INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Sędziwój z Łęgu Kościelnego h. Dołęga  

 
 
brak danych - 1442
Biogram został opublikowany w latach 1995-1996 w XXXVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sędziwój z Łęgu Kościelnego h. Dołęga, zw. Hieronimem (zm. 1442), kustosz krakowski, kanonik poznański. Był synem Michała z Łęgu Kościelnego (w pow. bielskim na Mazowszu płockim), bratem Świętosława, zw. Bernardem, i bratankiem Świętosława, kanonika płockiego. W r. 1412 rozpoczął S. studia w Uniw. Krak., wkrótce jednak przerwał naukę, ponieważ l. 1414–15, za rektoratu współrodowca Pawła Włodkowica z Brudzenia, ponownie został wpisany do metryki uniwersyteckiej. Należał do ubogich scholarów, bo ani w r. 1412, ani w l. 1414–15 nie uiścił opłaty wpisowej. Studia uwieńczył tylko bakalaureatem sztuk wyzwolonych w r. 1417.

Karierę kościelną S. zawdzięczał wpływowemu przedstawicielowi rodu Dołęgów – Pawłowi Włodkowicowi, który w czasie pełnienia misji królewskiej w Rzymie w r. 1423 zrezygnował z kustodii w kapitule katedralnej krakowskiej na jego rzecz i przeprowadził całą sprawę w Kurii Rzymskiej. Dn. 2 VI t. r. papież Marcin V przychylił się do prośby S-a o tę prałaturę; S. był wówczas tylko klerykiem w diec. płockiej i nie posiadał żadnych beneficjów. Objęcie kustodii krakowskiej przez S-a natrafiło zapewne na przeszkody, bowiem na przełomie września i października 1424 w kapitule generalnej w Krakowie uczestniczył Paweł Włodkowic już tylko jako kanonik katedralny, zaś w gronie prałatów nie było jeszcze S-a. S. został instalowany na kustodię w czasie kapituły generalnej rozpoczętej 2 II 1427, wtedy to jako kustosz świadczył po raz pierwszy na dwóch dokumentach wystawionych przez bpa krakowskiego Zbigniewa Oleśnickiego. Osiadł na stałe w Krakowie i regularnie bywał na posiedzeniach kapituły aż do śmierci.

Wraz ze wszystkimi prałatami i kanonikami katedralnymi brał udział w staraniach o zniesienie statutu w sprawie opcji wsi prestymonialnych, który dawał pierwszeństwo nowo instalowanym prałatom przed kanonikami z wieloletnią rezydencją przy katedrze. Ponieważ statut był zatwierdzony przez Stolicę Apostolską, dopiero po uzyskaniu odpowiedniej bulli Marcina V z 18 XII 1429 przeprowadzono 2 V 1431 unieważnienie statutu.

Po instalacji na kustodii S. otrzymał od kapituły wieś prestymonialną Wyciąże (koło Krakowa) i w l. 1433–4 toczył spór ze swym sąsiadem Janem Straszem z Kościelnik. Dwukrotnie w r. 1435 wysyłał S. do papieża suplikę z prośbą o zgodę na kumulację beneficjów i za każdym razem otrzymał od Eugeniusza IV pozwolenie na łączenie kustodii z innym beneficjum na okres dwóch lat. W r. 1437 S. zabiegał w Stolicy Apostolskiej o kanonię poznańską, z której zrezygnował Jan Rej z Szumska, i uzyskał na nią prowizję papieską 25 III t. r. Niebawem wszedł w posiadanie tej kanonii.

