INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Wojciech Święcicki h. Jastrzębiec  

 
 
Biogram został opublikowany w LI tomie Polskiego Słownika Biograficznego w latach 2016-2017.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Święcicki Wojciech h. Jastrzębiec (zm. między 1803 a 1806), chorąży, podstarości i sędzia grodzki radomski, poseł sejmowy.

Pisał się z Kręmpy (Krępy, Krempy) i Święcic. Był synem Andrzeja (zm. 1780, zob.) i Domicelli ze Skórkowskich. Miał brata Józefa, podstolego opoczyńskiego (zob. w biogramie ojca).

Dn. 11 IX 1753, na kierowanym przez ojca sejmiku woj. sandomierskiego w Opatowie, Ś. został (jako chorążyc opoczyński) obrany dystrybutorem soli suchedniowej w tym powiecie na r. 1763. Jako komornik graniczny woj. sandomierskiego (w „Urzędnikach…” IV/2 błędnie: podstarości i sędzia grodzki radomski) otrzymał 4 VIII 1761, za wstawiennictwem bp. krakowskiego Kajetana Sołtyka, urząd łowczego wiślickiego. Na sejmiku przedkonwokacyjnym w Opatowie został obrany 6 II 1764 sędzią kapturowym z pow. opoczyńskiego. Sejm konwokacyjny t.r. wyznaczył go z chorążym chęcińskim Andrzejem Dobieckim na lustratora dóbr królewskich w pow. radomskim, ziemi stężyckiej oraz powiatach opoczyńskim i chęcińskim. Dn. 6 IX podpisał z woj. sandomierskim elekcję Stanisława Poniatowskiego. Podejmując obowiązki lustratorów, Ś. z Dobieckim złożyli 1 II 1765 w kancelarii grodzkiej przysięgę przed star. radomskim Michałem Świdzińskim, a 15 II t.r. na ratuszu w Radomiu ufundowali swą jurysdykcję i rozpoczęli pracę od lustracji star. radomskiego. Obaj podpisali 22 II 1766 protokół lustracyjny; Ś. wystąpił jako chorąży wojsk kor. znaku pancernego woj. podlaskiego Stanisława Bernarda Gozdzkiego i dodatkowo z tytułami podstarosty i sędziego grodzkiego radomskiego. Na tych urzędach został potwierdzony 1 XII 1772 (w „Wiad. Warsz.” błędnie nazwany cześnikiem wiślickim) przez nowego star. radomskiego Aleksandra Potkańskiego i sprawował je do upadku Rzpltej. Dn. 17 VIII 1773 awansował na cześnikostwo, a 26 IX t.r. na podstolstwo wiślickie. Przez sejm rozbiorowy (1773—5) został wyznaczony do komisji do rozsądzenia sprawy o sukcesję po Andrzeju Ostrowskim.

Dn. 15 VII 1776, na sejmiku w Opatowie, został Ś. obrany posłem na sejm warszawski; akt Konfederacji Generalnej Obojga Narodów podpisał 23 VIII t.r. w Warszawie (zamieszkał przy ul. Franciszkańskiej). Wg Andrzeja Stroynowskiego na sejmie tym zbliżał się do opozycji, ewentualnie należał do posłów niezależnych; obrany 30 VIII na sesji prowincjonalnej, został 31 VIII sędzią sejmowym z prow. małopolskiej. Dn. 2 IX przeciwstawił się zaborowi królewszczyzn i nadań dokonanych przez sejm rozbiorowy, domagał się także obniżenia kursu złotego. Na sesji 10 IX, odnosząc się do projektu powołania deputacji do kontroli KEN, Komisji Rozdawniczych i Komisji Likwidacyjnej, uskarżał się na «liczne sancita i kommisje», powołane przez tenże sejm i podał dwa projekty: dotyczący zniesienia «uciążliwych sancytów i kommissyi nieakceptowanych» oraz «względem deputowania do słuchania rachunków kommissyi rozdawniczych»; prosił o ich przeczytanie, lecz pod wpływem wypowiedzi króla, zalecającego głosowanie przeczytanego uprzednio projektu, wycofał swe propozycje.

