny”, W. 1964, wydania następne do r. 1995), a do brytyjskiej, tłumacząc powieść „Patrioci” J. Barlowa (W. 1965, wyd. 2, W. 1967). Szczególne miejsce zajmował dokonany przez T-ą przekład powieści „Pod wulkanem” M. Lowry’ego (W. 1963, wiele wyd. do r. 2007). Przetłumaczyła kolejne utwory dla młodzieży: „Pod gołym niebem” Twaina (W. 1960, wyd. 3, W. 1990), „Szop, który miał na imię Daniel” P. Erickson (W. 1962), klasyczne powieści W. Scotta „Narzeczona z Lammermoor” (W. 1961, wydania następne do r. 1979) i „Piękne dziewczę z Perth” (W. 1965, wyd. 3, W. 1977), a także „Podróże Jaimiego Mc Pheetersa” R. L. Taylora (W. 1964, wyd. 2, W. 1975), „Chłopcy z Puhawai” Kim [J. Sweeta] (W. 1965, wyd. 2, W. 1971), „Książka z obrazkami” H. Walpole’a (W. 1965) oraz „Czółno malajskie” C. Daltona (W. 1966, wyd. 2, W. 1971). W r. 1964 otrzymała nagrodę wydawnictwa Roy Publishers w Nowym Jorku za najlepsze przekłady (z l. 1960–4) z literatury amerykańskiej, a w r. 1966 nagrodę Polskiego PEN Clubu za całokształt twórczości translatorskiej. W r. 1967 rozwiodła się z Tarnowskim, po czym poślubiła Andrzeja Konarka (1914–1996), filologa klasycznego i tłumacza, dyplomatę, I sekretarza ambasady RP w Londynie w l. 1946–8.
Wśród przekładów T-iej znalazły się dwie książki popularnonaukowe: „Sens sztuki” H. Reada (W. 1965, wyd. 3, W. 1994) oraz „Idee przewodnie literatury amerykańskiej” V. Sachs (W. 1966, wyd. 2, W. 1992). W r. 1966 przetłumaczyła powieści: K. A. Porter („Statek szaleńców”, W.), J. Baldwina („Głoś to na górze”, W.) i D. Sterling („Wolni na zawsze”, W.), a w l.n. opowiadania V. S. Pritchetta „W jaskini lwa” (W. 1968), zbiór esejów C. N. Parkinsona „Spisek kucyków” (W. 1969) oraz opowiadanie N. Hawthorne’a „Pałac Cyrce” (W. 1969). Sztukę „Następnym razem zaśpiewam dla ciebie” J. Saundersa przełożyła z Anną Przedpełską-Trzeciakowską (wyst. w r. 1968 w Teatrze Kameralnym w Warszawie), a samodzielnie dokonała translacji „Sentymentalnego pokolenia” J. Waina (premiera w r. 1968 w Teatrze Telewizji). Dokonała też przekładu powieści pisarki holenderskiej A. R. van der Loeff-Basenau „Lawina” (W. 1969), opowiadania „Farmerskie córki” W. C. Wiliamsa (W. 1970) oraz powieści kryminalnych: M. Spark „Memento mori” (W. 1970) i N. Faulkner „Tajemniczy szyfr” (W. 1970, wyd. 2, W. 1974). Zaproszona z Juliuszem Żuławskim w r. 1970 przez amerykański PEN Club na Międzynarodowy Kongres Tłumaczy w Nowym Jorku, wygłosiła referat o miejscu przekładu w literaturze polskiej.
