Słoniewski Tytus (1836–1916), pedagog. Ur. 28 XII w Zastawnej na Bukowinie, w rodzinie ukraińsko-polskiej, był synem Cyryla (zm. 1839), przez pewien czas administratora parafii greko-katolickiej w Zastawnej, działacza na rzecz zbliżenia rusko-polskiego, oraz Podlaszeckiej (imię nieznane), córki Szymona, proboszcza Karłowa w pow. śniatyńskim. Wg B. Baranowskiego, po śmierci męża matka wyszła powtórnie za mąż a S-ego wychowywał dziadek.
S. uczęszczał do gimnazjów w Buczaczu, Czerniowcach, Stanisławowie i Lwowie, gdzie złożył maturę w Gimnazjum Akademickim w r. 1856. Ukończył siedem semestrów na Wydz. Filozoficznym Uniw. Lwow., co umożliwiało podjęcie pracy w szkolnictwie średnim. Brak środków do życia zmusił go do przerwania studiów uniwersyteckich. W l. 1858–71 pracował jako nauczyciel pomocniczy, potem suplent w II Gimnazjum, a następnie III Gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie. Po utworzeniu seminariów nauczycielskich został w r. 1871 przyjęty do pracy w Państwowym Seminarium Nauczycielskim Żeńskim w Przemyślu jako nauczyciel starszy. W r. 1874 uzyskał uprawnienia do nauczania w szkołach wydziałowych w zakresie geografii, historii, języka polskiego, ruskiego i niemieckiego. W l. 1877–84 był inspektorem szkolnym na pow. kołomyjski i kosowski. W Kołomyi działał w Tow. Pedagogicznym. Jego odczyty wygłaszane w Towarzystwie ukazywały się drukiem (m. in. O pisowni ruskiej. Odczyt miany w Kołomyi, Kołomyja 1880). S. należał do komitetu budowy pomnika Franciszka Karpińskiego i opublikował swój odczyt O Franciszku Karpińskim […] miany na wieczorku urządzonym w Kołomyi 6 maja 1880 na cel pomnika poety (w: „Pamięci Franciszka Karpińskiego…”, Kołomyja 1880). Wydawał w l. 1881–2 czasopismo „Svitlo”. W l. 1884–92 powtórnie pracował w seminarium przemyskim jako nauczyciel starszy. Działał w Tow. Nauczycieli Szkół Wyższych w Przemyślu, organizował popularne wykłady dla mieszkańców tego miasta. W l. 1892–9 był nauczycielem starszym, a następnie dyrektorem w Państwowym Seminarium Nauczycielskim Żeńskim we Lwowie. Przez wiele lat był członkiem komisji egzaminacyjnej dla nauczycieli i nauczycielek szkół ludowych. W r. 1899 Rada Szkolna Krajowa powierzyła S-emu zorganizowanie seminarium męskiego w Zaleszczykach i mianowała go dyrektorem tej szkoły. W r. 1901 utworzył internat szkolny. Był też członkiem Rady Szkolnej Okręgowej w Zaleszczykach. Po przejściu na emeryturę, od r. 1906 kierował prywatnym seminarium nauczycielskim żeńskim ss. bazylianek w Jaworowie do r. 1910. Miał opinię zdolnego nauczyciela geografii i historii.
S. publikował prace metodyczne (m. in. W sprawie rysunku geograficznego w szkole ludowej, „Szkoła” 1876 nr 42–7, O nauce teorii koniugacji polskiej, tamże 1877 nr 3–24). Popularyzował idee J. H. Pestalozziego w nauczaniu na szczeblu elementarnym. Pozostawił w rękopisie liczne przekłady wierszy poetów niemieckich, z których „Pieśń o dzwonie” F. Schillera została ogłoszona drukiem. S. miał tytuł radcy cesarskiego. Zmarł 23 I 1916 we Lwowie i został pochowany na cmentarzu Łyczakowskim. Był odznaczony Orderem Żelaznej Korony III kl.
Rodziny S. nie założył.
Baranowski B. A., Tytus Słoniewski, „Szkoła” 1916 z. 4 s. 134–7; C.K. Seminaria nauczycielskie męskie i żeńskie Królestwa Galicji i Wielkiego Księstwa Krakowskiego w okresie 1871–1896…, Lw. 1897 s. 101, 216, 226, 231; – Szematyzmy Król. Galicji za l. 1866–1910; – „Dilo” 1883 nr z 21 VII (3 VII) i 23 VI (5 VI); „Muzeum” 1916 s. 155–6; – AGAD: Akta Państwowego Seminarium Nauczycielskiego w Przemyślu, Lwowie i Zaleszczykach, sygn. 321 u, 322 u, 332 u.; Central’nyj Deržavnyj Istoričnyj Archiv Ukrainy we Lw.: Akta Rady Szkolnej Krajowej, f. 178 op. 2; L’vivs’ka Deržavna Naukowa Biblioteka im. V. Stefanyka: Baranowski B.,Wspomnienia Pokucianina, f. 4 nr 1581; – Mater. Red. PSB: Notka biograficzna o ojcu S-ego wraz z bibliogr., oprac. przez A. A. Ziębę.
Andrzej Meissner