Ś. wszedł (podobnie jak ojciec) do powołanej 14 IX 1778 Komisji Boni Ordinis (Komisja Dobrego Porządku) woj. sandomierskiego pod przewodnictwem miejscowego wojewody Macieja Sołtyka. Po rezygnacji Stefana Gozdzkiego (który miał tę chorągiew po swym ojcu) awansował 1 XI t.r. z chorążego na rotmistrza kawalerii narodowej (chorągiew Ś-ego należała od r. 1777 do Półbrygady Mpol., potem do 3. Brygady Kawalerii Narod. w Dyw. Ukraińskiej i Podolskiej, a od jesieni 1789 do 1. Brygady Kawalerii Narod. w Dyw. Mpol.). Dn. 22 III 1779 awansował na chorąstwo radomskie. Obrany 21 VIII 1780 w Opatowie pierwszym posłem woj. sandomierskiego, uczestniczył w sejmie warszawskim t.r. i 3 X został powołany z prow. małopolskiej do deputacji do wysłuchania rachunków Komisji Skarbu Kor. Był jednym z kandydatów do wakującej t.r. (po śmierci ojca) kaszt. połanieckiej. W składzie Komisji Boni Ordinis woj. sandomierskiego uczestniczył od 9 V do 7 VI 1784 w lustracji m. Sandomierza. Kandydował w r. 1786 do kaszt. zawichojskiej, jednak do senatu nie wszedł; był w składzie powołanej 27 XI r.n. reskryptem królewskim wspólnej dla Radomia i Zwolenia Komisji Boni Ordinis pod przewodnictwem woj. sandomierskiego Sołtyka. Przez Sejm Wielki został wyznaczony 25 V 1789 do komisji do lustracji dóbr w pow. radomskim, która rozpoczęła działalność 1 VII t.r. w Radomiu, a 2 VII powierzyła mu (obok Franciszka Odrowąża Kietlińskiego, łowczego radomskiego, i Rafała Kamienieckiego, płk. wojsk kor.) lustrację starostw pow. radomskiego; podkomisja ta, której Ś. był prezesem, rozpoczęła jurysdykcję 17 VII, a lustrację przeprowadziła w dn. 13 VIII — 26 IX. Wchodził Ś. w r. 1790 w skład Komisji Cywilno-Wojskowej pow. radomskiego. Utrzymywał dobre stosunki z referendarzem lit., ks. Hugonem Kołłątajem; informował go w listopadzie t.r. o przebiegu sejmiku opatowskiego, a 22 V 1791 gratulował mu podkanclerstwa. Zrezygnował z rotmistrzostwa kawalerii narodowej, które 4 II 1792 otrzymał spokrewniony z nim (zapewne brat cioteczny) Albin Kazimierz Skórkowski (zob.). Ś. nie podpisał aktu targowickiej konfederacji woj. sandomierskiego, zawiązanej 30 VII t.r. w Radomiu. Prawdopodobnie to on (Święcicki bez imienia i urzędu) był członkiem Sądu Kryminalnego ziemi radomskiej w czasie powstania kościuszkowskiego. Wg ks. Jana Wiśniewskiego jako podstarości i sędzia grodzki radomski znany był z surowości i brutalności: «każdego złodzieja najpierw wieszał, a potem mu wyrok pisał». Ks. Józef Gacki przekazał w r. 1820 opowieści z okolic Jedlińska o Ś-m: włościanie mówili, że w swej dziedzicznej wsi Kadłub «zwykł był wędzić ludzi w kominie domu swojego», a szlachta, że jako sędzia grodzki radomski «kazał w pewne dni w po niektórych miasteczkach i w Radomiu stawiać szubienice, powiadając, że skoro będą gotowe, znajdą się winowajcy. Jakoż bez trudności dopełniał zamiaru i w braku więźniów imał włóczęgów».

