INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Krzysztof Lanckoroński h. Zadora  

 
 
brak danych - 1591
 
Biogram został opublikowany w 1971 r. w XVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Lanckoroński (Włodzisławski) Krzysztof h. Zadora (zm. 1591), kasztelan radomski. Pochodził z gałęzi Lanckorońskich osiadłej na Włodzisławiu (Wodzisławiu) w pow. ksiąskim. Ojcem jego był Jan Włodzisławski-Lanckoroński (poległy w r. 1564 w czasie wojny inflanckiej), od r. 1545 dworzanin królewski, od 1551 łowczy sandomierski, jeden z pierwszych zwolenników reformacji w Małopolsce, senior kalwińskiego Kościoła małopolskiego, patron założonego przez siebie zboru we Włodzisławiu, miejscu licznych zjazdów oraz synodów różnowierczych. Matką L-ego była Anna z Kurozwęk, starościanka szydłowska, córka Hieronima. W l. 1546–7 L. uczył się na uniwersytecie królewieckim. Podobno we wrześniu 1563 r. będąc już kasztelanem czechowskim (?) towarzyszył w nieszczęśliwej wyprawie do Szwecji Janowi Baptyście Tęczyńskiemu. Miał wtedy interweniować u admirała duńskiego w sprawie uwolnienia Tęczyńskiego i jego orszaku. Dn. 10 VII 1567 r. był już kasztelanem małogoskim. We wrześniu 1572 r. jako delegat zjazdu szlacheckiego w Koprzywnicy miał przeszkadzać działalności posłów habsburskich, a w r. 1573 wziął udział w elekcji i podpisał akt wyboru Henryka Walezego.

W czasie drugiego bezkrólewia 24 VIII 1575 r. był obecny na sejmiku głównym małopolskim w Nowym Mieście Korczynie, a w listopadzie na sejmiku w Opatowie został wybrany deputatem do sądów kapturowych. Wziął udział w zjeździe stężyckim (czerwiec 1575); należał wtedy do przeciwników wyboru Habsburga na tron polski. W listopadzie t. r. na sejmie elekcyjnym w Warszawie jako jeden z nielicznych wypowiedział się za kandydaturą Alfonsa, księcia Ferrary, a następnie przyłączył się do partii domagającej się wyboru Piasta. Podczas sejmu brał czynny udział w negocjacjach międzypartyjnych, starał się także odwieść posłów cesarskich od forsowania elekcji Maksymiliana II. Dn. 15 XII podpisał uniwersał tej części szlachty, która obrała królem Batorego. W styczniu n. r. był L. na zjeździe w Jędrzejowie, który wyznaczył go jednym z posłów do Wiednia. Poselstwo miało wpłynąć na cesarza, aby nie przyjmował korony polskiej. W marcu 1576 r. będąc na zjeździe w Krakowie uzyskał pieniądze na koszty podróży i razem z opatem mogilskim M. Białobrzeskim wyjechał do Wiednia. Misja ich nie przyniosła spodziewanych przez szlachtę rezultatów. Posłowie popełnili nadto niezręczność, wydając w ręce cesarza powierzoną im instrukcję i przyjmując zapieczętowany list, w którym Maksymilian tytułował się królem polskim. Wywołało to oburzenie szlachty zebranej w Krakowie, gdy posłowie w kwietniu t. r. zdawali relację ze swojej działalności. Podejrzewano ich o sprzyjanie Habsburgom. Mimo to L. pozostał jednak w Krakowie, witał Stefana Batorego przy wjeździe do miasta, uczestniczył w koronacji i podpisał akt konfirmacji praw wydany przez nowego króla.

