INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Adam Feliks Roman Steinborn  

 
 
1903-05-30 - 1982-03-12
Biogram został opublikowany w latach 2004-2005 w XLIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Steinborn Adam Feliks Roman, pseud. i krypt.: Adam Salak, Adam Toruński, Odr, Odrowąż, Tucholczyk (1903–1982), handlowiec, żołnierz Armii Krajowej.

Ur. 30 V w Toruniu, był synem Ottona Andrzeja (zob.) i Heleny Tomiły z Kawczyńskich (zob. Stein-bornowa Helena).

Od r. 1911 uczęszczał S. do Gimnazjum Realnego w Toruniu, ucząc się jednocześnie języka polskiego, m.in. na tajnych kursach Tow. Pań Miłosierdzia św. Wincentego à Paulo. Jesienią 1916 zorganizował z Jerzym Piskorskim koło samokształceniowe, przekształcone wiosną 1917 w Tow. Tomasza Zana (TTZ). T.r. wstąpił do pierwszej w Toruniu polskiej drużyny skautowskiej im. Tadeusza Kościuszki, a w r. 1919 utworzył w swym gimnazjum drużynę harcerską im. Zawiszy Czarnego. W dn. 30–31 VII t.r. uczestniczył w Tucholi w zjeździe pomorskiego TTZ poświęconym stanowisku organizacji wobec odradzającego się państwa polskiego. Kiedy 18 I 1920 WP wkraczało do Torunia, zawiesił wraz z Leonem Konkolewskim i Witoldem Łukaszewskim flagę polską na dachu gimnazjum. T.r. zgłosił się do ochotniczej Pomorskiej Kompanii Harcerskiej i wziął udział w wojnie polsko-sowieckiej. Po powrocie do Torunia kontynuował naukę w gimnazjum i 13 VI 1921 zdał tam pierwszą polską maturę, z wyróżnieniem z języka polskiego. Następnie studiował w Wyższej Szkole Handlowej w Warszawie (WSH), gdzie w r. 1925 uzyskał absolutorium. W l. 1925–6 odbywał kurs w Szkole Podchorążych Rezerwy w Grudziądzu; w r. 1928 otrzymał stopień podporucznika rezerwy. Od września 1926 pracował w firmie Krajowa Hurtownia Herbaty, dawniej Tow. M. Szumilin S.A. w Warszawie. W r. 1927 otrzymał w WSH dyplom zawodowy na podstawie pracy Samowystarczalność zbożowa Prus Wschodnich (uznanej później za spełniającą wymagania pracy magisterskiej) i został asystentem w Katedrze Geografii Ekonomicznej Ogólnej WSH. Przygotowując rozprawę Światowe rynki herbaciane, zbierał materiały w Institut für Weltwirtschaft w Kilonii i w Handelsarchiv w Hamburgu, wyjeżdżał też do firmy herbacianej Brook Bond Ltd. w Londynie. W r. 1931 porzucił asystenturę w WSH i poświęcił się całkowicie handlowi herbatą. W l. 1932–9 zasiadał w zarządach Kompanii Handlu Zamorskiego S.A. w Warszawie, Zrzeszenia Importerów Kawy i Herbaty RP oraz Polskiej Centrali Importu Kawy; od r. 1935 należał do Izby Przemysłowo-Handlowej w Warszawie (IPH). Uczestniczył w aukcjach herbaty na giełdach w Londynie i Amsterdamie, kupował ją także bezpośrednio u producenta w Indiach (Darjeeling) oraz na Cejlonie (Colombo). Był członkiem zarządu i wiceprezesem Stow. Kupców Polskich w Warszawie. Od r. 1938 był dyrektorem firmy Krajowa Hurtownia Herbaty.

Pod koniec sierpnia 1939 został S. zmobilizowany i skierowany na stanowisko komendanta stacji kolejowej w Chełmie. W trakcie kampanii wrześniowej t.r., po zniszczeniu placówki przez Niemców, dostał się do niewoli, ale po kilku dniach uciekł i 8 X wrócił do Warszawy. Ponownie objął obowiązki dyrektora Krajowej Hurtowni Herbaty, przekształconej wkrótce w Rejonową Hurtownię Aprowizacyjną nr XXIII, zaopatrującą sklepy w artykuły spożywcze sprzedawane na kartki. W magazynach Hurtowni ukrywano broń i dokumenty, zaopatrywano w środki do życia wysiedleńców z Pomorza i Poznańskiego, rodziny jeńców wojennych i więźniów obozów koncentracyjnych, bezrobotnych artystów oraz kupców żydowskich z warszawskiego getta. S. był czynny w konspiracji już od jesieni 1939. Od późnej wiosny 1940 współpracował z kontrwywiadem ZWZ (od r. 1942 II Oddz. Komendy Głównej AK), działając pod komendą Kazimierza Leskiego. Zdobywane przez S-a informacje o niemieckich strukturach policyjnych w Warszawie przyczyniły się m.in. do odtworzenia planu siedziby Gestapo przy al. Szucha. Podczas powstania warszawskiego 1944 r. był S. członkiem intendentury i łącznikiem wykonującym zadania zwiadowcze przy dowództwie rejonu Obwodu «Śródmieście» AK, obejmującego Stare Miasto. Po klęsce powstania, w październiku t.r., został przydzielony do formacji osłonowej nowego dowództwa Obszaru Zachodniego AK w Częstochowie. Jako oficer łącznikowy bywał w Bydgoszczy, Grudziądzu i Toruniu celem nawiązania kontaktu z działającymi na Pomorzu strukturami AK. Przyczynił się do dekonspiracji utworzonej przez Niemców prowokatorskiej organizacji «Orzeł Biały». Dn. 1 I 1945 został awansowany do stopnia porucznika.