Ś. najpóźniej w r. 1775 przejął od ojca wieś Kadłub w pow. radomskim, a odziedziczył po nim sąsiednią wieś Ryki oraz wspólnie z rodzeństwem Niemojowice (parafia Żarnów) i Sobień (parafia Białaczów) w pow. opoczyńskim. Żona wniosła mu Czyżów z Wygodą w pow. sandomierskim (miał te dobra w r. 1783). Od ok. r. 1775 był Ś. posesorem klucza mirowskiego biskupów krakowskich, obejmującego m. Jastrząb i dwanaście osad; ustąpił z tej dzierżawy najpóźniej w r. 1789. Pod koniec życia wyprzedał część dóbr; Ryki w r. 1800 zastawił Stefanowi Pomianowskiemu, a 25 VI 1803 sprzedał je za 95 tys. złp. Kwirynowi Karczewskiemu. Ś. zmarł między 21 IX 1803 a 18 X 1806.

Z zawartego najpóźniej w r. 1771 małżeństwa z Józefą z Młodzianowskich, córką Stanisława Kostki, star. różańskiego, i zapewne Magdaleny z Kościeniów, 1.v. Adamowej Bąkowskiej, posesorski Rączek i Wymysłowa, miał Ś. córki: Mariannę Franciszkę (ochrzczona 3 IV 1772 w parafii Przedbórz — zm. w dzieciństwie), Domicellę, drugą żonę Jana de Matha Olechowskiego h. Ratułd, nobilitowanego w r. 1775 (z ojcem i braćmi), wojskiego mniejszego wiślickiego, dziedzica m.in. Sienna i Żórawicy (woj. sandomierskie), i Helenę, żonę Józefa Szczepanowskiego h. Prus I, oraz dwóch synów, kadetów Szkoły Rycerskiej: Andrzeja (ok. 1775 — przed 1823), kadeta w l. 1785—91, zmarłego bezpotomnie, i Dyzmę (ok. 1780 — po 1823), kadeta w l. 1791—4, w l. dwudziestych XIX w. tytułowanego «bywszym powstania węgierskiego kapitanem i krzyża wojskowego austriackiego kawalerem» (zapewne chodzi o skierowane w r. 1809 przeciw wojskom francuskim pospolite ruszenie szlachty węgierskiej), dziedzica dóbr Tokaik (Tokajik) w komitacie Zemplińskim (Zemplén) na Węgrzech.

 