W maju 1576 r. Batory wyznaczył L-ego, razem z woj. łęczyckim J. Sierakowskim, posłem do Litwy w celu wezwania Litwinów na zjazd do Warszawy w dn. 3 VI t. r. Nadto na sejmie koronacyjnym wszedł z ramienia senatu do komisji powołanej dla przeprowadzenia lustracji dóbr królewskich na Podlasiu. W r. 1576 otrzymał także starostwo baldenburskie (Biały Bór) i hammersztyńskie (Czarne) w Prusach Królewskich i był deputatem do skarbu kwarcianego w Rawie. W styczniu n. r. zakończył rozpoczętą we wrześniu 1575 r. lustrację dóbr podlaskich. W dn. 15–16 V 1577 r. był na sejmiku generalnym w Nowym Mieście Korczynie i podpisał deklarację szlachty o ustanowieniu podatku. W późniejszym okresie L. z urzędu brał udział w życiu publicznym, uczestniczył w sejmikach w Opatowie w l. 1582 (opowiadając się po stronie opozycji antykanclerskiej) i 1584; w r. 1587 wziął udział w konwokacji po śmierci Stefana Batorego i t. r. był wybrany ponownie deputatem do Rawy, a w r. 1589 razem z J. Boguszem, kasztelanem zawichojskim, opublikował w Opatowie uniwersał o wybieraniu poboru. Dn. 15 IV 1589 r. Zygmunt III nadał mu kasztelanię radomską.

L. był gorliwym wyznawcą kalwinizmu; w swoich dobrach Strzelce i Kotuszów zlikwidował całkowicie kościoły katolickie zagarniając uposażenia plebańskie. Przez krótki okres był patronem zborów kalwińskich w Kurozwękach i Oleśnicy. Dn. 25 X 1574 r. w Krakowie podpisał list kalwińskiej szlachty małopolskiej skierowany do wszystkich sejmików z prośbą o radę i pomoc w ukaraniu winnych zburzenia zboru krakowskiego. L. posiadał dobra w woj. sandomierskim. Należały do niego wsie Czyżów i Korzeń w pow. chęcińskim, które sprzedał w r. 1574. W r. 1579 był dziedzicem Kotuszowa, Jabłonicy, Korytnicy, Czernic, Ponika, Strzelec, posiadał także Oleśnicę i Kurozwęki w pow. wiślickim. Zmarł w r. 1591. L. dwukrotnie zawierał związki małżeńskie: po raz pierwszy w r. 1566 z Anną Tęczyńską h. Topór, która zmarła w r. 1581; powtórnie ożenił się w r. 1582 z Zofią z Wzdowskich h. Śreniawa, wdową po Karwickim, staroście latowickim. Dziećmi L-ego byli Zbigniew, podkomorzy sandomierski, Przecław, Krzysztof oraz Krystyna.

 

Estreicher; PSB, (Białobrzeski Marcin); Boniecki; Dworzaczek, Genealogia, tabl. 102; Niesiecki; Paprocki; Uruski; – Barwiński E., Zygmunt III i dyssydenci, „Reform. w Pol.” R. 1: 1921 s. 55; Bukowski J., Dzieje reformacji w Polsce…, Kr. 1883–6 I–II; Glemma T., Piotr Kostka, Tor. 1959; Gruszecki S., Walka o władzę w Rzeczypospolitej Polskiej po wygaśnięciu dynastii Jagiellonów, W. 1969; Kot S., Erazm Otwinowski, „Reform. w Pol.” R. 6: 1934 s. 9; Merczyng H., Zbory i senatorowie protestanccy w dawnej Rzeczypospolitej, W. 1905 s. 129; Urban W., Chłopi wobec reformacji w Małopolsce w drugiej połowie XVI w., Kr. 1959; – Akta sejmikowe woj. krak., I; Arch. Zamoyskiego, I, III; Diariusz zjazdu protestantów w Radomiu 1591 r., Wyd. W. Zakrzewski, Arch. Kom. Hist., Kr. 1902 IX; Diariusze sejmowe r. 1587, Wyd. A. Sokołowski, Kr. 1887, Script. Rer. Pol., XI; Elementa ad fontium, Romae 1964 XI; Lustracja dóbr królewskich woj. podlaskiego 1570 i 1576, Wyd. J. Topolski i J. Wiśniewski, W. 1959; Materiały do dziejów reformacji w Krakowie, Oprac. R. Żelewski, W.–Kr. 1962; Orzelski, Bezkrólewia ksiąg ośmioro; Uchańsciana, I, IV; Vol. leg., II 872, 883, 906, 914, 923, 929, 1063, 1076; Wiad. do dziejów polskich…, Zebrał A. Mosbach, Ostrów 1860; Źródła Dziej., IV, XIV 229–30; – Zakł. Dok. IH PAN w Kr.: Teki Pawińskiego, nr 21 (Akta sejmikowe woj. sandomierskiego, I z. l. 1574–1699), Kartoteka Komitetu Źródeł do Dziejów Życia Umysłowego Polski.

Irena Kaniewska

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.