INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Szymon Kołudzki h. Pomian  

 
 
ok. 1570 - 1656
Biogram został opublikowany w latach 1967-1968 w XIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Kołudzki Szymon h. Pomian (ok. 1570–1656), kanclerz i administrator archidiecezji gnieźnieńskiej. Syn Jerzego i Ludwiki Swieżewskiej. Uczył się za granicą. Mianowany sekretarzem królewskim, instalowany został na kanonię poznańską 4 VII 1601 r. (rezygnował 1614), otrzymał 25 VIII 1611 r. prowizję na kanonię gnieźnieńską i t. r. jeździł z ramienia kapituły na sejmik średzki. Wraz z kanonikiem Mikołajem Starzeńskim dokonał w r. 1615 rewizji i weryfikacji długów w kluczu kapitulnym wieluńskim. W r. 1618 pojechał do Włoch, gdzie przebywał w Bolonii i czas dłuższy w Rzymie. Wrócił do kraju wiosną 1619 r. Reprezentował kapitułę gnieźnieńską na synodach prowincjonalnych piotrkowskich w l. 1621 i 1628 oraz na synodzie diecezjalnym w Łowiczu w r. 1628. Z polecenia kapituły, wraz z oficjałem Adamem Leśniewskim, zajmował się w r. 1621 przeniesieniem seminarium duchownego z Kalisza do Gniezna. T. r. był delegatem kapituły na sejm, a powtarzało się to jeszcze w l. 1626, 1628, 1632 i 1633. Delegatem kapituły na Trybunał Kor. był 20 razy, a w r. 1631 został po raz pierwszy prezydentem duchownym Trybunału. Był nim znów w l. 1635, 1637, 1639, 1640, 1644, 1645, 1647 i 1649.

W r. 1632 otrzymał K. kanclerstwo gnieźnieńskie, na które instalował się 15 IX. Kanonikiem krakowskim został 17 VI 1633 r., a niedługo potem i scholastykiem włocławskim. Wraz z proboszczem Andrzejem Szołdrskim reprezentował kapitułę metropolitalną na koronacji Władysława IV (1633). Z ramienia kapituły krakowskiej uczestniczył w r. 1634 w pracach synodu prowincjonalnego warszawskiego. Królewicz Jan Albert, kardynał i biskup krakowski, udając się t. r. za granicę zlecił K-emu zarząd diecezji. Gdy w grudniu t. r. biskup zmarł w Padwie, kapituła krakowska obrała K-ego administratorem diecezji. Mianowany proboszczem gnieźnieńskim, objął tę prelaturę przez swego reprezentanta 24 IV 1636 r. Kustodię płocką otrzymał w r. 1637. Po śmierci arcybiskupa Jana Wężyka od maja do lipca 1638 r. był administratorem archidiecezji gnieźnieńskiej. W zastępstwie królewicza Karola Ferdynanda, biskupa płockiego i wrocławskiego, prezydował w r. 1643 na synodzie diecezjalnym płockim, trwającym od 22 do 24 IX i podał do druku powzięte tam uchwały. W r. 1649 przebywał na kuracji w Toruniu, ale mimo psującego się zdrowia i późnego wieku raz jeszcze w r. 1652 po śmierci prymasa Macieja Łubieńskiego objął administrację archidiecezji. Zmarł w Toruniu w listopadzie 1656 r., pochowany w katedrze gnieźnieńskiej, w kaplicy własnej fundacji.

K. posiadał znaczny majątek osobisty: części w Kołudzie Mniejszej i Siedlcu w pow. inowrocławskim (ojcowizna), wsie Padniewo i Palędzie Wielkie, czyli Kościelne, w pow. gnieźnieńskim (nabyte w 1621), wieś Rzeczycę w pow. radziejowskim, lasy w Ośnie Nadolnym w pow. przedeckim, wreszcie śpichlerz w Nieszawie nad Wisłą. W l. 1640–2 sprzedał wszystko za 85 000 zł bratu Stanisławowi. Te pieniądze i dochody płynące z kumulacji tak wielu bogatych beneficjów pozwoliły mu na przeprowadzenie w r. 1647 gruntownej restauracji dawnej kaplicy Dryjów w katedrze gnieźnieńskiej. Powstała w ten sposób (może w jakimś związku z warsztatem artystycznym Sali) wczesnobarokowa kaplica grobowa Kołudzkich, dla tego okresu jedna z najbardziej charakterystycznych w Wielkopolsce, pod względem artystycznym wyposażona nader okazale. Na jej utrzymanie K. zapisał skupione przez siebie w l. 1644–9 za łączną sumę 93 000 zł dobra: połowę Modliszewa, Modliszewko, Łabiszynek, Piotrowo, Dębłowo i Wolę w pow. gnieźnieńskim. Fundacja ta istniała do r. 1774, kiedy wsie powyższe zostały wyprocesowane przez rodzinę Kołudzkich. K. był niewątpliwie przezornym i sprężystym administratorem, umiejącym zarządzać majątkami kapitulnymi i własnymi. W aktach kapitulnych gnieźnieńskich znajdują się nader pochlebne oceny jego charakteru i zdolności. Ze strony kapituły krakowskiej wiekowego już bardzo prałata spotkało w r. 1650 upomnienie dotyczące trybu życia.

 

Portret w epitafium kaplicy Kołudzkich w katedrze gnieźn.; – Estreicher; Boniecki; Niesiecki; Korytkowski, Prałaci gnieźn., II; Łętowski, Katalog bpów krak., III; – Sławska A., Sztuka barokowa Gniezna, w: Dzieje Gniezna, W. 1965 s. 410, 411; – Receptiones seu installationes ad episcopatum, praelaturas et canonicatus Ecclesiae Cathedralis Posnaniensis, Wyd. R. Weimann, „Roczniki Tow. Przyj. Nauk Pozn.” T. 35: 1909 s. 73, 81; – Arch. Państw. w P.: Rezygnacje gr. Pozn. nr 1412 k. 852, nr 1421 k. 630, nr 1424 k. 168v., 553; Notaty z Zapisów Trybunału Piotrkowskiego w posiadaniu autora.

Włodzimierz Dworzaczek

 

 
 

Powiązane artykuły

 

Druga połowa XVI wieku

Druga połowa XVI wieku, a przede wszystkim interesujący nas okres panowania ostatniego Jagiellona – Zygmunta Augusta – to okres dominacji wojsk zaciężnych, co przekładało się na konieczność......
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.