Płoski Stanisław (1901–1968), architekt. Ur. 3 V w Purzycach-Trojanach w pow. ciechanowskim, był synem Antoniego i Marii z Bojanowskich. Uczęszczał do szkoły w Mławie, następnie do szkoły Walerego Wróblewskiego i gimnazjum Tadeusza Czackiego w Warszawie. W klasie ósmej gimnazjum wstąpił do wojska jako ochotnik, W r. 1919 zwolniony został z wojska na skutek interwencji rodziców, zdał maturę i został przyjęty na Wydział Architektury Politechniki Warszawskiej. Studia rozpoczął w roku następnym. Studiował z przerwami na podróże zagraniczne, m. in. dłuższy pobyt we Włoszech. Dyplom z dziedziny projektowania monumentalnego otrzymał 26 VI 1928. Przed ukończeniem studiów, w l. 1928–32 odbył praktykę w pracowni Rudolfa Świerczyńskiego przy projektowaniu gmachów Banku Gospodarstwa Krajowego i Ministerstwa Komunikacji. Wśród pierwszych prac P-ego były domy dla najbliższej rodziny w okolicach Purzyc-Trojanów. W Warszawie zaprojektował dwie kamienice przy ul. Wiśniowej, willę przy Kieleckiej 37, a także domy mieszkalne przy ul. Mickiewicza 22 i Mokotowskiej 52. W r. 1928 otrzymał wespół z Juliuszem Żórawskim, Janem Graefe i Stanisławem Piotrowskim jedną z trzech równorzędnych nagród w konkursie na budynek poselstwa polskiego w Sofii. Dyplom uprawniający do prowadzenia robót budowlanych uzyskał 31 III 1931. W l. 1933–7 pracował w Najwyższej Izbie Kontroli (NIK), następnie do r. 1939 prowadził prywatną pracownię architektoniczną. Plonem konkursów architektonicznych, w których brał udział w tym czasie, były pierwsze nagrody i realizacje budynku administracyjnego Towarzystwa «Polskarob» w Gdyni, osiedla szkoleniowego pod Dęblinem, pawilonu i otoczenia Zdroju na terenie Cytadeli Warszawskiej. W r. 1938 wykonał projekty gmachu administracji Śląskich Zakładów Elektrycznych «Śląsel» w Katowicach i budynku Komunalnej Kasy Oszczędności w Skierniewicach (oba niezrealizowane) oraz projekt Instytutu Medycznego w Chorzowie (zrealizowany). W r. 1939 projektował rozbudowę Domu Marynarza Polskiego w Gdyni i budynek poczty w Janowie. P. uczestniczył w kampanii wrześniowej, po której zakończeniu został internowany w Bisztanach na Litwie. Tam w konkursie na projekt uzdrowiska Bisztany w r. 1940 zdobył pierwszą nagrodę. W l. 1940–4 przebywał w obozie jenieckim w Woldenbergu. Z tego okresu pochodzą wykonane na konkursy obozowe projekty domu społecznego, domu wiejskiego i zagrody wiejskiej.

Po zakończeniu wojny P. współpracował w l. 1945–6 z Biurem Odbudowy Stolicy. W r. 1945 wykonał wyróżniony i realizowany projekt odbudowy wsi Piaseczno koło Warki, zniszczonej w czasie wojny. Pisał o tym konkursie w „Architekturze” (1947 nr 2). W l. 1946–8 był kierownikiem pracowni w Biurze Projektów Odbudowy Wsi. W r. 1946 P. wykonał dla Uniw. Warsz. konkursowy projekt odbudowy Zakładu Medycyny Sądowej, w r. 1947 zaś projekt odbudowy «Anatomicum» przy ul. Chałubińskiego oraz projekt konkursowy gmachu PKO. W r. 1948 P. projektował odbudowę Pawilonu Chemii przy ul. Wawelskiej, wziął także udział w konkursach na budynki wiejskie i projekt Zakładu Radiologii przy ul. Chałubińskiego. W l. 1948–50 P. był kierownikiem pracowni Centralnego Biura Projektów Architektury i Budownictwa. Wykonał wtedy w r. 1949 projekty konkursowe zagrody rybackiej wyróżnione I i II nagrodą, w r. 1950 projekty wnętrz Klubu Książki i Prasy przy pl. Unii Lubelskiej i księgarni przy Al. Ujazdowskich. W r. 1948 kierował odbudową domu przy ul. Oboźnej 8 przeznaczonego na Dom Kupca, a obecnie zajmowanego przez Uniw. Warsz. W l. 1950–1 kierował pracownią Centralnego Biura Projektów Budownictwa Wiejskiego. W tym czasie pracował nad projektami konkursowymi na szpitale powiatowe, które ukończył w r. 1953. W r. 1950 powstał jego projekt ośrodka informacji «Orbis» w Zakopanem, w r. 1953 zaś otrzymał wyróżnienie w konkursie na śródmieście Warszawy. W l. 1951–3 był projektantem Biura Projektów «Miastoprojekt Specjalistyczne», potem do r. 1964 głównym architektem Komitetu Urbanistyki i Architektury oraz Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Mazowieckiego Biura Projektów Budownictwa Ogólnego. W l. 1959–60 był adiunktem, a w l. 1960–2 wykładowcą w Katedrze Architektury i Planowania Wsi Politechniki Warszawskiej. Od kwietnia do lipca 1964 był naczelnikiem wydziału w Departamencie Nadzoru Budowlanego Ministerstwa Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych. W związku z wygraniem konkursu wraz z Marianem Sulikowskim i Romanem Szymborskim na projekt obiektów dydaktyczno-naukowych i pomocniczych dla Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego przy ul. Nowoursynowskiej 166 w Warszawie, przeszedł od sierpnia 1964 do Miastoprojektu Stolica Południe, a następnie do r. 1967 pracował w Mazowieckim Biurze Projektów Budownictwa Ogólnego. Brał udział jako juror w konkursach urbanistycznych organizowanych przez Tow. Urbanistów Polskich. Ponadto był autorem konkursowych projektów schroniska nad Morskim Okiem (II nagroda), hotelu «Orbis» w Zakopanem (II nagroda), rozwiązania architektoniczno-urbanistycznego placu Żołnierza w Szczecinie (I nagroda) oraz projektu osiedla «Oś Saska» (III nagroda). Otrzymał też, jako współautor, II nagrodę za projekt domu Pracy Twórczej Stow. Architektów Rzeczypospolitej Polskiej (SARP) w Zakopanem. Był członkiem SARP. P. zmarł 26 IX 1968 w Warszawie, pochowany został na cmentarzu na Służewcu. Odznaczony był Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi i Medalem X-lecia Polski Ludowej.

Z małżeństwa z Zofią z Olszewskich P. potomstwa nie pozostawił.

Encyklopedia Warszawy, W. 1975 s. 484; – Pol. życie artyst. w l. 1915–39; Warszawska szkoła architektury, W. 1967; – „Tyg. Handl.” 1948 nr 20 s. 17; „Życie Warszawy” 1968 nr 234 s. 7, nr 235 s. 9, nr 236, s. 6; – Arch. Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej: Życiorys własny i inne dokumenty; – Biuro Projektowo-Badawcze Budownictwa Miasto-Projekt «Budopol» w W.: Akta personalne, teczka nr 730; – Informacje żony Zofii Płoskiej i Stanisława Konarskiego.

Paweł Fruba