INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Roman Knoll     
Biogram został opublikowany w latach 1967-1968 w XIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Knoll Roman (1888–1946), polityk i dyplomata. Syn adwokata kijowskiego Lucjana i Marii ze Statkowskich, ur. 27 X w Kijowie. Ukończył tamże I Gimnazjum Klasyczne oraz Wydział Prawny Uniw. św. Włodzimierza. W czasie studiów należał do polskiej organizacji niepodległościowej na Ukrainie p. n. «Filarecja», później nieco został przyjęty do konspiracyjnej organizacji założonej w Kijowie przez Józefa Warchałowskiego z inicjatywy J. Piłsudskiego. Wraz z Piotrem Choynowskim, Józefem Bromirskim i Franciszkiem Ciąglińskim był współorganizatorem utworzonego w Kijowie w końcu marca 1917 r. (pod patronatem POW) Polskiego Związku Demokratycznego na Rusi. Pełnił tu funkcje sekretarza. Związek popierał na ziemiach polskich należących do Rosji politykę aktywistyczną. W czerwcu 1917 na «wiecu polskim» w Kijowie K. wraz z innymi 90 zwolennikami Piłsudskiego (na przeszło pięciuset uczestników) wystąpił przeciwko tworzeniu na terenie Rosji oddzielnych formacji polskich i na znak protestu opuścił salę obrad. Na zjeździe delegatów antyrewolucyjnych polskich zrzeszeń demokratycznych i niepodległościowych w Rosji (w Piotrogrodzie 19 X 1917) wybrany został w skład Naczelnego Komitetu Demokratycznego. W r. 1918 był (wraz z Juliuszem Łukasiewiczem) członkiem sekretariatu politycznego przedstawicielstwa Rady Regencyjnej w Piotrogrodzie.

W t. r. po powrocie do kraju objął K. w Min. Spraw Zagranicznych (MSZ) stanowisko referenta Wydziału Wschodniego. W r. 1920 zaciągnął się do wojska; awansowany został na kaprala. W l. 1920–1 był sekretarzem generalnym delegacji polskiej na konferencji w Rydze. W r. 1921 mianowany radcą poselstwa Rzpltej Pol. w Moskwie, wyjechał (w sierpniu) na tę placówkę z Tytusem Filipowiczem jako posłem. Po odwołaniu w październiku t. r. Filipowicza pełnił do jesieni 1923 r. (z przerwą od grudnia 1921 do października 1922) obowiązki chargé d’affaires ad interim w Moskwie. Następnie przez kilka miesięcy był posłem Rzpltej Pol. w Moskwie. W r. 1924 mianowany został posłem przy rządzie tureckim w Ankarze. W Turcji utrzymywał kontakty z emigracją gruzińską. W r. 1925 między K-em a ministrem Aleksandrem Skrzyńskim powstała ostra różnica zdań na tle sprawy Lokarna. K. złożył t. r. rezygnację ze swego stanowiska i wrócił do kraju. Tutaj uczestniczył aktywnie w przygotowaniach do przewrotu politycznego przygotowywanego przez J. Piłsudskiego. W dn. 13 V 1926 r. na czele sekcji kulomiotów wkroczył do gmachu MSZ. Przez kilka dni pełnił z ramienia Piłsudskiego obowiązki komisarza tego ministerstwa, wkrótce potem został wiceministrem przy ministrze Auguście Zaleskim. W końcu 1926 r. wyjechał do Rzymu jako poseł Rzpltej Pol. przy Kwirynale. W pierwszej połowie 1928 r. wrócił do Warszawy, ażeby na okres pół roku objąć kierownictwo MSZ na czas choroby ministra A. Zaleskiego.

