Dzierzgowski Szymon (1866–1928), profesor higieny, chemik. Urodził się 27 X w majątku rodzinnym Radomicach w ziemi płockiej, z ojca Konrada i Anny z Hutten-Czapskich. Po ukończeniu gimnazjum w Płocku wyjechał do Zurychu na politechnikę, którą ukończył, po czym w parę lat później uzyskał doktorat filozofii Uniwersytetu Zurychskiego (1900). Działalność naukową D. rozpoczął jako asystent Marcelego Nenckiego. Pod jego kierunkiem zajął się chemią związków aromatycznych, mianowicie syntezą estrów fenoli i chloropochodnych kwasów tłuszczowych, produktami kondensacji salicylu z benzaldehydami etc, ogłaszając prace w języku niemieckim w ll. 1892–94. Po paru latach pracy w Szwajcarii D., podobnie jak i M. Nencki, został zaproszony przez ks. Oldenburskiego do Cesarskiego Instytutu Medycyny Eksperymentalnej w Petersburgu, gdzie powierzono mu kierownictwo wydziałem higieny, podczas gdy M. Nencki został dyrektorem wydziału chemii. W tym okresie swej działalności na terenie Rosji D. poświęcił się głównie badaniom doświadczalnym nad uodpornieniem ustrojów przeciw zarazkom błonicy, tyfusu, dżumy, cholery i szkarlatyny, zwalczając równocześnie w terenie wybuchy chorób epidemicznych (np. w gub. astrachańskiej). Prace z tego okresu (1895–1900) były ogłaszane po niemiecku, a także i po polsku (w okresie 1900–1906). Liczne rozprawy w języku rosyjskim zaginęły podczas przewrotu bolszewickiego. Ogółem ogłosił D. 62 prace oryginalne.
Podczas wojny światowej (1914–18) D. został powołany na stanowisko dyrektora Instytutu Medycyny Eksperymentalnej w Petersburgu, poprzednio zajmowane przez M. Nenckiego. Jako członek komitetu wojennego, w charakterze szefa sanitarnego, organizował na froncie i w etapach walkę z epidemiami oraz obronę przeciwgazową. W czasie objazdów terenów wojennych D., dzięki swym wpływom, zdołał uratować wiele kościołów i polskich rezydencji. Po wybuchu rewolucji w Rosji wrócił do kraju w r. 1918 i w roku następnym powołany został na katedrę higieny Uniwersytetu Warszawskiego. Razem z S. Bądzyńskim i A. Gluzińskim zorganizował Polską Akademię Lekarską, później włączoną jako Wydział czwarty do Polskiej Akademii Umiejętności, nadto brał czynny udział w pracach T-wa Naukowego. Higienicznego i innych. Materiał rękopiśmienny, dotyczący zagadnień zdrowotności i obronności kraju, pozostał niewydany i znajduje się w rękach rodziny.
Już w Zurychu gorący temperament pociągał D-go do pracy publicznej w organizacjach młodzieży polskiej, studiującej za granicą. A i w dalszym życiu D. nigdy nie ograniczał się do pracy fachowej, lecz zawsze był czynny w organizacjach społecznych i społeczno-politycznych. Po powrocie z Rosji zajął się natychmiast młodzieżą, powołując do życia Samopomoc Społeczną Studentów. W najtrudniejszych chwilach powstawania Państwa Polskiego był prezesem tej instytucji. W tym charakterze wstąpił do Straży Narodowej, kierowanej w ostatnich latach przez posła pułk. Cz. Mączyńskiego, rozwiązanej następnie przez rząd. D. żywił przekonanie, że Polska stać się może państwem potężnym, jeżeli zaprowadzi ustrój o najwyższej władzy, niezależnej i dziedzicznej, podobnie jak w konstytucji 3 maja. Tym poglądom dał wyraz w książkach: Demokracja i monarchia oraz Państwo i naród, a także biorąc czynny udział w organizowaniu »Zjednoczenia Monarchistów Polskich«. Nie szczędził własnych sił ani środków materialnych, aby rozwinąć ruch monarchiczny i oprzeć Państwo Narodu Polskiego na zasadach katolickich. »Zjednoczenie Monarchistów« nie przyłączyło się do zamachu stanu w r. 1926. D. wśród innych działaczy tego ruchu został osadzony w więzieniu w dniach majowych. Po rozwiązaniu przez rząd organizacji monarchistów nie ustał w swej działalności płynącej z głębokiego przekonania.
Zmarł na serce 6 XII 1928. Był to człowiek zdolny, pomysłowy, energiczny, bojownik ideowy, ofiarny i nawet fanatyczny.
Stefan Dąbrowski