Dauksza (Dauxa, Doksa) Aleksander Władysław, h. Pierzchała (1677–1747), jezuita, ur. 24 VII w powiecie wołkowyskim. Nauki pobierał w szkołach jezuickich; do jezuitów też wstąpił w 1695. Po skończonych studiach filozof. i teologicznych, uwieńczonych doktoratem teologii i kanonów, uczył wymowy przez 3 lata, filozofii przez 3, a teologii przez 7 w Wilnie i Warszawie, resztę zaś życia spędził na przełożeństwie największych domów prow. litewskiej; był superiorem domów profesów w Wilnie dwukrotnie (1722–3, 1738–41), prowincjałem litewskim dwukrotnie (1723–7, 1735–8), rektorem Akademii Wil. dwukrotnie (1727–31, 1741–5), rektorem kolegium warszawskiego (1731–5). Obdarzony niezwykłym zdrowiem (raz tylko w życiu swym chorował przed śmiercią), zawsze czynny, o dużych zaletach umysłu i serca, D. był jednym z najbardziej czynnych i zasłużonych przełożonych i organizatorów i przyczynił się swoją działalnością skutecznie do dźwignięcia kulturalnego prowincji litewskiej. Na pierwszym miejscu trzeba położyć jego zasługi na polu naprawy szkolnictwa; pobudzał gorliwość nauczycieli, tępił niedbalstwo, ograniczył karę bicia w szkole, pierwszy zaczął wysyłać młodych na studia zagraniczne. Zreorganizował gospodarkę w majątkach kolegiów, dbał o dobro poddanych, polepszył ich dolę, uważając słusznie ich dobrobyt za podstawę dobrobytu właścicieli majątku, ograniczył bardzo wybitnie władzę administratorów folwarków, wprowadzając kontrolę i karząc wszelkie nadużycia bardzo surowo. Niespokojne czasy utrudniały mu bardzo działalność i paraliżowały jego wysiłki. Oddawszy rządy Akademii następcy, otrzymał jako ostatnią placówkę urząd rektora i instruktora trzeciej próby przy kościele św. Rafała w Wilnie, gdzie też umarł 18 IV 1747.

Arch. T. J. Lituaniae, tomy historii 47–50, katalogi 22–7, 57–8; Arch. Prow. Małopolskiej T. J., rkp. 266; Poszakowski, De viris illustribus Prov. Lit. f. 158, 979, rkp. 244; Listy D. jako prowincjała; Bednarski, Upadek i odrodzenie szkół jezuickich w Polsce, Kr. 1933; Załęski, Jezuici w Polsce, Lw. III i IV.

Stanisław Bednarski T. J.