Dn. 4 I 1440 na posiedzeniu kapituły krakowskiej S., Mikołaj Spiczmer, kantor, i Klemens Nawojowski, kanonik, rozstrzygnęli spór o scholasterię krakowską między Janem Elgotem a Janem Chebdą z Niewiesza i przyznali ją Elgotowi, powołując się na dekret soboru bazylejskiego, mimo że J. Chebda miał prowizję od Eugeniusza IV na tę prałaturę. S. był koncyliarystą, należał do szesnastu prałatów i kanoników, którzy na posiedzeniu kapituły 30 IV 1441 opowiedzieli się za soborem bazylejskim i delegowali trzech przedstawicieli kapituły na synod prowincjonalny w Łęczycy, udzielając im instrukcji, aby starali się o odłożenie uroczystej obediencji Kościoła polskiego soborowi z uwagi na zachowanie pokoju w królestwie. S. współpracował ze Zbigniewem Oleśnickim, wielokrotnie występował w charakterze świadka na dokumentach tego biskupa. Poparł on m. in. oddanie w ręce kaszt. sandomierskiego Jana Oleśnickiego zamku Iłży, należącego do dóbr stołowych biskupa krakowskiego. Przed sądem konsystorskim w Krakowie S. stawał wielokrotnie, głównie w drobnych sprawach finansowych, związanych z Andrzejem z Łowini, Bartłomiejem z Opatkowic i Mikołajem, mieszczaninem kazimierskim. Również przed tym sądem Jan Dziekanowski, kanonik krakowski, 8 V 1442 zmienił zapis długu 32 fl., który uczynił na rzecz S-a w poprzednim roku w Bazylei w obecności J. Elgota.

S. był w bliskich stosunkach z kilkoma wybitnymi profesorami Uniw. Krak., zasiadającymi w kapitule: Andrzejem z Kokorzyna, Janem Elgotem, Jakubem z Zaborowa i Pawłem z Zatora. Posiadał prywatny księgozbiór, a w nim m. in. rękopis z drugą częścią drugiej części („Secunda-secundae”) „Summy teologicznej” św. Tomasza z Akwinu. Na przełomie l. 1436 i 1437 S. wytoczył przed konsystorzem sprawę o ten kodeks Janowi, zajmującemu się ogrzewaniem szkoły paraf. Wszystkich Świętych («calefactor»), któremu powierzył rękopis „Summy teologicznej”, a ten go bezprawnie sprzedał. Na mocy wyroku z 11 I 1437 S. miał odzyskać równowartość w pieniądzach za to dzieło. Zmarł 15 XI 1442, a jego zgon zapisał Jan Długosz w „Kalendarzu katedry krakowskiej”. Egzekutorami testamentu S-a byli dwaj doktorzy prawa kanonicznego Jakub z Zaborowa i Paweł z Zatora, kanonicy krakowscy, oraz Jan zw. Niger, wikariusz katedralny.

 

Słown. Hist.-Geogr. Ziem Pol., III z. 2 s. 175–7 (Łęg Kościelny); Łętowski, Katalog bpów krak., IV 30, 35; – Lasocki Z., Dołęga czy do Łęga?, Cieszyn 1932 s. 4–5; Przybyszewski B., Kapituła krakowska za kanonikatu Jana Długosza (1436–1480), w: Dlugossiana. Studia historyczne w pięćsetlecie śmierci Jana Długosza, Kr. 1980 s. 33–4, 41–2; Radzimiński A., Prałaci i kanonicy kapituły katedralnej płockiej w XIV i I poł. XV w., Tor. 1993 II 144–5; Acta capitulorum Crac., VI nr 5, 7; Album stud. Univ. Crac., I 32, 35; Bullarium Poloniae, Ed. I. Sułkowska-Kuraś, S. Kuraś, Romae–L. 1992 IV nr 1072, 1156, V nr 412, 429, 643; Cracovia artificum. Supplementa. 1433–1440, nr 157, 244; toż 1441–1450, nr 135; Kod. Mpol., IV nr 1249, 1278, 1287, 1341, 1425; Mon. Pol. Hist. (S. N.), V (Najdawniejsze roczniki krakowskie i kalendarz, wyd. Z. Kozłowska-Budkowa) s. 185; Starod. Prawa Pol. Pomn., II nr 2477; Statuta nec non liber promotionum, s. 12; Zbiór dok. katedry i diec. krak., II nr 274–276, 283, 290, 291, 352, 369; Zbiór dok. mpol., II nr 413, 418, 505, 506, 517, 541, 556, 574, III nr 630; – AP w Kr., Oddz. na Wawelu: Castr. Crac. 5 s. 30, 32, 35, 45, 47, Terr. Crac. 10 s. 123–124 (informacje od Franciszka Sikory); Arch. Kapituły Metropolitalnej w Kr.: Acta Actorum 1A, k. 1–2, 3, 4v., 5–5v., 6v.–12; Arch. Kurii Metropolitalnej w Kr.: Acta officialia, sygn. 5 k. 4v., 7, 39v., 40, 203v., 206, sygn. 8 s. 202, 203, 319, 420.

Krzysztof Ożóg

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.