INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Tomasz Kazimierz Sapieha      Tomasz II Kazimierz Sapieha, +1654, Oboźny Litewski. Portret z litografii M. Fajansa z 1856 r. w zbiorach Biblioteki Narodowej w Warszawie, na podstawie rysunku J. Łoskiego z 1855 r., przedstawiającego zabytek pochodzący z roku 1709.
Biogram został opublikowany w 1994 r. w XXXV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sapieha Tomasz Kazimierz h. Lis (1621–1654), oboźny lit. Był drugim synem Fryderyka, podkomorzego włodzimierskiego, i Ewy Skaszewskiej, bratem pisarza polnego kor. Jana Fryderyka (zob.), krajczego lit. Krzysztofa Franciszka (zob.) i bpa wileńskiego Aleksandra Kazimierza (zob.).

Po nauce w kolegium jezuickim w Lublinie, w r. 1635 S. zapisał się na Uniw. Krak. Wkrótce wyjechał wraz z bratem Janem Fryderykiem do Włoch, gdzie kontynuował naukę na uniwersytetach w Padwie (1635) i w Bolonii (1636). Następnie podróżował zapewne po Włoszech (m. in. Sycylia), Niemczech, Francji, Anglii. Służył podobno w wojsku cesarskim i odbył kampanię pod komendą gen. O. Piccolominiego w Brabancji. Wiosną 1646 był już S. ciwunem korszewskim, dworzaninem i rotmistrzem. Przewidywany był z pewnością na rotmistrza husarii (200 koni) w armii Rzpltej na planowaną przez Władysława IV wojnę z Turcją w t. r. Jako dworzanin pokojowy królewicza Jana Kazimierza był jednym z jego posłów do stanów Rzpltej na elekcji w t. r. i reprezentował go przy układaniu paktów konwentów. Na sejmiku woj. wołyńskiego 3 VII 1648 powierzono mu rotmistrzostwo chorągwi husarskiej. Już w sierpniu t. r. znajdował się w obozie wojska kor. pod Huszczą i od tej pory stale uczestniczył we wszystkich prawie kampaniach wojennych. Został wówczas wyznaczony do asysty wojskowej woj. bracławskiego Adama Kisiela, mającego prowadzić rokowania z Bohdanem Chmielnickim. We wrześniu t. r. uczestniczył w haniebnej ucieczce wojska kor. spod Piławiec.

S. był właścicielem dóbr Dorohostaje z Murawicą i Duksinem (woj. wołyńskie), Łukawki (ziemia chełmska), Merecz i Taboryszki (woj. wileńskie), części Oszmiany Murowanej. Dn. 22 IV 1646 ożenił się z pochodzącą z kalwińskiej rodziny Zofią Moniwidówną Dorohostajską, jedyną córką Władysława, cześnika lit., i Ewy Podbereskiej, ostatnią z rodu dziedziczką ogromnego majątku. Do małżeństwa tego doprowadził kuzyn S-y Kazimierz Leon Sapieha (zob.). Związek S-y niemal doprowadził do wojny domowej na Litwie Sapiehów z Radziwiłłami birżańskimi, pilnującymi interesów kalwinistów. Zwłaszcza hetman polny lit. Janusz Radziwiłł nie chciał zwrócić trzymanych dóbr po Dorohostajskich. Ostatecznie 15 V 1648 w Wilnie doszło do ugody i S. mógł objąć dobra żony. Wniosła mu ona fortunę, w której skład wchodziły: Oszmiana Murowana, Ostrów, Narocz (woj. wileńskie), Pietuchów (woj. nowogródzkie), Neple i Kleniki (woj. brzeskie lit.), Monwidów (Żmudź), dwie kamienice w Wilnie przy ul. Św. Ducha, kamienica w Brześciu Lit. na Rynku, prawo do połowy Muśnik (woj. wileńskie) i Każangródka (woj. nowogródzkie) oraz 70 tys. złp. wniesione na Holszany.

Dn. 4 II 1649 mianowany został S. oboźnym lit. Podobno uczestniczył w walkach pod Zborowem w sierpniu t. r., zapewne w pułku K. L. Sapiehy. W uchwalonym na sejmie 1650 r. kompucie armii kor. otrzymał chorągiew kozacką (150 koni), na czele której wziął udział w bitwie pod Beresteczkiem (28–30 VI 1651) i został dwukrotnie ranny. Na początku 1652 r. pułk przezeń dowodzony skierowany został do Czarnobyla, ale na skutek nalegań Szymona Pawszy, dowódcy wydzielonych sił lit. stacjonujących w tamtych okolicach, przeniósł się na trakt owrucki bliżej Kijowa. Dn. 1 VII 1653 pod Glinianami chorągiew kozacka S-y odbyła popis, nie wiadomo jednak, czy on sam tam przybył, i czy wziął udział w kampanii jesiennej t. r. (wg panegirystów był pod Żwańcem). Stracił bowiem wówczas żonę (pochowana została 30 IX t. r.), a wkrótce poważnie zachorował. Mimo tego na początku 1654 r. udał się do obozu pod Biały Kamień, gdzie zmarł 30 III t. r. Pochowany został w Maciejowie.

Z małżeństwa z Zofią z Moniwidów Dorohostajskich S. nie pozostawił potomstwa. Swoje dobra, obciążone długami, zapisał braciom.

 

Portret z galerii kodeńskiej w Muz. Narod. w Przemyślu; – Estreicher; Labarre de Raillicourt D., Histoire des Sapieha, Paris 1970; Sapiehowie; Wolff, Senatorowie W. Ks. Lit.; – Wimmer J., Wojsko polskie w drugiej połowie XVII wieku, W. 1965; Witusik A. A., Elekcja Jana Kazimierza w roku 1648, Annales Univ. Mariae Curie-Skłodowskiej, S. F, Vol. 17 [1962], L. 1965 s. 146; – Album stud. Univ. Crac., IV 157; Arch. nacji pol. w uniw. padewskim; Bersohn M., Polacy na Uniwersytecie Bolońskim w XVI i XVII w., Kr. 1894 II; Misztołt A. A., Historia […] domus Sapiehanae…, Wil. 1724 s. 221–2; Oświęcim, Diariusz 1643–51; Schmelling W., Szczęśliwe godło…, Wil. 1647; Schroeder J., Niebezprawie śmierci…, L. 1653; Vol. leg., IV 193; – AGAD: Arch. Radziwiłłów Dz. VI nr 36 k. 267, 272, Arch. Skarbowe Warszawskie Dz. 85 nr 89; AP w Kr., Oddz. na Wawelu: Arch. Młynowskie Chodkiewiczów rkp. 978; B. Ukraińskiej Akad. Nauk we Lw.: Fond Sapiehów, Teka X nr 137, Teka XI nr 117, 136, t. 22/I d nr 2022, 2034, Fond Ossol. rkp. 225 k. 363v.–364v.; B. Uniw. Wrocł.: Akc. 1949/440 k. 567–567v.; – Mater. Red. PSB: Skorowidz Sapiehów, Oprac. przez Eustachego S. Sapiehę.

Andrzej Rachuba

 

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Michał Piotr Boym

ok. 1614 - 1659-08-22
jezuita
 
 

Daniel Schultz

1615 - 1683
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Jan Sobieski (z Sobieszyna Sobieski) h. Janina

brak danych - po 5 stycznia a przed 16 marca 1713
cześnik koronny
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.