Dn. 1 VII 1928 r. zajął K. stanowisko posła przy rządzie Rzeszy Niemieckiej po Kazimierzu Olszowskim, przeniesionym do Ankary. Zmiana ta nastąpiła w związku z czynionymi Olszowskiemu zarzutami, że nie dość intensywnie popiera mniejszości w Niemczech. Zaraz po przybyciu do Berlina K. zainicjował zjazd polskich konsulów w Niemczech i wespół z radcą poselstwa Kazimierzem Wyszyńskim opracował plan zorganizowania w Niemczech wszystkich mniejszości narodowych z Polakami na czele. Ponadto K. opowiadał się za rychłym zawarciem traktatu handlowego z Niemcami. Plan zorganizowania mniejszości narodowych uzyskał zatwierdzenie i fundusze ze strony MSZ. Zaledwie jednak rozpoczęto pracę w terenie, ministerstwo przerwało przekazywanie pieniędzy. Na tym tle pomiędzy K-em a ministrem Józefem Beckiem rozpoczęła się żywa wymiana korespondencji, zakończona zachwianiem stanowiska K-a. Dn. 10 I 1931 r. posłem w Berlinie mianowany został A. Wysocki, a K. został wkrótce odwołany przez ministra Becka do centrali i natychmiast przeniesiony w stan spoczynku z tytułem ministra pełnomocnego. K. przeszedł do pracy w adwokaturze. W tym czasie zbliżył się do gen. Władysława Sikorskiego. Gwałtownie zareagował na dekret o «miejscu odosobnienia» wydany w r. 1934. Ostatecznie K. zerwał z obozem sanacji, popierając koncepcję gen. Sikorskiego, by doprowadzić do porozumienia prawicowych i centrowych stronnictw opozycyjnych. K. utrzymywał kontakt z utworzonym w r. 1936 tzw. Frontem Morges. Po wyjściu ze służby w MSZ dużo pracował i pisał, zdążył jednak wydać jedynie Uwagi o polityce polskiej (W. 1939), w pracy tej m. in. K. snuł przypuszczenia na temat rozpadu ZSRR. Wszystkie inne jego prace uległy zniszczeniu w rękopisach.

W latach drugiej wojny światowej (1939–45) K. pozostał w kraju. Wszedł do Departamentu Spraw Zagranicznych przy Delegacie Rządu w Warszawie jako dyrektor wydziału środkowoeuropejskiego. Głównym zadaniem tego departamentu było przygotowanie i wyszkolenie kadr dla przyszłego Min. Spraw Zagranicznych i w tym zakresie K. rozwinął ożywioną działalność. Miał kontakty z gen. Sikorskim przez Szwecję. Mimo że gestapo wpadło na ślad tych kontaktów, K. nie zaprzestał pracy. Ukrywał się w coraz to innych miejscowościach podmiejskich i w ten sposób działał aż do końca okupacji. Zmarł 8 III 1946 r. w Katowicach. Ożeniony był (od 3 IV 1935) z Anną Bagniewską. Odznaczony Krzyżem Odrodzenia Polski, Legią Honorową, jugosłowiańskim S. S., Kor. Wł. I.

 

Łoza, Czy wiesz, kto to jest?; – Arski S., My pierwsza brygada, W. 1963; Breyer R., Das Deutsche Reich und Polen 1932–1937, Würzburg 1955; Dziesięciolecie Polski Odrodzonej, s. 820 (fot.), 828 (fot. zbiorowa); Grosfeld L., Polskie reakcyjne formacje wojskowe w Rosji 1917–1919, W. 1956; Kozeński J., Czechosłowacja w polskiej polityce zagranicznej w latach 1932–1938, P. 1964; Krasuski J., Stosunki polsko-niemieckie 1926–1932, P. 1964 s. 126, 127, 132, 134, 141, 197–9, 303; Roos H., Polen und Europa, Tübingen 1957; Szczęsny W., Kwestie Wojska Polskiego w Rosji w 1917 r., W. 1936; Wojciechowski M., Stosunki polsko-niemieckie 1933–1938, P. 1965; – Dokumenty i materiały do historii stosunków polsko-radzieckich, W. 1962–5 I, IV; Morawski K., Tamten brzeg. Wspomnienia i szkice, Paryż 1960 s. 163–4; – Na podstawie materiału biograficznego dostarczonego przez Stanisława Zielińskiego (w przechowaniu Redakcji PSB) opracowała

Red.

 
 

Powiązane zdjęcia

   

Powiązane artykuły

 

Polskie Państwo Podziemne 1939-1945

Polska była pierwszym państwem, które powiedziało "Nie!" żądaniom ustępstw terytorialnych ze strony nazistowskiej Rzeszy Niemieckiej. Polska była pierwszym państwem, które zbrojnie przeciwstawiło......
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Wanda Jakubowska

1907-10-10 - 1998-02-25
reżyser filmowy
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Feliks Młynarski

1884-11-20 - 1972-04-13
działacz polityczny
 

Klemens Podwysocki

1832 - 1903-10-21
poeta
 

Teofila Certowicz

1862-05-22 - 1918-09-21
rzeźbiarka
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.