INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Marcin Peterseim     

Marcin Peterseim  

 
 
1827-07-29 - 1904-03-13
Biogram został opublikowany w 1980 r. w XXV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Peterseim Marcin (1827–1904), przemysłowiec. Ur. w rodzinie niemieckiej 29 VII w Morawskiej Ostrawie, młodość spędził na Górnym Śląsku, gdzie pracował zarobkowo. Przeniósł się do Krakowa i założył w r. 1860 początkowo niewielki zakład ślusarski wraz z komisową sprzedażą i montażem sprowadzanych z zagranicy urządzeń i maszyn dla browarów, gorzelni, przędzalni, papierni i młynów. Zakład mieścił się w oficynie przy ul. Floriańskiej 30, a po kilku miesiących został przeniesiony na ul. Kopernika (na Wesołej). P. szybko rozszerzył produkcję, specjalizując się w wytwarzaniu maszyn rolniczych, pomp i sikawek, a od r. 1862 urządzeń do wyrobu cegieł, potrzebnych przy rozbudowie krakowskich fortyfikacji. Już w r. 1861 jego wyroby wyróżniono na krakowskiej wystawie Tow. Gospodarczo-Rolniczego, a w r. 1867 – w czasie przeprowadzonej w Krakowie próby – sikawki ogniowe P-a okazały się lepsze od innych. W r. 1864, podczas próby, młocarnia zgniotła P-owi lewą rękę. Fabryka rozwijała się szybko i w latach siedemdziesiątych zakład P-a należał już do największych wytwórni maszyn w Galicji. Przed r. 1878 produkcję przeniesiono do nowych pomieszczeń pomiędzy ul. Długą a Krowoderską (ówczesny nr Długa 30, w miejscu dzisiejszych domów przy ul. Długiej 32, 34, 36 i Krowoderskiej 29, 31, 33). Wytwarzano wówczas m. in. pługi, brony, siewniki, młocarnie, kieraty, młynki zbożowe, sieczkarnie. P. sam był inicjatorem wielu ulepszeń i nowych rozwiązań konstrukcyjnych produkowanych wyrobów, które dzięki wysokiej jakości i konkurencyjnym cenom otrzymywały medale i dyplomy na wystawach oraz cieszyły się dużym popytem. Do r. 1872 P. sprzedał 1000 sztuk ulepszonego przez siebie siewnika szerokorzutnego. Równocześnie na szeroką skalę prowadził sprzedaż agencyjną maszyn niemieckich i amerykańskich. Był głównym agentem na Śląsk, Królestwo Polskie, Galicję, Bukowinę, Mołdawię i Rosję dla sprzedaży amerykańskiej żniwiarki «Ceres» i kosiarki «Kierby» (kilkaset sztuk rocznie). Od r. 1879 uruchomił przy fabryce oddział dla wyrobu sikawek i pomp, które cieszyły się dużą popularnością (do r. 1887 sprzedał ponad 600 sikawek, m. in. krakowskiej Radzie Powiatowej i Kolei Żelaznej Karola Ludwika), a następnie własną odlewnię. Produkował wówczas urządzenia do gorzelni, młynów, tartaków, cegielni, browarów itp., walce drogowe, wózki, wodociągi, kotły, konstrukcje i odlewy budowlane. Do popytu na wyroby P-a przyczyniło się umiejętne reklamowanie przez niego swojej fabryki. Wydawał liczne, bogato ilustrowane cenniki, jak np. Ilustrowany cennik z fabryki machin i narzędzi gospodarczo-rolniczych (Kr. 1872), Cennik sikawek ogniowych, pomp różnego gatunku (Kr. 1886), oraz obszerne prospekty, m. in. C. K. uprzywilejowana fabryka machin, sikawek ogniowych i pomp, odlewarnia żelaza, M. P-a, wyszczególniona wieloma medalami (Kr. 1887). Na krakowskiej Wystawie Krajowej w r. 1887 fabryka P-a miała własny pawilon wystawowy, a jego wyroby znów zostały nagrodzone.

