Świrski Andrzej (zm. przed 1492), kniaź litewski, protoplasta Jarnickich h. Lis.
Był synem Aleksandra (zm. po 1432), właściciela dóbr w okolicy Oszmiany na Litwie, znanego jedynie z dokumentu traktatu skirstymońskiego zawartego 15 V 1432 przez wielkiego księcia lit. Świdrygiełłę z zakonem krzyżackim. Stryjami Ś-ego byli prawdopodobnie: Krik (zob.) i Roman (zm. po 27 II 1434), świadek dokumentów (z 20 I 1433 i 27 II 1434) wielkiego księcia lit. Zygmunta Kiejstutowicza, właściciel Świru, Dubatówki, Sporów, Strujnojci, Syrmieża i Żarów. Być może miał starszego brata Butwida (J. Tęgowski).
Zapewne po odzyskaniu przez Litwę w r. 1444 ziemi drohickiej Ś. otrzymał od wielkiego księcia lit. Kazimierza Jagiellończyka dobra Jarnice, położone blisko granicy z Mazowszem. Po raz pierwszy wystąpił w źródłach 28 IX 1449 jako świadek w dokumencie wdowy po Kriku Doroty Sońki i jej syna Talimunta, wystawionym dla franciszkanów wileńskich. Najpewniej w r. 1451 ufundował w Jarnicach kościół paraf. p. wezw. św. Jakuba Apostoła (T. Jaszczołt), który uposażył daniną miodową od dwóch bartników i gruntem między wsiami Szaruty i Zające. W księgach ziemskich drohickich występował często z predykatem «dux», a od r. 1470 też jako Andrzej Jarnicki z Jarnic. Brak w źródłach śladów jego związków z dobrami w okolicy Oszmiany; mogło to być spowodowane ich utratą jeszcze przez jego ojca podczas wojny domowej na Litwie w l. trzydziestych lub przekazaniem ojcowizny domniemanemu rodzeństwu Ś-a. Zmarł przed r. 1492, kiedy reprezentujący go nieznany z imienia star. mielnicki ogłosił inhibicję (urzędowe zabezpieczenie) dóbr w Jarnowicach.
Ś. był żonaty z Katarzyną Grotówną z Tokar (może h. Rawicz), córką nieznanego z imienia wojskiego drohickiego. W r. 1488 oprawił jej posag w wysokości 40 kop gr praskich, na połowie swych dóbr. Z tego małżeństwa pochodził syn Aleksander (zm. po 1528), w r. 1501 będący już w dojrzałym wieku. Syn Aleksandra, Andrzej Aleksandrowicz Jarnicki, posiadał dobra Zabłocie (pow. wasiliski), niewykluczone, że nabyte jeszcze przez Ś-ego. Potomkowie Ś-ego dość wcześnie zrezygnowali z używania nazwiska Świrski i tytułu kniaziowskiego.
Boniecki, VIII; Wolff, Kniaziowie lit.-rus., s. 505; — Jaszczołt T., Fundacje kościelne na Podlasiu do końca XV w., w: Kościoły a państwo na pograniczu polsko-litewsko-białoruskim. Źródła i stan badań, Red. K. Sychowicz, M. Kietliński, Białystok 2005 s. 35—6; tenże, Osadnictwo lewobrzeżnej części ziemi drohickiej w XV i na początku XVI wieku — okolice Sokołowa, Węgrowa i Mord, w: Sokołów Podlaski. Dzieje miasta i okolic, Red. G. Ryżewski, Białystok—Sokołów Podlaski 2006 s. 124—6; Tęgowski J., O kniaziach Świrskich do końca XV wieku, „Lituano-Slavica Posnaniensia. Studia Historica” T. 12: 2007 s. 177—202; tenże, Rodowód kniaziów Świrskich do końca XVI wieku, Wr. 2011; — Kod. katedry i diec. wil., nr 195; — Arch. Diec. w Siedlcach: sygn. D.1 k. 41v, 43, 48, sygn. D.10 k. 129v; B. Nauk. PAU i PAN w Kr.: sygn. 8822 z. 1—2, 4 (Wypisy ks. Z. Dunin-Kozickiego), sygn. 8823 z. 9—10.
Lidia Korczak