Elektorów poczet, s. 375; Estreicher, XXX 93, Niesiecki, VIII 575, X dod. 322 (żona błędnie jako Zofia); Oficerowie Rzpltej 1777—94, I/1; PSB (Młodzianowski Stanisław); Słown. geogr. (Czyżów, Kadłub, Niemojewice, Ryki, Sobień, Wygoda); Sozański, Imienne spisy osób, s. 13 nr 69, s. 22 nr 524, s. 23 nr 922; Uruski, XII 291; Urzędnicy, IV/3; Żychliński, VI 314; — Buliński M., Monografia miasta Sandomierza, W. 1879 s. 142; Chądzyński J. N., Historyczno-statystyczne opisy miast starożytnych w Ziemi Sandomierskiej leżących. Z dodaniem powieści z rzeczywistych wydarzeń pod tytułem Pustelnik z Iłżyckiej Puszczy, W. 1856 I 53—4; tenże, Wspomnienia sandomierskie i opis miasta Sandomierza w dwóch częściach, W. 1850 s. 72—83; Gacki J., Radom i jego kościoły do końca XVIII wieku, Wyd. S. Zieliński, Radom 1999; Górski K., Historia jazdy polskiej, Kr. 1894 s. 203; Kupisz D., Rody szlacheckie Ziemi Radomskiej, Radom 2009 s. 189; tenże, Urzędnicy grodzcy radomscy w XVI—XVIII wieku. Stan badań i postulaty badawcze, „Biul. Kwart. Radomskiego Tow. Nauk.” T. 40: 2006 s. 21—4; Luboński J., Monografia historyczna miasta Radomia, Radom 1907 s. 31—2; Mrozowska, Szkoła Rycerska; Ratajczyk L., Wojsko i obronność Rzeczypospolitej 1788—1792, W. 1975; Stroynowski A., Opozycja sejmowa w dobie rządów Rady Nieustającej. Studium z dziejów kultury politycznej, Ł. 2005; Wiśniewski J., Dekanat Opatowski, Radom 1908 s. 144; tenże, Dekanat Radomski, Radom 1911 s. 22—3; — Czaykowski, Regestr diecezjów, s. 119, 220, 378; Diariusz sejmu ordynaryjnego pod Związkiem Konfederacji Obojga Narodów […] w Warszawie MDCCLXXVI, (W. 1776) s. 34—5, 88; Diariusz sejmu ordynaryjnego warszawskiego roku 1780, Grodno 1780 s. 4, 23; Diariusz sejmu walnego ordynaryjnego warszawskiego […] roku Pańskiego MDCCLXXX, W. (1780); Księgi metrykalne kościołów radomskich z lat 1591—1795. S. A., Oprac. D. Kupisz, Radom 2012 X; Lustracja województwa sandomierskiego 1789, Wyd. H. Madurowicz-Urbańska, Wr. 1967 II; Protokół ofiary dziesiątego i dwudziestego grosza powiatu radomskiego z 1789 roku, Wyd. Z. Guldon, S. Zieliński, w: Radom i region radomski w dobie szlacheckiej Rzeczypospolitej, Radom 1996 II 225—61; [Twardowski B.] B.T., Spis osób, które uczestniczyły w działaniach wojennych Kościuszki 1794 r., P. 1894 s. 144; Vol. leg., VII 37, 234, VIII 522, 551, 831—42, 869, IX 78; — „Dzien. Rządowo-Ekon.-Handl.” R. 5: (1790) t. 2 s. 380; „Wiad. Warsz.” 1772 nr 102; — AGAD: Metryka Kor., nr 415 k. 59, nr 416 k. 265v—6, Metryka Kor. Lustracje, Dz. XVIII nr 36, Metryka Kor. Sigillata, nr 27 s. 534, nr 32 k. 85—5v, 132, 201—1v, nr 34 k. 98, Zbiór Czołowskiego, nr 376 s. 40—1, Zbiór Popielów, nr 129 k. 7, 20, 34v—5, 256—60v; B. Czart.: rkp. 869 s. 60—1, rkp. 1131 s. 294, rkp. 1701 s. 324—5; B. Jag.: rkp. 5344 t. IV k. 127v; B. Narod.: rkp. 6935 k. 55—8; B. Nauk. PAU i PAN w Kr.: rkp. 196 s. 25—32, 37—8, 56—7, 109—10, 253—4, rkp. 1142 t. II s. 46v, rkp. 8341 s. 251, 517, 861—916, 1009—40, 1301—15; — Informacje Mariusza Kozdracha z L. m.in. na podstawie Kartoteki Słownika Hist. Geogr. Ziem Pol. w Średniowieczu IH PAN w Kr. oraz AP w Radomiu (Hipoteka Pow. Białobrzeska, sygn. 166 k. 30v, 31v, s. 8, sygn. 169 nlb., sygn. 250 k. 3, sygn. 254) oraz Mariusza Machyni z Kr. na podstawie Arch. Narod. w Kr. (Arch. Młynowskie Chodkiewiczów, nr 1146 s. 40, 45, 67); — Mater. Red. PSB: Wydruk z Internetu www.gospodarka-galicji.pl/ slownik-miejscowosci (Słownik miejscowości i elity wiejskiej zachodniej Małopolski w latach 1772—1815); — Internet: //familysearch.org/../ (Księga chrztów i zmarłych parafii Przedbórz 1768—94).

 

Andrzej Haratym

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 
 
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.