W r. 1971 rozpoczęła T. współpracę translatorską z nowo powstałym miesięcznikiem „Literatura na Świecie”. Wśród jej przekładów z literatury młodzieżowej znalazła się powieść M. Fatchena „Królowie rzeki” (W. 1971) oraz opowiadanie N. Hawthorne’a „Midas, złoty król” (W. 1971). Dla telewizyjnej sceny teatralnej przetłumaczyła „Cezara i Kleopatrę” G. B. Shawa (1972), a dla teatru „Przed ślubem” tego pisarza (wyst. w r. 1972 w teatrze Komedia w Warszawie). Ponadto opublikowała przekłady powieści S. Bellowa „Herzog” (W. 1971, wyd. 6 uzup. K. Kaliska, W. 2007), opowiadań K. A. Porter „Biały koń, biały jeździec” (W. 1971) oraz angielskiej sagi rodzinnej E. L. Malpassa „Od siódmej rano” (W. 1972, wiele wyd. do r. 1992, audiobooki: 2007, 2008). W l. siedemdziesiątych nawiązała przyjacielskie kontakty z I. Murdoch i przetłumaczyła jej powieści: „Dzwon” (W. 1972, wyd. 3, W. 2003), „Skromna róża” (W. 1974, wiele wyd. do r. 1997) i „Czarny książę” (W. 1977, wydania następne do r. 1995). Przełożyła też „Sześć opowieści” Conrada, które zostały wydane w jego „Dziełach” (W. 1973 XI). Z mężem Konarkiem przetłumaczyła w r. 1973 „Opowieści z zaczarowanego lasu. Mity greckie” Hawthorne’a (W., wyd. 4, W. 1989) oraz powieść dla młodzieży S. Northa „Wilczek” (W.). Przełożyła, składające się na dwutomową antologię, „32 współczesne opowiadania amerykańskie” (W. 1973, oprac. K. Zarzecki), powieść „Sezon w teatrze Garricka” M. Drabble (W. 1974) oraz wspomnienia z dzieciństwa L. Lee [J. Granta] „Jabłecznik i Rosie” (W. 1975). Spolszczyła utwór sceniczny E. A. Whiteheada „Alfa Beta” (premiera w r. 1973 w Teatrze im. Stefana Jaracza w Łodzi), a dla młodego czytelnika przełożyła powieści: „Kłusownicy w Serengeti” A. Lousady (W. 1975), „Cukiernia pod Pierożkiem i Wiśniami” C. Compton [H. Hewett] (W. 1976), „Przygody Benna Gunna” R. F. Delderfielda (W. 1976) oraz „Kamienica pod Magnolią” E. F. Stucley (W. 1977). W r. 1975 wykładała na seminarium dla tłumaczy, zorganizowanym przez ZLP i redakcję „Literatury na Świecie”.
T. w styczniu 1976 podpisała „Memoriał 101”, protestujący przeciw projektowanym zmianom w Konstytucji PRL i w rezultacie została w marcu t.r. objęta inwigilacją przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa (krypt. Tarnina). Mimo to w czerwcu wyjechała do Wielkiej Brytanii. W r. 1977 przerwała współpracę z „Literaturą na Świecie”. Opublikowała z mężem kolejne przekłady: „Drogę do Indii” E. M. Forstera (W. 1979, wyd. 3, W. 2003), „O królu Arturze i rycerzach Okrągłego stołu” R. L. Greena (W. 1979, wyd. następne pt. „Król Artur i rycerze Okrągłego stołu”, W. 1999, audiobooki: 1999, 2007), „Wyspę skarbów” R. L. Stevensona (W. 1981, wyd. 11, W. 1994) oraz opowiadania dla dzieci Hawthorne’a „Trzy złote jabłka” (W. 1980). Na XXI Zjeździe ZLP weszła 29 XII 1980 w skład Komisji Rewizyjnej Związku. Za całokształt twórczości przekładowej otrzymała w lutym 1981 nagrodę Fundacji im. Alfreda Jurzykowskiego w Nowym Jorku. Po ogłoszeniu stanu wojennego została 14 XII t.r. zatrzymana przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa; odmówiła podpisania deklaracji lojalności. Współorganizowała powołany 17 XII Prymasowski Komitet Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i ich Rodzinom, działający pod przewodnictwem bp. Władysława Miziołka. Jej nielicznymi już przekładami były w tym czasie „Listy Ellen Terry i Bernarda Shaw” (W. 1981) oraz, wspólnie z mężem, powieści Bellowa „Dar Humboldta” (W. 1982, wyd. 3, W. 2011) i „Henderson, król deszczu” (W. 1983, wyd. 2, Olsztyn 1992). W r. 1982 wyjechała do Paryża i zatrzymała się w siedzibie „Kultury” w Maison Laffitte. W r.n. zrezygnowała z członkostwa w ZLP.
