Paryski (pierwotnie Panek) Michał (1872–1969), nauczyciel, księgarz i wydawca. Ur. 27 IX we wsi Urzecze (pow. łowicki), w rodzinie chłopskiej, był synem Mikołaja Panka i Agnieszki z Gałajów, bratem Antoniego Alfreda (zob.). Po dzieciństwie spędzonym na wsi uczył się w rosyjskim seminarium nauczycielskim w Łęczycy, w r. 1893 otrzymał dyplom nauczycielski. W l. 1893–5 był nauczycielem w szkole początkowej we wsi Węglewice (koło Wieruszowa w pow. wieluńskim), a w r. 1895 w pobliskiej wsi Biadaszki (gmina Galewice). Tam podczas rewizji żandarmi znaleźli u niego zakazane książki polskie, przywiezione z nielegalnej wycieczki do Poznania i Gniezna, wskutek czego został aresztowany. Po śledztwie został zwolniony, ale odebrano mu prawo nawet prywatnego nauczania i powołano do trzyletniej służby w wojsku carskim. Uciekając przed poborem, udał się nielegalnie przez granicę rosyjsko-austriacką do Lwowa, skąd z grupą wychodźców polskich wyjechał jeszcze w r. 1895 przez Genuę do Brazylii, z kufrem polskich książek. Po krótkim pobycie w Kurytybie przeniósł się do polskiej kolonii Muricy, gdzie otworzył i prowadził szkołę początkową dla polskich dzieci.

W r. 1896 P. wyjechał do Toledo (stan Ohio) w Stanach Zjednoczonych do brata swego Antoniego, u którego pracował zrazu jako korektor i zecer, potem jako współredaktor „Ameryki”. Wtedy, współpracując blisko z bratem, podobnie jak on zmienił nazwisko z Panek na Paryski. W r. 1902 ożenił się i przeniósł do Pittsburgha, gdzie pracował początkowo jako agent wydawnictwa swego brata, a ok. r. 1904 otworzył własną księgarnię polską, którą rozwinął z czasem w jedną z największych tego rodzaju w Ameryce (Księgarnia Polska Importowa, The Polish Book Importing House). Prowadził sprzedaż na miejscu i w większym zakresie przez agentów i wysyłkową, rozprowadzając książki polskie po całych Stanach Zjednoczonych i nawet poza ich granice. Miał stale na składzie wszystkie liczne publikacje swego brata Antoniego, a także od wydawców Władysława Dyniewicza i Władysława Smulskiego w Chicago i od wydawnictwa pisma „Robotnik”, a poza tym od innych wydawnictw polonijnych. Sprowadzał też dużo książek wprost od wydawców w Polsce, m. in. z Warszawy, Krakowa, Lwowa, Poznania. Własnym nakładem wydał „Dzieje Świętej Inkwizycji”, „Życie Jezusa” E. Renana, „Poradnik dla kobiet” i in. pomniejsze. Przy księgarni założył małą drukarnię, z której wychodził co roku nowy katalog książek będących na składzie i różne drobne druki. Katalog ów – pisany, składany i drukowany własnoręcznie przez P-ego – to cenny materiał do bibliografii druków polonijnych (jedyny egzemplarz w Polsce posiada rodzina P-ego w Zakopanem). Księgarnia i dom P-ego w Pittsburghu były miejscem częstych spotkań działaczy polonijnych (również i ze sfer socjalistycznych) nie tylko z Pittsburgha, także ze Związku Polek, którego miejscową działaczką była żona P-ego Marta. W r. 1926, po zlikwidowaniu swej księgarni, P. powrócił do Polski, do Zakopanego (wysłał tam wcześniej rodzinę), gdzie zmarł 7 X 1969. Pozostawił w rękopisie Niektóre wspomnienia z mej przeszłości (niedokończone, w posiadaniu rodziny) i notatki uzupełniające.

Z małżeństwa z Martą z Dejewskich P. miał czworo dzieci: Edwina (ur. 1907), lekarza i tłumacza, autora lekarskich prac naukowych, Witolda (ur. 1909), tłumacza, taternika, autora prac na tematy tatrzańskie, Irenę (ur. 1911), zamężną Onyszkiewiczową, potem Krzyżakową, Zygmunta (ur. 1912), inżyniera elektryka.

Słown. Pracowników Książki Pol., (Paryski Antoni Alfred); – Biernacka R., Między Zakopanem a Ohio, „Nasza Ojczyzna” 1965 nr 7 s. 28 (fot.); – Arch. rodzinne Witolda H. Paryskiego w Zakopanem; – Informacje Edwina i Zygmunta Paryskich; – Na podstawie materiału dostarczonego przez Witolda H. Paryskiego opracowała

Red.