Po wyzwoleniu z okupacji niemieckiej, w styczniu 1945, pracował S. jako bibliotekarz w placówce Inst. Bałtyckiego w Bydgoszczy. Zagrożony aresztowaniem, wrócił do Warszawy i jako drugi dyrektor firmy Dom Handlowy «Transactor» włączył się w odbudowę polskiego handlu zagranicznego. Do r. 1947 był wiceprezesem IPH, a do r. 1949 Zgromadzenia Kupców Polskich m. stoł. Warszawy i członkiem Zarządu Ogólnopolskiego Stow. Importerów. W l. 1946–9 wykładał na kursach szkoleniowych organizowanych przez Kupiecki Inst. Wiedzy Zawodowej w Warszawie. Był zatrudniony również, od 1 IX 1946, jako młodszy asystent w Katedrze Gospodarki Krajów Europy Środkowej Szkoły Głównej Handlowej (od r. 1949 Szkoła Główna Planowania i Statystyki); wykładał tam w języku niemieckim zagadnienia z zakresu handlu międzynarodowego. Aresztowany 8 XI 1949 w ramach polityki represyjnej wobec prywatnego handlu («bitwa o handel»), został w r. 1950 skazany na pięć lat pozbawienia wolności (na mocy amnestii z 22 XI 1952 karę zmniejszono do trzech lat) i zesłany do pracy w kopalniach węgla w Rokitnicy (obecnie dzielnica Zabrza) oraz Knurowie; zwolniono go 10 II 1953 z zakazem pracy w handlu zagranicznym. W okresie 16 VI t.r. – 30 IV 1957 był zatrudniony w Centralnym Zarządzie Dróg Wodnych Min. Żeglugi oraz w Zarządzie «Bugobudowy». Niskie zarobki uzupełniał pracami dorywczymi, m.in. opublikował pod pseud. Adam Toruński Rozmówki niemieckie (W. 1957). Po uchyleniu wyroku skazującego z r. 1950 przez Sąd Najwyższy (29 XII 1956) oraz umorzeniu prowadzonego postępowania (21 II 1957), pracował od 2 V t.r. jako specjalista handlu zagranicznego w Przedsiębiorstwie Państw. «Metalexport». W l. 1958–66 był ekspertem Polskiej Izby Handlu Zagranicznego, w l. 1959–74 wiceprezesem Izby Polsko-Belgijskiej, a w l. 1960–4 członkiem Komisji Organizacji Central Handlu Zagranicznego oraz Komisji Aktywizacji Eksportu. Prowadził wykłady i ćwiczenia z handlu zagranicznego dla pracowników przemysłu na kursach zaocznych, organizowanych przez Polskie Tow. Ekonomiczne (1960–9), przewodniczył Komisji Szkoleniowej «Metalexportu» (1962–8) oraz w ramach godzin zleconych wykładał (1966–76) w języku niemieckim handel zagraniczny w Wyższym Studium Języków Obcych Uniw. Warsz. Od końca l. sześćdziesiątych malował pastele i zajmował się dorywczo tłumaczeniem na język niemiecki prac z historii sztuki. Opublikował wspomnienia «Krajowa Hurtownia Herbaty, dawniej Towarzystwo M. Szumilin» podczas wojny („Roczn. Warsz.” T. 15: 1979); pozostałe fragmenty wspomnień okupacyjnych zostały ogłoszone pośmiertnie (tamże T. 19: 1987). Dn. 1 XI 1979 przeszedł S. na emeryturę, ale pracował nadal w «Metalexporcie» w niepełnym wymiarze godzin. W r. 1980 w Polskim Radiu wyemitowano z nim wywiad. Zmarł 12 III 1982 w Warszawie, został pochowany 17 III na cmentarzu Powązkowskim. Był odznaczony Medalem Pamiątkowym «Za wojnę 1918–1921» (1928), Krzyżem Virtuti Militari (1944), Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami (1945), Odznaką Grunwaldzką «Uczestnikowi walki zbrojnej z Niemcami 1939–1945» (1971), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1973), Medalem «XXX-lecia Polski Ludowej» (1974), belgijskim Krzyżem Oficerskim Orderu Leopolda II (1976), Złotą Odznaką «Za zasługi dla rozwoju przemysłu maszynowego» (1978).

