Brodowicz Teodozy, h. Ostoja († 1803), kapłan świecki, r. gr. Pochodził ze szlachty ruskiej. Czuł się jednak przynależnym do kultury i narodu polskiego; Polskę nazywał »Ojczyzną swoją«, ubolewał nad jej rozbiorem, śledził pilnie dzieje współczesne, zachwycał się powstaniem T. Kościuszki, pisał po polsku. Spośród bardzo skąpych wiadomości o nim wiemy tylko, że w r. 1775 był eklezjarchą katedralnym łuckim, następnie w r. 1777 był proboszczem cerkwi Św. Dymitra w Łucku i kustoszem katedralnym tamże. Prowadził wówczas spór z dominikanami łuckimi o wieś Konszewa, zakończony przysądzeniem tejże dominikanom, potem w r. 1786 był proponowany na generalnego wizytatora Litwy z ramienia metr. J. Smogorzewskiego, wreszcie po śmierci ks. Turkiewicza został archipresbiterem i oficjałem grecko-kat. kapituły łuckiej. Ok. r. 1786 podobno stał blisko uwijających się po Wołyniu duchownych prawosławnych. W r. 1789 w czasie wielkiego sejmu wmieszany do znanych rozruchów wołyńskich, wskutek czego podczas urzędowania tzw. Komisji Łuckiej pozbawiony został oficjalstwa. 22 V 1797 arcbp H. Lisowski mianował B-a delegatem do spraw księży unickich na Wołyniu, nie mających miejsca i uposażenia. Osobiste przeżycia z czasów »trwogi wołyńskiej« pogorszyły stan jego zdrowia i wskutek tego 22 V 1803r. życie zakończył. Współczesny ks. S. Lewiński tak go scharakteryzował: »…x. capacissimus…, tylkoż dratyk lubi«. Do śmierci prowadził rozległą korespondencję. Zostawił w rękopisie: Widok przemocy na słabą niewinność srogo wywartej. W oryginale wydał rkp. w dwóch częściach J. Hołowacki we Lwowie 1861–2 (części I-ej dwa wydania), a w rosyjskiem tłumaczeniu, sporządzonem przez A. I. Chmielnickiego, O. M. Bodiański w Moskwie 1868–9. Niektórzy uważają B-a za autora utworu polemicznego »Uwagi polityczne… przez Anonima« (W. 1789).
Ukr. Zah. Enc; Boniecki; Uruski; Heleniusz E., Rozmowy o Polskiej Koronie, Kr. 1873, II 42, 67–9; tenże, Pamiątki polskie z różnych czasów, Kr. 1882, I 64; Wozniak M., Ist. ukr. liter., Lw. 1924, III; Pypin A. N. i Spasowicz W. D., Ist. sław. liter., Pet. 1879, I; Petruszewycz A., Swod. hał.-r. litop. 1772–1800, cz. II, Lw. 1889, 286, 292; Akty izdaw. Wil. Archeogr. Kom., Wil. 1889, t. XVI, s. XLIV–XLV, 374, 385, 569; Zapysky Szewczenki, LXXXII 180–81; tamże, CXXXIII 93, 97; Cztienija pri Mosk. Uniw., 1868, III; »Nazustricz«, Lw. 1934, nr 2; Mosk. Arch. Min. Just. Kor. Met., Decret. nr 307 (rkp.); Filipowicz I., Pamiętnik, k.55 (rkp. własność A. Czołowskiego we Lwowie); Rkp. Ukr. Nac. Muzeum we Lwowie, nr XCII.
Ks. Jozafat Skruteń ZSBW