INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Witold Czetwertyński-Światopełk  

 
 
1850 - przed 25 IX 1909
Biogram został opublikowany w 1938 r. w IV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Czetwertyński-Światopełk Witold (1850–1909), drugi z pięciu synów Edmunda i Kamilli, z hr. Stadnickich. W r. 1865 został za udział w powstaniu 1863 r. wydalony z miejsca zamieszkania i odesłany do rot żołnierskich na Kaukazie dla »uśmierzenia ducha buntu gnieżdżącego się w pańskiej główce«. Ponieważ rodzina jego nic nie wiedziała o miejscu jego pobytu i o jego losie, przebył on na Kaukazie całe 15 lat i wrócił, jako 30-letni mężczyzna, odbywając całą drogę pieszo o żebraczym chlebie. Upamiętnionem to zostało na portrecie Cz-go, przedstawiającym go pracującego przy warsztacie stolarskim, na ścianie zaś wiszą burka kaukazka, torba, łapcie i kij, jako symbole długoletniego tułactwa. Naokoło jego osoby wytworzyła się legenda, która między innymi opowiada, że będąc już u kresu swojej wędrówki, zaszedł do Daszowa, miejscowości położonej w powiecie lipowieckim nad rzeką Sobem, należącej do hr. Potockich, a gdy jako żebrak przedstawił się ówczesnej właścicielce Daszowa, Marii z Potockich Rzewuskiej (wdowie po Wacławie), ta uderzona szlachetnymi rysami nieznajomego, zatrzymała go u siebie, a w parę lat później, w r. 1881 ofiarowała mu swą rękę. Cz. zajął się wtedy podźwignięciem ogromnych, lecz zrujnowanych dóbr żony (Daszów – 8 tys., klucz Podwysoczański 24 tys. dziesięcin). Wybudował w Podwysokiem cukrownię, którą nazwał Światopełk i oba majątki postawił na wysokiej stopie. Daszów zasłynął podówczas jako miejsce licznych zebrań obywatelskich, na których poruszano wiele spraw ogólnonarodowych. Poza tym zasłynął on ze stolarni, w której wykonywano artystyczne wyroby, ozdabiane inkrustacją drzewną. Ks. Witold podczas swego przymusowego pobytu na Kaukazie wyuczył się był tego rzemiosła, uzupełnił następnie swe wiadomości przez specjalne studia przeprowadzone w Niemczech i w Paryżu, zbudował maszynę ułatwiającą pracę i założył w Daszowie warsztaty, którymi osobiście kierował, a później szkołę, gdzie kształcono rzemieślników i artystów pracujących w tym zawodzie. W latach 1902–1907 wyroby tej pracowni były szeroko znane, a na wystawach premiowane najwyższymi nagrodami. Po wybuchu rozruchów, które miały miejsce w roku 1905 i 1906 w całej Rosji, księstwo postanowili pracownię oraz mieszczące się w niej urządzenia przenieść do Warszawy. W tym celu zapisali testamentem sumę rbl. 20.000. – na kapitał wieczysty im. Witolda i Marii na kształcenie młodych ludzi Polaków i katolików pragnących ćwiczyć się w tym zawodzie, a całe urządzenie i maszyny oddali Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie dla założenia odpowiedniej pracowni. Muzeum zajęło się tą sprawą w r. 1913, a po ukończeniu wojny światowej przekazało powyższe przedmioty i legat Szkole Państwowej, mieszczącej się obecnie przy ul. Sandomierskiej 12/14. Cz. zmarł w Daszowie przed 25 IX 1909.

Inf. rodziny; »Tyg. ilust.« 1907 i 1909; – „Dzien. Powsz.” 1909 nr 263.

 Red.

 

 

Powyższy tekst różni się w pewnych szczegółach od biogramu opublikowanego pierwotnie w Polskim Słowniku Biograficznym. Jest to wersja zaktualizowana, uwzględniająca opublikowane w późniejszych tomach PSB poprawki i uzupełnienia.    

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

   
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Karol Irzykowski

1873-01-27 - 1944-11-02
krytyk literacki
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.