Podlesiecki Aleksander (1683–1762), jezuita, filozof. Ur. 3 V w województwie ruskim, był być może synem Stefana h. Drzewica. Po ukończeniu szkoły średniej wstąpił 9 VIII 1698 do zakonu jezuitów i w Krakowie u Św. Szczepana odbył dwuletni nowicjat, po czym przez rok zdobywał wykształcenie pedagogiczne w Kolegium Św. Jana w Jarosławiu. W l. 1701–4 studiował filozofię w Kaliszu pod kierunkiem Marcina Ługowskiego, a następnie uczył w klasach infimy, gramatyki i poetyki w Gdańsku (1704–6) oraz poetyki w Poznaniu (1706/7). Teologię studiował w latach 1707–11 w Poznaniu, gdzie w r. 1710 przyjął święcenia kapłańskie. Bezpośrednio po teologii odbył w Jarosławiu roczne studium prawa zakonnego i duchowości ignacjańskiej, a 13 XII 1716 złożył uroczystą profesję zakonną. W l. 1712–15 uczył najpierw retoryki, a następnie prowadził dwuletni kurs filozofii dla świeckich w Sandomierzu, natomiast w l. 1715–18 wykładał filozofię klerykom jezuickim w Kaliszu. Z tego okresu znany nam jest rękopis jego wykładów Philosophia scholasticis disputationibus explicata Anno Domini 1715… (B. Seminarium Duchownego w Sandomierzu: rkp. F719). Są to dyktaty jego wykładów dialektyki i logiki, opartych w zasadzie na filozofii Arystotelesa i św. Tomasza z Akwinu, ale sięgających też do św. Augustyna, F. Suãreza i autorów polskich, zwłaszcza jezuickich.
Kolejne lata spędził P. jako profesor teologii w różnych miastach: w Toruniu wykładał Pismo Święte, teologię kontrowersyjną i kazusy (teologię moralną) – w r. 1718/19, w Ostrogu – kazusy (1719/20), Pismo Święte i teologię kontrowersyjną we Lwowie (1720–2), gdzie odznaczył się w niesieniu pomocy ofiarom zarazy. W l. 1722–5 wykładał różne dyscypliny teologiczne w Gdańsku, następnie we Lwowie (1725–7) i Krakowie (1727–30). Potem przez rok wykładał prawo kanoniczne w Sandomierzu i pełnił tamże funkcję prefekta szkół do r. 1733. Podczas pobytu w tym mieście wydał książkę Connotata antonomastica… (Sandomierz 1731). Jest to rozprawa monograficzna na temat konstytutywnych składników bytu (constitutiva) oraz związanego z nim i zawzięcie wówczas dyskutowanego problemu konotatów, czyli treści współoznaczanych (connotata). P. często powołuje się i obficie cytuje, nierzadko polemizując z nimi, rękopiśmienne prace polskich konotatystów jezuickich (Jana Gzowskiego, Franciszka Koczorowskiego, Jana Radomińskiego, Józefa Domaradzkiego, Stanisława Popiela, Józefa Kobielskiego, Józefa Tuchołki i in.), co pozwala na odtworzenie ich poglądów w kwestii współoznaczania. P. zyskał sobie szerokie uznanie jako filozof; podkreślano zwłaszcza jego uzdolnienia spekulatywne i doskonałe opanowanie sztuki dysputowania. Za istnieniem innych (obok Connotata) publikacji filozoficznych P-ego, wymienianych przez bibliografów, przemawiają poważne argumenty (m. in. Janocki podaje dość szczegółowy opis Compendium philosophiae Aristotelicae, Sandomierz 1731, oraz Placita Recentiorum, L. 1743), ale nie udało się ich odszukać.
Z Sandomierza przeniósł się P. na dwa lata do Lublina na prefekta studiów, a w r. 1735 został mianowany rektorem kolegium w Łucku, gdzie m. in. założył Bractwo Najśw. Serca Jezusa. Jednakże po roku został odwołany z rektorstwa i przydzielony do zależnej od kolegium łuckiego misji w Markowiczach. Przez kolejne osiem lat pełnił przede wszystkim obowiązki prefekta Studiów w Sandomierzu (1737/8), Krakowie (1738–40) i Lublinie (1740–5). Potem zajmował stanowisko kierownika duchownego w Jarosławiu (1745–7), prefekta studiów w Sandomierzu (1747/8), kierownika duchownego w domu p. wezw. Św. Barbary w Krakowie (1748–51), duszpasterza w kościele Św. Piotra w Krakowie (1751/2) i ponownie kierownika duchownego u Św. Barbary (1752–4). Ostatnie lata życia spędził w Krośnie (1754–6) i w domu trzeciej probacji w Jarosławiu, gdzie zmarł 18 VI 1762.
Estreicher, XXIV 490–10; Backer-Sommervogel, Bibl. Comp. de Jésus, VI k. 914; Brown, Bibl. pisarzów, s. 325; Enc. Org.; Enc. Kośc.; Podr. Enc. Kośc.; Bentkowski, Hist. liter., II 29; Filoz. w Pol. Słown., s. 321; Historia nauki polskiej, Wr. 1974 s. 525; Jabłonowski, Museum polonum, Lw. 1752 s. 193; tenże, Polonia litterata, Wr. 1750 I 57; Janocki, Lexicon, I 122–3; Uruski, XIV 141; – Jankowski J.E., Krótki rys logiki, Kr. 1822 s. 197– 8; Łukaszewicz J., Historia szkół w Koronie i w W. Ks. Litewskim, P. 1850 s. 139; Struve H., Historia logiki, W. 1911 s. 191–2, 193; Wąsik W., Historia filozofii polskiej, W. 1958 I 74–5; Załęski, Jezuici, IV cz. 2 s. 953; – Arch. Rom. S. I.: Katalogi: Polonica 45–47 A (katalogi roczne z l. 1698–1763; Prov. Polona, a od r. 1756 Prov. Pol. Minoris; od r. 1717 katalogi te są przeważnie drukowane), Pol. 22–39 (Katalogi trzyletnie z l. 1700, 1705, 1711, 1714, 1717, 1723, 1727, 1730, 1737, 1743, 1746, 1749, 1754, 1758 i 1761), Germanica 37 k. 223–224 (własnoręcznie napisana formuła ślubów), Pol. 59 k. 197–8 (Hist. Collegii Luceor.– z czasów rektorstwa P-ego), Pol. 89 k. 157 (nekrolog); B. Bollandystów w Brukseli: druk 2120 I (katalog z r. 1756/57); B. Czart.: druk 27279 II oraz rkp. 1062 III (katalogi z l. 1725/26 i 1734/35); B. Ossol.: XVIII – 2720, 2045 i XVIII – 3008 (katalogi z l. 1758–60 i 1761/2); Wymienionych wyżej katalogów brak w Arch. Rom. S. I.; Oesterr. Nationalbibliothek w Wiedniu: cod: 12364 (Informationes ad gubernandum, r. 1734), k. 49–49v.; – Fotokopie i mikrofilmy cytowanych tu źródeł znajdują się w Arch. Prow. Polski Południowej T. J. w Kr.; – Darowski R., Koleje życia i działalność filozoficzna Aleksandra Podlesieckiego SJ (1683–1762), (mszp. w posiadaniu autora).
Roman Darowski