INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Tomasz Nowiński h. Nowina     

Tomasz Nowiński h. Nowina  

 
 
Biogram został opublikowany w 1978 r. w XXIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Nowiński Tomasz h. Nowina (1746–1830), ostatni generał zakonu bożogrobców w Polsce. Był synem Bartłomieja. Nie jest pewne, czy studiował w Akad. Krak. Po wstąpieniu do zakonu bożogrobców w Miechowie otrzymał tamże w r. 1770 święcenia kapłańskie. Prawdopodobnie ukończył studium klasztorne, a w r. 1775 został wysłany na dalsze studia teologiczne do Rzymu, bowiem bożogrobcy mieli osobny fundusz na te cele w Rzymie dla najzdolniejszych młodych zakonników. N. studiował w Rzymie w klasztorze generalnym Minerwa OO. Dominikanów i 7 I 1778 uzyskał doktorat teologii. Po powrocie do kraju był pomocnikiem proboszcza Bonawentury Chrysta w Gnieźnie, następnie w l. 1787–8 proboszczem w Skaryszowie i prawdopodobnie wtedy został kustoszem. Na kapitule generalnej 1 XII 1787 został obrany proboszczem generalnym miechowskim (generałem zakonu). Zapewne funkcję tę objął w r. 1788 (Tobiasz) lub w r. 1789. W celu uzyskania funduszów dla znajdującego się w trudnych warunkach materialnych zakonu N. na kapitule 31 VII 1789 zaproponował utworzenie odznaki z ozdobnym dyplomem dla osób świeckich, które za opłatą chciałyby wstąpić do Bractwa św. Grobu. Skromna początkowo odznaka – w celu zachęty – przybierała coraz ozdobniejsze formy, upodobniając się do orderu. Z czasem noszenie takiego «orderu», zwanego miechowskim, stało się przedmiotem drwin, nawet w literaturze. N. dokończył odbudowę spalonego w r. 1745 kościoła miechowskiego, ufundował w nim w r. 1790 dzwon, a w r. 1802 klasycystyczny pomnik fundatora klasztoru, Jaksy. Odbudowany kościół konsekrował 15 VII t. r. W r. 1797 N. jako generał bożogrobców zgodził się na zorganizowanie i utrzymanie z funduszu klasztornego czteroklasowej szkoły niemieckiej w objętym przez zakon pojezuickim kolegium Św. Barbary w Krakowie. Niemiecka szkoła istniała do r. 1809.

W r. 1813 został N. prałatem, a 23 IX 1816 Pius VII prekonizował go na tytularnego biskupa biblijskiego. Konsekrowany został 27 X t. r. w Miechowie. W l. 1809–30 był tamże sędzią pokoju. Po kasacji klasztoru w r. 1819 N. pełnił nadal funkcje proboszcza w Miechowie. Interesował się historią klasztoru i polecił kontynuować „Miechovię” Samuela Nakielskiego. W tej sprawie w r. 1825 korespondował z J. S. Bandtkiem. Zmarł w Miechowie 4 I 1830. Pochowany został w podziemiach kościoła, a jego epitafium znajduje się w kościele.

 

Portret N-ego w przedsionku zakrystii kościoła parafialnego w Miechowie (reprod. w: Tobiasz M., Bożogrobcy w Miechowie, „Nasza Przeszłość” T. 17: 1963 po s. 56); – Enc. Kośc.; Uruski; – Pęckowski Z., Miechów, Kr. 1967; Pękalski P., O początku, rozkrzewieniu i upadku zakonu XX Kanoników Stróżów Św. Grobu Jerozolimskiego, Kr. 1867 s. 120–1, 132, 166; Wiśniewski J., Dekanat miechowski, Radom 1917 s. 114 i n.; – Girtler K., Opowiadania. Pamiętniki z lat 1832–1857, Kr. 1972; – Arch. Paraf. w Miechowie: Acta Conventus Generalis Miechoviensis… ab Incarnatione Domini 1774 inchoata (rkp.).

Andrzej Wędzki

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.