Rodzina P-a spolszczyła się. W r. 1892 P. przekazał fabrykę swemu synowi Rudolfowi (z zachowaniem firmy «M. Peterseim»), który już od r. 1887 był jej prokurentem. P. zmarł 13 III 1904 w Krakowie i został pochowany na cmentarzu Rakowickim.

Ożeniony z Anną Fiszer (1843–1933), miał P. pięcioro dzieci: Rudolfa, Alwinę, zamężną Różycką, Alfreda, Helenę zamężną Kleczkowską i Leona, lekarza. Najstarszy syn Rudolf (1862–1929), inżynier-mechanik, po studiach w Niemczech przejął od ojca prowadzenie fabryki. Po pożarze zakładu przy ul. Długiej w r. 1899 wybudował nowy, duży zakład na Grzegórzkach (ul. Hetmana Żółkiewskiego 19/21), który zatrudniał na początku XX w. 200 robotników i wytwarzał szeroki asortyment maszyn, urządzeń i instalacji, w tym sieczkarnie uważane za najlepsze w Galicji. Fabryka podejmowała się także realizacji nowych wynalazków technicznych, np. w r. 1910 wykonała z modelu odlewy różnych części samolotu. W r. 1921 P. zamienił firmę w spółkę akcyjną «Odlew». Działał również społecznie jako członek Krakowskiego Tow. Technicznego. Fabryka uległa likwidacji w r. 1936.

 

Estreicher w. XIX; Österr. Biogr. Lexikon, Lieferung 35; Cyrankiewicz, Przewodnik po cmentarzach Krakowa; Nowolecki A., Wykaz ulic, placów, kościołów i domów miasta Krakowa, Kr. 1878; Skorowidz przemysłowo-handlowy Królestwa Galicji, 1906 s. 52 (widok ogólny fabryki P-a); toż 1912; – Bieniarzówna J., Małecki J., Dzieje Krakowa, Kr. 1979; Demel J., Stosunki gospodarcze i społeczne Krakowa w latach 1853–1866, Kr. 1958; Dąbrowski M., Księga pamiątkowa jubileuszu Krakowskiego Towarzystwa Technicznego, Kr. 1902 s. 76; Lipp A., Verkehrs- und Handelsverhältnisse Galiziens, Prag 1870 s. 258; Zaleski W. Sariusz, Dzieje przemysłu w byłej Galicji 1804–1929, K. 1930 s. 165; Wielki Kraków. Studia do sprawy przyłączenia gmin sąsiednich do m. Krakowa, Kr. 1905 s. 19; – „Czas” 1860 nr 271, 1861 nr 165, 1863 nr 113, 1865 nr 168, 1900 nr 138, 1904 nr 60; „Czas. Techn.” (Lw.) 1887 s. 114; „Czas. Tow. Techn.” (Kr.) 1893 s. 68, 1895 s. 99; „Gaz. Przem.” 1867 nr 65; Kalendarz J. Czecha, 1880–1917; „Naprzód” 1910 nr 83; „Nowa Reforma” 1904 nr 61; „Tyg. Roln.-Przem.” 1861 nr 22 i 23; „Związkowiec” 1929 nr 2 (nekrolog syna Rudolfa); – Arch. Państw. w Kr.: Kartoteka członków Izby Przemysłowej. Spis ludności, 1870 t. 5 pozycja 15, 1900 t. 8 pozycja 1810; Cmentarz Rakowicki w Kr.: Tablica na grobowcu; Sąd Wojewódzki w Kr.: Rejestr Handlowy; Materiały Red. PSB; – Informacje Anny Janelli i prawnuczki P-a Izabeli Jeżewskiej.

Jacek Purchla

 
 

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Stefan Drzewiecki

1844-12-26 - 1938-04-23
inżynier
 

Antoni Bednarczyk

1872-05-26 - 1941-02-01
aktor teatralny
 

Władysław Stesłowicz

1867-06-09 - I połowa 1940
prawnik
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Zygmunt Singer

1876-06-30 - 1958-01-29
oboista
 

Paweł Hulka-Laskowski

1881-06-25 - 1946-10-29
prozaik
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.