Stefan (Szczepan) z Jardanowic zapewne h. Doliwa (zm. 1450), kanonik poznański.
Był synem Bodzęty z Górki koło Obornik i z Jardanowic (obecnie Wiardunki) i prawdopodobnie Heleny z Górki wspomnianej w r. 1405. Przypuszczalnie krewnym S-a był Mikołaj, pleban w Izbicy na Kujawach (1437) i starosta arcybiskupi w Wenecji oraz Żninie (1444–7). Spokrewnieni z Jardanowskimi Baruchowscy także pieczętowali się h. Doliwa.
Nie wiadomo, czy S. identyczny jest ze Stefanem, dziedzicem w Nininie koło Rogoźna, występującym w l. 1391–1418, potwierdzonym jako duchowny w r. 1425. Pierwszym znanym beneficjum S-a była plebania w m. Sierakowie nad Wartą, którą otrzymał przed 25 IX 1419, kiedy to toczył proces o dziesięciny z Małgorzatą, wdową po Bieniaku z Sierakowa (plebanię tę dzierżył przynajmniej do 24 IX 1436). Kilka lat później zaczął się starać o archidiakonat poznański i prawdopodobnie w tej sprawie podróżował do Rzymu. Prowizji na tę prałaturę udzielił mu 10 II 1426 papież Marcin V, a sześć dni później S. prosił o możliwość kumulowania jej przez pięć lat z plebanią sierakowską, na co uzyskał zgodę; z tytułu tej prałatury, oszacowanej na 20 grzywien srebra, złożył 26 II t.r. obligację annatową. W kurii rzymskiej procesował się z posiadaczem interesującego go archidiakonatu Mikołajem Głębockim, którego oskarżył o fałszowanie dokumentów. Uzyskał ponownie prowizję na archidiakonat 13 III i 24 X 1426, a 15 I 1427 złożył powtórną obligację annatową i do tego czasu przypuszczalnie przebywał w kurii. Proces z Głębockim trwał jeszcze 29 V 1427, jednak zabiegi S-a, pochłaniające sporo pieniędzy, nie przyniosły efektów. W Polsce był S. z pewnością 22 VII 1428, kiedy to wystąpił jako świadek czynności oficjała poznańskiego Macieja Korzboka.
Nie wiadomo, co robił S. przez następne lata, na pewno nie zrezygnował ze starań o prebendę w poznańskiej kapit. katedralnej. Dn. 7 III 1433 prosił kapitułę o przyjęcie na kanonię wakującą po zmarłym Januszu z Wszołowa, powołując się przy tym na dokument królewskiej prezenty; odesłany przez kapitułę do bp. poznańskiego Stanisława Ciołka po instytucję kanoniczną, nie zdołał jej uzyskać. O prebendę tę toczył spór z przyjętym wcześniej Jakubem z Grądów, którego oskarżył o pozostawanie pod klątwą, czemu kapituła zaprzeczyła, oczyszczając Jakuba na posiedzeniu 10 III t.r. Kanonię uzyskał S. dopiero w r. 1441 i wziął udział w czerwcowym posiedzeniu generalnym kapituły. Nie był aktywny w kapitule; z wyjątkiem l. 1442–3 rzadko bywał na jej posiedzeniach, od r. 1446 brał udział głównie w posiedzeniach generalnych. Nie pełnił żadnych funkcji pochodzących z wyboru korporacji i nie dzierżył wsi prestymonialnych. Raz tylko (7 V 1443) wybrano go na sędziego polubownego, a 13 XI 1449 został wysłany do Ujścia i Czarnkowa celem oceny zniszczeń w dobrach, z których kapituła pobierała czynsze. Wydaje się, że nie był ceniony przez bp. poznańskiego Andrzeja Bnińskiego, skoro jego czynności, poza wystąpieniami z okazji kapituł generalnych, rzadko poświadczał.
Niewielki udział S-a w pracach korporacji być może spowodowany był jego gwałtownym temperamentem, którym zniechęcał do siebie otoczenie; jeszcze jako pleban sierakowski, w r. 1424, został oskarżony przez kleryka z Sierakowa o zranienie i ciągnięcie za szyję po mieście. W r. 1442 posprzeczał się z jednym z wikariuszy katedralnych, który miał oświadczyć, że «nie będzie pić za nich» (tj. kanoników), co S. uznał za zniewagę i 1 VI t.r. wytoczył mu proces. Dn. 4 XII oskarżył (bezpodstawnie) prokuratora kapituły, kanonika Macieja, o nadużycia, za co ukarany został tygodniową suspensą od refekcji (tj. wstrzymaniem wypłaty gotówki i żywności); 11 XII kapituła pogodziła obu duchownych (pod karą trzymiesięcznej suspensy). S. nie dotrzymał warunków ugody, gdyż na posiedzeniu pojawił się dopiero 22 III 1443. W r. 1449 uwikłał się w dużo poważniejszy spór z Jakubem z Grądów, kiedy to bijatyka między rodzinami i służbą obu kanoników spowodowała profanację przykatedralnego cmentarza. W kapitule był bliżej związany z Jakubem Wygonowskim, za którego kilkakrotnie poręczał niezbyt wysokie kwoty (kilkunastu grzywien) oraz Mikołajem Słupkiem ze Studzieńca, który uczynił go wykonawcą swego testamentu (S. wzmiankowany jest jako wykonawca 20 II 1444). Zmarł przed 28 IV 1450, kiedy to wspomniano, że wakuje po nim prebenda.
Boniecki, IX 88; Słown. Hist.-Geogr. Ziem Pol., VIII (Górka, Sieraków); – Szweda A., Ród Grzymałów w Wielkopolsce, Tor. 2001 s. 200; – Acta capitulorum, I–II; Bull. Pol., IV; Kod. Wpol., V, VIII, X; Kod. Wpol., S. Nowa, z. 1 (Dokumenty opactwa benedyktynów w Lubiniu z XIII–XV w., Wyd. Z. Perzanowski, W. 1975); Księga uposażenia diecezji poznańskiej z r. 1510, Wyd. J. Nowacki, P. 1950 s. 275; Mon. Pol. Vat., X; – AP w P.: sygn. Poznań Z. 8 k. 29v; Arch. Archidiec. w P.: sygn. AC 4 k. 39, 163v, AC 7 k. 181, AC 20 k. 142, 146, 184, AC 25 k. 33v, 49v, AC 123 k. 282–v, AE I k. 3v, 58, CP 28 k. 96–v, CP 29 k. 1a, 13, 18v, 20, 23, 32v, 57, 120v, 125; IH PAN w P., Pracownia Słown. Hist.-Geogr. Wpol. w Średniowieczu: Kartoteka (Wenecja, Żnin); – Informacje Izabeli Skierskiej z P.
Paweł Dembiński