INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Sykstus Lewkowicz  

 
 
1775-03-25 - 1838-06-11
Biogram został opublikowany w 1972 r. w XVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Lewkowicz Sykstus (1775–1838), lekarz-chirurg Legii Nadwiślańskiej w gwardii Napoleona I, profesor chirurgii i akuszerii Uniw. Krak. Ur. 25 III w Szkudach na Żmudzi, był synem Stanisława i Marianny, bratem Ksawerego, podlekarza wojskowego. W r. 1807 ukończył Wydział Lekarski Uniw. Wil., następne dwa lata dokształcał się w chirurgii w Wiedniu. W czerwcu 1809 wstąpił do lekarskiej służby wojskowej francuskiej jako lekarz-chirurg, następnie przeszedł do 2. Legii Nadwiślańskiej stacjonującej w Niemczech (1809), w końcu znalazł się w 4 p. 1. Legionu Nadwiślańskiego w Hiszpanii (1810–1). W październiku 1811 był chirurgiem 2 kl. przy gwardii. W sierpniu 1812 był chirurgiem majorem przy 3 p. ułanów gwardii. Dn. 3 IV 1813 przeszedł do 3 p. szwoleżerów gwardii. W okresie pobytu w Hiszpanii wsławił się udanymi operacjami katarakty i kamieni moczowych w miastach Bilbao, Burgas i Valladolid, gdzie mieszkał najdłużej. W okresie tym napisał obszerną rozprawę o operacyjnym usuwaniu kamieni pęcherza moczowego Novum auxilium expediendi calculi in olloc vesicae urinariae etc. (Valladolid 1811, wydaną później w Krakowie w 1815 i 1830), po ogłoszeniu której został mianowany członkiem akademii lekarsko-chirurgicznej i profesorem honorowym wydziału lekarskiego uniwersytetu w Valladolid (29 VI 1811) oraz członkiem towarzystw lekarskich w Montpellier, Bordeaux i Paryżu. Opis wyników swoich doświadczeń klinicznych i egzemplarze narzędzi chirurgicznych własnego pomysłu przesłał L. w tym czasie do rektora Akad. Krak.

Dn. 27 VIII 1811 L. powołany został z inicjatywy Józefa Markowskiego na katedrę chirurgii w Krakowie; list zapraszający władz uniwersytetu nie dotarł jednak do L-a w Valladolid; otrzymał go on dopiero pod Smoleńskiem, z końcem r. 1812, podczas kampanii rosyjskiej, w której brał udział jako naczelny chirurg cesarskiej Gwardii Księstwa Warszawskiego (rozkaz Napoleona z 17 XII 1811). Natomiast w r. 1811 ogłosił w Wilnie rozprawę o szczypcach swojego pomysłu służących do wydobywania kamieni urynowych. W liście do rektora, pisanym z Wilna 25 X 1812 r., L. odłożył objęcie profesury do czasu ukończenia wojny. Po klęsce wojsk napoleońskich zamieszkał w l. 1812–3 w Paryżu, pracując jako lekarz prywatny. Katedrę chirurgii praktycznej i akuszerii w Uniw. Krak. objął 1 V 1815, opuścił ją jednak dobrowolnie już 4 X t. r., aby dopiero od 9 VII 1819 pozostać na niej aż do r. 1829. W okresie tym opublikował kilka prac w „Rocznikach Towarzystwa Naukowego Krakowskiego” (Opisanie nowego łóżka dla rodzących, T. 9: 1824, O operacji wargi zajęczej, T. 11: 1826, O poczęciu i postępie chirurgii, T. 12: 1827) oraz nekrolog Józefa Sawiczewskiego (T. 12: 1829) i Józefa Markowskiego (T. 13: 1829). Z końcem r. 1829, wskutek różnych zatargów z władzami miasta i uczelni oraz intryg kuratora uniwersytetu ze strony zaborcy austriackiego, Józefa Załuskiego, L. został zawieszony na 3 miesiące w prawach profesora. Rozgoryczony opuścił Kraków 6 II 1830 i udał się do Warszawy, gdzie przyjąć miał służbę lekarską w wojsku carskim. Od lutego 1831 był komendantem szpitala wojskowego na Lesznie w Warszawie. Na katedrę w Krakowie nie powrócił mimo przywrócenia mu praw profesorskich przez Senat Rządzący Wolnego m. Krakowa w dn. 26 II 1830. Był kawalerem Legii Honorowej i Orderu Św. Anny 3 kl. L. zmarł 11 VI 1838 w Krakowie. Żona L-a, z domu de Soully, była Francuzką, miał z nią syna Antoniego, którego syn Ksawery był profesorem UJ (zob.).

 

W. Enc. Ilustr.; Janowski, Słownik bio-bibliogr. Uniw. Wil.; Kośmiński, Słownik lekarzów, s. 278; Uruski; Wachholz L., Białoń J., Grochowski J., Skład osobowy Wydziału Lekarskiego i Farmaceutycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1364–1949, Akademii Medycznej w Krakowie w latach 1950–1963, Kr. 1963 s. 101; – Adamowicz A., Wiadomości historyczne tyczące się kamieni pęcherzowych i operacji kamienia w Wilnie, „Arch. Hist. i Filoz. Med.” (P.) T. 4: 1926 s. 117; Bieliński, Uniw. Wil., III 438–9; Groer F., Ksawery Lewkowicz w 50 rocznicę pracy badawczej a 40 rocznicę profesury w Uniwersytecie Jagiellońskim, „Przegl. Lek.” 1947 nr 25–6 s. 884; Lejman K., Krótki zarys dziejów Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego w okresie od reformy Kołłątaja do lat sześćdziesiątych XIX wieku, w: Sześćsetlecie medycyny krakowskiej, T. II: Historia katedr, Kr. 1964 s. 84; Majer J., Wiadomości z życia profesorów Wydziału Lekarskiego w UJ, Pismo Zbiorowe Wileńskie na r. 1862, Wil. 1862 s. 246–7; Wachholz L., Szpitale krakowskie 1220–1920, Cz. 2., Kr. 1924 s. 46; Wrzosek A., L. Bierkowski, Kr. 1911 s. 18, 45–7; Zembrzuski L., Służba Zdrowia w pułku lekkokonnym polskim Gwardii Napoleona I, W. 1925 s. 28; tenże, Stan chirurgii w pierwszej połowie XIX wieku i kilka uwag o współczesnej chirurgii polskiej, W. 1929 s. 4; – Gąsiorowski, Zbiór wiad. do hist. sztuki lek., III 28–30, IV 37; Uwiadomienie druk. prywatny autorstwa S. L-a o założeniu zakładu dla położnych, Kr. z. 21 V 1819, 27 IV 1820 i 15 V 1821; – „Dod. Gaz. Krak.” 1812 nr z 5 II; „Gazeta del 6° Gobierno de Espana” (Valladolid) 1810 nr 7 s. 31, nr 9 s. 44; „Journal Général du Département du Loiret” 1811 nr 75; „Roczn. Wydz. Lek. UJ” (Kr.) 1843 s. 53–6, 62, 68, 88–9; – Arch. UJ: S. I 334.

Jerzy Lisiewicz

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Ksawery Franciszek Lewkowicz

1869-12-02 - 1958-08-15 lekarz
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Piotr Michałowski

1800-07-02 - 1855-06-09
malarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Gustaw Małachowski

1797-05-27 - 1835-04-10
wiceminister
 

Ludwik Jabłonowski

1784-08-05 - 1864-03-31
poseł
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.