Gątkowski Zenon Hipolit (1871–1938), dziennikarz, wydawca, działacz emigracyjny; syn Adolfa, urzędnika kolejowego, i Emilii Szczerbowskiej, ur. 12 XI w Oświęcimiu, tam otrzymał początkowe wykształcenie. Od r. 1889 pracownik kolejowy, po czym, dzięki wrodzonemu pędowi do nauki począł się kształcić. Jako samouk stał się w r. 1895 współpracownikiem krakowskiego pisma satyrycznopolitycznego »Diabeł«. Złamany trudnościami życiowymi, a więcej wiedziony pragnieniem pracy na szerszym terenie, po pracy w Oświęcimiu, Nowym Sączu i Sanoku udał się w r. 1912 do Ameryki. Tam w ciągu dziesięcioletniego pobytu rozwinął jako dziennikarz żywą działalność wśród polskich emigrantów. Pracował w polskich czasopismach, jak »Agent«, »Gwiazda Polarna«, »Rolnik« w Chicago i Stevens Point, pisząc artykuły głównie przeznaczone dla robotników i rolników, kształcąc ich, udzielając rad fachowych i informując o Ojczyźnie. Trzy lata kształcił się w farmaceutyce, wreszcie otwarł wytwórczą aptekę ziół leczniczych w Chicago. Dzięki niej dorobił się majątku. W r. 1922 wrócił do kraju, by zarobione w Ameryce pieniądze zużyć celowo w Ojczyźnie. Wydawał w l. 1923–27 w Grudziądzu miesięcznik »Świat i Prawda«, czasopismo dla wszystkich, poświęcone sprawom społecznym i wiedzy popularnej. Był jego wydawcą, redaktorem i autorem większości artykułów. G. wysyłał to czasopismo bezpłatnie, masowo żołnierzom i polskim emigrantom w Argentynie, Brazylii, Francji, Stanach Zjednoczonych. Zyskał wkrótce wielu czytelników. Za tę pracę społeczną, a szczególnie za celową propagandę na polskiej emigracji, otrzymał pisemne uznania najwyższych władz polskich państwowych i kościelnych. W l. 1925–26 wydawał nadto w Grudziądzu miesięcznik społeczny »Mównicę Publiczną«. Wskutek tak patriotycznego i idealistycznego pojmowania zadań wydawcy i redaktora G. w r. 1927 stracił cały swój majątek, z trudem w Ameryce zdobyty. G. był autorem Poradnika zdrowia, wydanego po polsku w Chicago dla emigrantów oraz dwóch nie wydanych fantastycznych opowieści: Wyższe znaki, zbioru opowiadań i autentycznych przeżyć udowadniających istnienie związku ludzi żywych ze zmarłymi, oraz Poza dniem i nocą, reportażu z podróży ducha w nieskończoność.

Numery miesięcznika »Świat i Prawda«; informacje rodziny, a zwłaszcza żony Wiktorii z Jurków w Krakowie.

Adam Przyboś