W r. 1985 otrzymała T. nagrodę Stow. Autorów ZAiKS za działalność translatorską. W październiku t.r. podpisała list członków Polskiego PEN Clubu do Międzynarodowego PEN Clubu z apelem o interwencję w sprawie uwięzienia Lothara Herbsta, a 2 XI t.r. „Apel 77” intelektualistów o wprowadzenie statusu więźnia politycznego, bezwarunkową amnestię i demokratyzację życia publicznego w Polsce. Jednocześnie publikowała przekłady z literatury dla młodzieży: powieści C. Richtera „Światło w lesie” (W. 1985), „Baśnie i legendy szkockie” („Baśnie i legendy Wysp Brytyjskich”, W. 1985), opowiadania J. Schaefera „Kanion” (W. 1986) oraz opowiadanie Twaina „Feralny krążek” (W. 1987). Z mężem przetłumaczyła cykl opowieści P. L. Travers: „Mary Poppins na ulicy Czereśniowej” (W. 1987, wyd. następne, Londyn 1995) oraz „Mary Poppins i Numer Osiemnasty” (W. 1991, wyd. następne, Londyn 1995, pt. „Mary Poppins na ulicy Czereśniowej i Numer Osiemnasty”, W. 1997). W r. 1989 została członkiem Stow. Pisarzy Polskich. Zmarła 1 VI 1991 w Warszawie, została pochowana w grobie rodzinnym na cmentarzu Powązkowskim (kw. 69 rząd 4 miejsce 25). Była odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi (1974). Wg A. Przedpełskiej-Trzeciakowskiej «była tłumaczką wielką, a niektóre jej przekłady nosiły znamiona genialności […] tłumaczyła książki wybitne, nie tłumaczyła innych».
W obu małżeństwach T. nie miała dzieci.
W r. 1993 opublikowano, dokonany z Konarkiem i Henrykiem Krzeczkowskim, przekład T-iej eseju I. Berlina „Jeż i lis” (W.) oraz eseju J. Brodskiego „Sztuka dystansu” i recenzji jego autorstwa wiersza W. H. Audena „1 września 1939” (oba „Zesz. Liter.” 1996 nr 3). W tomie esejów Brodskiego pt. „Mniej niż ktoś” (Kr. 2006) znalazło się osiem jej przekładów.
Encyklopedia polskiej emigracji i Polonii, Tor. 2003 II (dot. brata, Tadeusza); Nowy Korbut (Słown. Pisarzy), II; Piątkowska-Stepaniak W., Ilustrowany słownik biograficzny Polonii świata, L. 2014 I; Pol. bibliogr. liter. za r. 1947 i n.; Współcz. pol. pisarze, VIII, X; – Madajczyk B., Tłumacz – literatura – odbiorca, „Dzien. Bałtycki” 1974 nr 47; Miłosz C., Diariusz paryski. Poor yorick, „Kultura” (Paryż) 1960 nr 3; Szczurowski J., Sven Norrman – szwedzki kurier, „Maszyny Elektryczne – Zesz. Problemowe” 2016 nr 4; Trzeciakowska A., Krystyna Tarnowska-Konarek (1918–1991), „Tyg. Powsz.” 1991 nr 26; – Nasza rozmowa telefoniczna z Krystyną Tarnowską, „Nowiny Liter. i Wyd.” 1957 nr 9; Piątkowska-Stepaniak W., Wspomnienia dziennikarzy polskich na emigracji z lat 1941–1989, „Arch. Emigracji” 2009 z. 2 (dot. brata, Tadeusza); – Nekrologi i wspomnienia pośmiertne z r. 1991: „Dialog” nr 7, „Dzien. Pol. i Dzien. Żołnierza” (Londyn) nr 204, „Gaz. Wyborcza” nr 127, 129, 130, „Kultura” nr 7–8, „Więź” nr 9, „Zesz. Liter.” z. 36, „Życie Warszawy” nr 130; – B. Domu Liter. w W.: teczka osobowa, nr 1404 (ankiety i życiorysy z 25 X 1950, 27 X 1951); IBL PAN: Pracownia Dok. Liter. Współcz., ankiety i życiorysy z 9 XII 1966, 7 II 1975, 27 I 1989; IPN w W.: sygn. BU 0296/195 t. 2, sygn. BU 01322/J (4268), sygn. BU 003090/109 t. 3.
Ewa Głębicka