INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Tekla Anna Radziwiłłowa (z domu Wołłowicz)     

Tekla Anna Radziwiłłowa (z domu Wołłowicz)  

 
 
ok. 1610 - 1637-03-21
Biogram został opublikowany w 1987 r. w XXX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Radziwiłłowa z Wołłowiczów Tekla Anna (ok. 1610–1637), marszałkowa w. lit. Była córką Hieronima Wołłowicza, star. żmudzkiego, i Elżbiety z Gosławskich z Bebelna 1. v. Wojnowej. Była jedyną córką Hieronima, miała jednak dwie przyrodnie siostry urodzone przed 1606 r., córki pierwszego męża jej matki Macieja Wojny, podskarbiego i pisarza lit.; poślubiły one Sapiehów z linii kodeńskiej, Jadwiga Anna – Mikołaja Sapiehę, kaszt. wileńskiego, a Katarzyna – Kazimierza, star. niemonojckiego. Jej cioteczna siostra Anna Marcybella Rudominianka została żoną podkanclerzego lit. Stefana Paca (zob.). Dzięki tym koligacjom i bogactwu ojca stanowiła atrakcyjną partię.

Aleksander Ludwik Radziwiłł (zob.) zabiegał o Teklę przez lat kilka, jak to zaznaczył Krzysztof Wiesiołowski, marszałek w. lit. w przemowie na «oddawanie panny starościanki żmojdzkiej książęciu Aleksandrowi Radziwiłłowi». Ślub odbył się 10 V 1626 w Grodnie. Małżonek, wówczas stolnik lit., uzyskał jako posag Szawlany na Żmudzi zakupione wcześniej za 80 tys. złp. i zapis 20 250 złp. na dzierżawie poniewieskiej, dzierżawie ciwuństwa szawdowskiego (szadowskiego) i na wójtostwie mondejkowskim, również na Żmudzi, dokonany 12 V t. r. w zamku grodzieńskim (dzierżawy te objął w realne władanie 1 V 1630). Ojciec R-ej przekazywał również zięciowi inne starostwa i królewszczyzny, jak np. star. upickie nadane mu w lutym 1633. Małżonek zapisał jej w zamian jako oprawę, najprzód (już 2 V 1626) 100 tys. złp. na dobrach Dokudów stanowiących 1/3 część dóbr Biała, a następnie dalsze 150 100 złp. na pozostałych 2/3 tych dóbr. Dla młodej żony budował w l. 1626 i 1627 nowy pałac w Białej. R. zaraz po ślubie odjechała do rodzinnej Sokółki (leśnictwo jej ojca w pow. grodzieńskim), aby opiekować się chorą matką. Dn. 6 VII 1627 urodziła w Białej pierworodnego syna Mikołaja, którego chrzest odbył się w już nowym pałacu 15 VIII t. r. Następne dzieci (urodziła ich co najmniej ośmioro) przychodziły na świat niemal każdego roku, przeważnie w rezydencjach jej rodziców Sokółce lub Kobryniu. W Kobryniu na dworze rodziców przebywała również w maju 1633 w związku z kolejnym połogiem. A. L. Radziwiłł odjechał z królem do Wilna i na wojnę smoleńską, a dzieci Mikołaj («Miś») i Anusia pozostały «w domu», zapewne w Białej. W liście z 16 V R. prosiła męża o powrót, «bo ja barzo wątpię żebym żywą była». Po połogu podczas przedłużającej się nieobecności męża prowadziła w Mielniku procesy sądowe ze star. nurskim (niezidentyfikowany) i z Malcherem Stanisławem (?) Sawickim, doprowadzając do przełożenia terminów «aż do drugich roków». Doczekała się odwiedzin męża, a dokładnie w dwa miesiące później z tegoż Kobrynia donosiła mu o śmierci woj. wileńskiego Lwa Sapiehy i swych staraniach o star. ekonomiczne brzeskie lit. po nim dla niego. Z Kobrynia ok. 20 VIII 1633 udała się do Nieświeża, aby być bliżej męża. R. należała do licznych bractw religijnych; w związku z przynależnością do franciszkańskiego bractwa św. Anny przyjęła na bierzmowaniu drugie imię Anny. Umiała jednak łączyć z gorliwością religijną działalność polityczną i gospodarczo-administracyjną, zwłaszcza w czasie częstych bytności męża na królewskim dworze w Warszawie.

Spisując w r. 1636, przed kolejnym połogiem, testament wyraziła życzenie, by pochowano ją w «habicie świętego Franciszka» i jego poświęconym pasku, gdyż należy do jego bractwa. Otaczając specjalnymi względami bractwo różańcowe poleciła wymurować przy kościele Św. Anny w Białej dla niego kaplicę różańcową (zwaną później od fundatorki Wołłowiczowską), a na kościół zapisała 1 500 złp., «żeby za to fundować księdza, żeby się ustawicznie Msza św. za duszę moją odprawowała na ołtarzu Najświętszej Panny» oraz liczne legaty na kościoły i duchowieństwo. Zmarła 21 III 1637 o godzinie pierwszej w nocy (stąd podawano również datę 20 III) po urodzeniu 22 II t. r. córki Elżbiety. Pogrzeb odbył się 21 IV t. r. w Białej. Wypełniając wolę zmarłej wdowiec zbudował w l. 1638–9 kaplicę różańcową, w której w marcu 1639, zapewne 21 III, w drugą rocznicę śmierci pochowano pod kaplicą zwłoki R-ej i jej czworga zmarłych dzieci. W kaplicy tej chowano następnie członków jej rodziny.

Informacja o potomstwie w życiorysie męża.

 

Sztych Hirsza Leybowicza, reprod. w: Wobe M. F., Icones Familiae ducalis Radzivilianae…, Nesvisii [1758] nr 104; – Estreicher; Kotłubaj E., Galeria Nieświeżska portretów Radziwiłłowskich, Wil. 1857 s. 340–1; Uruski; Niesiecki; Żychliński, X 170–1, XI 258; – Ciara J., Kariera rodu Weiherów 1560–1657, W. 1980 s. 82, 97, 114; Sajkowski A., Staropolska miłość, P. 1981; tenże, Włoskie przygody Polaków, W. 1973; – Ostrowski Danejkowicz J., Swada polska…, L. 1745 I cz. 2 Swada himeneuszowa…, s. 87–90; Przyłuski B. S., Jako Rachel Jaśnie Oświecona… P. Tekla Wołłowiczowna…, L. 1639; Radziwiłł, Memoriale, II; – AGAD: Arch. Radziwiłłów Dz. IV teka 3 koperta 31 nr 71, koperta 32 nr 85, koperta 33 nr 118, teka 26 koperta 363 nr 73, teka 56 koperta 723 (oryginalne listy R-ej), Dz. V teka 453 nr 17966 s. 130–1131, Dz. VI nr 11–79 k. 123v., Dz. XI nr 100; – Zob. także bibliografię: Radziwiłł Aleksander Ludwik.

Tadeusz Wasilewski

 
 

Powiązane zdjęcia

   

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Jan Andrzej Morsztyn (Morstin)

1621-06-24 - 1693-01-08
poeta
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Maksymilian Magni (Magnus)

1586-10-15 - 1661-07-29
kapucyn
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.