W małżeństwie zawartym 19 IV 1927 z Janiną z Mieszkowskich miał S. troje dzieci: Bożenę Izabellę (ur. 1930), historyka sztuki, muzealnika, w l. 1983–90 kuratora Zamku Królewskiego, Joannę Elżbietę Steinborn-Chorąży (ur. 1932), poligrafa, kierownika technicznego Wydawnictw Rolnych i Leśnych w Warszawie, oraz Grzegorza Bogusza (ur. 1940), historyka sztuki i fotografika.

 

Trzy portrety z r. 1936 przez Stanisława Ignacego Witkiewicza w zbiorach prywatnych; Fot. w Mater. Red. PSB; – Łoza, Czy wiesz, kto to jest?; Słownik biograficzny konspiracji pomorskiej 1939–1945, Tor. 1994 cz. 1 (fot.); Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, Gd. 1997 IV; – Durczewski J., Skauci-harcerze Wielkiego Pomorza w walce o niepodległość Polski 1914–1921 (zarys problematyki – stan badań), w: Śladami lilijki w grodzie Kopernika, Red. L. J. Welker, Tor. 2002 s. 13; Krzymiński A. H., Był artystą sztuki zarządzania, „Zarządzanie” 1989 nr 9 s. 44–5; Podlaszewska K., Gimnazjum Toruńskie na początku XX w. (1901–1920), w: Księga pamiątkowa 400-lecia Toruńskiego Gimnazjum Akademickiego, Red. Z. Zdrójkowski, Tor. 1974 III 31–3; Szews J., Filomaci pomorscy. Tajne związki młodzieży polskiej na Pomorzu Gdańskim w latach 1830–1920, W. 1992 s. 246–53; – Księga pamiątkowa 400-lecia Toruńskiego Gimnazjum Akademickiego, Red. Z. Zdrójkowski, Tor. 1974 III 299–301, 332 (fot.); Leski K., Życie niewłaściwie urozmaicone. Wspomnienia oficera wywiadu i kontrwywiadu AK, W. 1989; Ludność cywilna w powstaniu warszawskim, Red. M. M. Drozdowski, M. Maniakówna, T. Strzembosz, W. 1974 I (wspomnienia K. Tarasiewicza); Okręg Pomorze Armii Krajowej w dokumentach, Red. B. Chrzanowski, A. Gąsiorowski, J. Sziling, Tor. 1991; Steinborn A., W Toruniu w latach 1917–1920, w: Filomaci pomorscy. Księga pamiątkowa sesji naukowej oraz zjazdu filomatów w Wejherowie w dniu 20 maja 1972 roku, Oprac. J. Szews, Gd. 1975 s. 99–100; Steinbornowa H., Garść wspomnień z dni wkroczenia wojsk polskich do Torunia w r. 1920, w: Księga pamiątkowa Bractwa Strzeleckiego w Toruniu, Tor. 1927 s. 75; – „Życie Warszawy” 1975 nr 78 (fot.); – Nekrologi i wspomnienia pośmiertne z r. 1982: „Przekrój” nr 1919, „Życie Warszawy” nr 49–54, 56, 65; – Arch. Szkoły Głównej Handl. w W.: sygn. 39/383 (teczka personalna S-a, fot.); B. Szkoły Głównej Handl. w W.: Katalog prac dyplomowych, magisterskich i doktorskich, sygn. R 266 (Samowystarczalność zbożowa Prus Wschodnich); – Mater. Red. PSB: Mater. rodzinne przekazane przez żonę, Janinę Steinbornową z W. oraz córkę, Bożenę Steinborn z W.

Mariusz Ryńca

 

 
 

Powiązane artykuły

 

Polskie Państwo Podziemne 1939-1945

Polska była pierwszym państwem, które powiedziało "Nie!" żądaniom ustępstw terytorialnych ze strony nazistowskiej Rzeszy Niemieckiej. Polska była pierwszym państwem, które zbrojnie przeciwstawiło......
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Otton Steinborn

1868-05-26 - 1936-08-04 lekarz
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Ksawery Dunikowski

1875-11-24 - 1964-01-26
rzeźbiarz
 

Józef Neumann

1857-01-25 - 1932-12-30
drukarz
 

Edmund Joachim Szalit

1884-02-15 - 1915-11-07
prawnik
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Romuald Paczkowski

1878-02-05 - 1940-01-06
profesor
 

Michał Rękas

1895-09-28 - 1964-02-15
ksiądz
 

Bolesław Kon

1906-12-09 - 1936-06-10
pianista
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.