Świętorzecki Stefan Rodryg (1823—1909), urzędnik, uczestnik powstania styczniowego, zesłaniec.
Ur. w rodzinnym majątku Krzywicze (pow. miński) lub w Mińsku (ochrzczony 12 VIII 1823 w katedrze mińskiej) w rodzinie ziemiańskiej, był synem Władysława i Kazimiery Teofili z domu Świda. Miał brata Apolinarego (zob., tam informacje o rodzinie).
Ś. uczył się w gimnazjum w Mińsku. Jako przedstawiciel szlachty wstąpił do służby cywilnej w mińskiej gubernialnej komisji budowlanej i dróg, legitymując się w r. 1859 rangą radcy tytularnego, a później asesora kolegialnego. Najpóźniej w r. 1863 zaangażował się w działalność mińskiej organizacji narodowej; wg Józefa Jamonta, zarzucającego mu złe dysponowanie pieniędzmi, był kasjerem organizacji. Wg innych źródeł Ś. po wybuchu powstania styczniowego pełnił funkcję kasjera w oddziale Stanisława Lasockiego. Pod koniec powstania został aresztowany i osadzony w więzieniu w klasztorze pobernardyńskim w Mińsku. We wrześniu 1864 sąd wojskowy okręgu wileńskiego skazał go na dwanaście lat ciężkich robót w kopalniach na Syberii, z pozbawieniem praw stanu i konfiskatą majątku.
Na początku grudnia 1864 został Ś. wysłany na podwodach przez Tobolsk, Tomsk i Krasnojarsk; w kwietniu 1865 dotarł do Irkucka. Skierowany w sierpniu t.r. do warzelni soli w Usolu pod Irkuckiem, przebywał tam z zesłańcami: Jakubem Gieysztorem, Józefem Kalinowskim, Aleksandrem i Bolesławem Oskierkami, Janem Świdą, ks. Ferdynandem Stulgińskim oraz Feliksem Zienkowiczem. Zapewne, jak inni zesłańcy polityczni w Usolu, nie wykonywał ciężkich robót. Po złagodzeniu kary i przeniesieniu do kategorii osiedleńców zamieszkał w r. 1871 w Irkucku. Prawdopodobnie zatrudnił się w Tielmińskiej Fabryce Rządowej, gdzie przez pewien czas przebywał jego brat Apolinary, a następnie podjął pracę (wg źródeł rządowych jako kancelista) w wydz. górniczym głównego zarządu Syberii Wschodniej w Irkucku. Wg Gieysztora wrócił do kraju w r. 1880, lecz wg Wandalina Czernika jeszcze w r. 1888 pracował w Irkucku przy asygnatach na przetapiane w sztaby złoto. Dzięki staraniom matki uzyskał pozwolenie na powrót do kraju; mimo to pozostał na Syberii, bezskutecznie starając się o wstąpienie tam do służby rządowej. Ostatecznie opuścił Syberię i zamieszkał u siostry Oktawii Świdowej w majątku Hranicze (pow. wilejski), gdzie zmarł w r. 1909. Został pochowany na cmentarzu paraf. w Radoszkowiczach. Był odznaczony brązowym Medalem Pamiątkowym Wojny Krymskiej w l. 1853—6.
W zawartym 7 IX 1857 lub w r. 1860 w Mohylewie małżeństwie z Marią z Jastrzębskich (Jastrzębowskich) (zm. przed 1863), córką Mikołaja i Marii z Sawickich, miał Ś. dziecko, które prawdopodobnie zmarło w dzieciństwie.
Powstanie styczniowe i zesłańcy syberyjscy. Katalog fotografii ze zbiorów Muzeum Historycznego m. st. Warszawy, W. 2005 II (fot., bibliogr.); — Hursik V., Tragedyja belaj gvardii. Belaruskije dvaranie u paustanni 1863—1864 gg., Minsk 2001 s. 130; Jędrychowska B., Wszystkim obcy i cudzy. Feliks Zienkowicz i jego listy z Syberii 1864—1881, Wr. 2005; Śliwowska W., Syberia w życiu i pamięci Gieysztorów — zesłańców postyczniowych, W. 2000 (bibliogr.); — Czernik W., Pamiętniki weterana 1864 r., Wil. 1914 s. 73; Czetwertyński W., Na wozie i pod wozem, P. (1939) s. 219; Dybowski B., Pamiętnik dra […] od roku 1862 zacząwszy do roku 1878, Lw. 1930; tenże, Wspomnienia z przeszłości półwiekowej, Lw. 1913; Gieysztor J., Pamiętniki z lat 1857—1865, Wil. 1913; Giller A., Spis Polaków będących w Usolu w ciężkich robotach, P. 1872 s. 176; Kowalewska Z., Ze wspomnień wygnańca [Apolinarego Świętorzeckiego] z roku 1863, Wil. 1912 s. 9 (fot.); Lasocki W., Wspomnienia z mojego życia, Oprac. M. Janik, F. Kopera, Kr. 1934 II 335; Pamjatnaja knižka minskoj gubernii na 1860 god, Minsk 1860 s. 11; toż na 1861 god, Minsk 1861 s. 14; Powstanie na Litwie 1863—4; — „Rola” R. 27: 1909 nr 23 (nekrolog); — Gosudarstvennyj archiv Irkuckoj Oblasti w Irkucku: F. 24 op. 3 vol. 33a t. 1/1763 k. 420v, vol. 892/2246 k. 14v—15, 28v—9, F. 91 op. 1 vol. 515/29 k. 159—69; Gosudarstvennyj archiv Rossijskoj Federacii w Moskwie: F. 109 (1863) vol. 23 cz. 416 k. 153, F. 109 (1865) vol. 31 k. 182v, 242, 510; IH PAN: Kartoteka zesłańców; Lietuvos valstybės istorijos archyvas w Wil.: F. 419 ap. 2 vol. 190 k. 2—5; L’vivs’ka naukova biblioteka im. V. Stefanyka we Lw.: F. Ossolineum, vol. 4533 k. 124, vol. 4535 k. 61; — Informacje Olgi Gorbaczowej z Mińska na Białorusi i Pawła Jurewicza z Hiszpanii.
Anna Brus