INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Piotr Bardowski (Bardowskij)      fot. Piotra Bardowskiego - w: Henryk Bitner, Proletarjat. Pierwsza socjalno-rewolucyjna partja w Polsce, Moskwa 1934, s. 85 - w zbiorach IFiS PAN - źródło kopii cyfrowej: Repozytorium Cyfrowe Instytutów Naukowych.

Piotr Bardowski (Bardowskij)  

 
 
Biogram został opublikowany w 1935 r. w I tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Bardowskij Piotr (1847–1886), działacz socjalistyczny, syn Wasyla, urodz. w Petersburgu. Pochodził z zamożnego rosyjskiego domu szlacheckiego. Prawnik z wykształcenia (ukończył uniwersytet w Petersburgu z tytułem kandydata praw), był od r. 1868 sędzią pokoju w Płocku, gdzie w imieniu grona kolegów z sądownictwa i Izby Skarbowej zorganizował wysłanie telegramu kondolencyjnego umierającemu poecie rosyjskiemu Niekrasowowi. Miejscowa żandarmerja, uważając ten akt za demonstrację antyrządową, zażądała dymisji B-go. Ministerstwo sprawiedliwości nie zgodziło się jednak na to i nawet przeniosło go na stanowisko sędziego pokoju do Warszawy, gdzie pozyskał szacunek wśród szerszych kół ludności polskiej jako prawy i uczciwy człowiek. Będąc z przekonań rewolucjonistą, uważał, że należy działać tam, gdzie się przebywa, że obowiązek ten tem bardziej spada na Rosjanina, który zamieszkuje Polskę i chce zmyć winę najazdu. B. wraz z żoną (Natalja Poll, tłumaczka utworów literatury polskiej na język rosyjski) zbliżyli się z rewolucjonistami polskimi, początkowo tylko jako sympatycy, członkowie tajnego Czerwonego Krzyża, niosącego pomoc więźniom politycznym. Później B. brał czynny udział w pracy partji Proletarjat, utrzymując stosunki z oficerami Rosjanami, sprzyjającymi sprawie rewolucji. Urządził u siebie mieszkanie konspiracyjne, w którem zbierali się i obradowali kierownicy Proletarjatu, i w którem znajdował się również skład wydawnictw rewolucyjnych, kasa, ważniejsze dokumenty partyjne, oraz utensylja drukarskie. Utrzymywał B. również kontakt z organizacją »Narodna wola« i jej delegatem K. Stepurinem, od którego odbierał pieniądze dla organizacji warszawskiej. W czasie tworzenia szerszej wojskowej organizacji rewolucyjnej na skutek denuncjacji Zagórskiego B-go aresztowano 28 VI 1884 wraz z żoną, przyczem podczas rewizji znaleziono skrypt odezwy do wojskowych Rosjan, pisany jego ręką. Ta odezwa uzbroiła przeciwko niemu prokuratora. Równocześnie z jego aresztowaniem ujęto w jego mieszkaniu dawno poszukiwanych St. Kunickiego, S. Dziankowską oraz stolarza Formińskiego. W czasie rewizji zaleziono wielką ilość drukowanych i hektografowanych wydawnictw rewolucyjnych, tak »Proletarjatu«, jak i »Narodnej Woli«, ważne dokumenty rękopiśmienne, materjały dla biura paszportowego itd. Więziony był w X Pawilonie cytadeli warszawskiej i poddany śledztwu w sprawie partji »Proletarjat« przez żandarmerję. Wkrótce przekazano jego sprawę sądowi wojennemu. Udział B-go, Rosjanina i przedstawiciela rosyjskiej władzy rządowej w polskim ruchu rewolucyjnym i buntowanie oficerów rosyjskich przeciwko caratowi zaciążyły na jego losie w procesie. Dnia 23 XI 1885 r. stanął B. przed sądem wojennym w Warszawie wraz 29 oskarżonymi o udział w działalności partji Proletarjat. Pomimo błahości dowodów winy skazano go 5 XII na śmierć przez powieszenie i wyrok ten wykonano 16 I 1886.

 

Akt oskarżenia w sprawie Proletarjatu »Walka Klas« XII, 1885, 17–18; Ze wspomnień (A. Dębskiego) »Przedświt« 1896 nr 1–3, 11–12; Burcew, Za sto liet, 89, 121, 125; Słownik bio-bibijograficzny działaczy rewolucyjnych w Rosji, Moskwa 1933, III 194; Mazowski M., Historja ruchu socjalist. w zaborze ros., Kr. 1903; Perl F., Dzieje ruchu socjalist. w zaborze ros., W. 1932.

Maksymilian Meloch i Leon Wasilewski

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.