INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Aniela Potulicka      fragment okładki książki "Aniela Potulicka. Skromna fundatorka wielkich dzieł".

Aniela Potulicka  

 
 
1861-04-08 - 1932-10-17
Biogram został opublikowany w latach 1984-1985 w XXVIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.


 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Potulicka Aniela (1861–1932), ziemianka, założycielka fundacji, działaczka społeczna. Ur. 8 IV w Londynie, była córką Kazimierza Wojciecha (zob.) i Marii z Zamoyskich (1829–1861).

Osierocona przez matkę tuż po urodzeniu, P. wychowywała się wraz z 2 siostrami w Potulicach koło Nakła pod opieką ojca i dziadka Kazimierza. Kształciła się w domu i w okresach zimowych w Krakowie na kursach języków, literatury, sztuk pięknych. Skończyła też w ten sposób konserwatorium. Mając 19 lat, po śmierci ojca, jako jedyna właścicielka dóbr rodowych: Samsieczno z 7 folwarkami – 1 930 ha, Ślesin z 3 folwarkami – 2 263 ha, Potulice z lasami – 2 322 ha (razem 6 515 ha), objęła ich administrację. Jednocześnie prowadziła rozległą działalność społeczną. Organizowała w swych majątkach szkoleniowe kursy rękodzielnicze, założyła lokalny związek oświatowy «Ognisko» ze starannie skompletowaną biblioteką, urządzała odczyty dla ludności wiejskiej o tematyce historycznej, patriotycznej i religijnej oraz przedstawienia amatorskie, jak również kierowała chórem o charakterze głównie kościelnym. Sprowadzała książki i czasopisma polskie po czym rozdawała je po wsiach bezpłatnie. Akcję uświadomienia narodowego prowadziła zwłaszcza w czasie «kulturkampfu» przez co ściągnęła na siebie niechęć władz pruskich, które poddawały ją dokuczliwej inwigilacji, zwłaszcza po r. 1914. W czasie powstania wielkopolskiego kilkakrotnie zagrożona przez Grenzschutz uszła do Poznania.

P. przyczyniła się do rozbudowy Zakładu Opieki i Żłobka pod wezwaniem św. Floriana w Bydgoszczy, wybudowania i utrzymania zakładu dla nieuleczalnie chorych w Poznaniu (Łazarz), do powstania w Poznaniu (Winiary) Zakładu Dobrego Pasterza, dotując na ten cel 40 ha gruntu i 50 000 marek w r. 1895, co dało początek zgromadzeniu zakonnemu założonemu przez Marię Karłowską. P. była czynną w Konferencji św. Wincentego a Paulo, pełniąc także w Nakle funkcję prezeski. Przyczyniła się do powstania i uposażenia parafii w Samsiecznie (1925), ufundowała kaplicę w Potulicach. Od r. 1925 zabiegała P. o utworzenie dla Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego (KUL) Fundacji im. Anieli hr. Potulickiej, co doszło do skutku 24 II 1928 w formie aktu fundacyjnego – na potrzeby KUL 5 500 ha kompleksu dóbr. Z dochodów z tych dóbr 6 000 zł rocznie było przeznaczone dla zakładu naukowo-dobroczynnego dla inteligencji, prowadzonego przez rzymsko-katolicki zakon (1929). Pod wpływem kard. Augusta Hlonda zapis ten jak i pałac z parkiem (60 ha) w Potulicach koło Nakła otrzymało seminarium zagraniczne Tow. Chrystusowego wówczas powołanego do życia. P. zmarła 17 X 1932 i została pochowana 21 X w grobowcu rodzinnym w Potulicach.

 

Borkowski J. S. Dunin, Rocznik szlachty polskiej, Lw. 1881 s. 332; Żychliński, VIII 181; Księga adresowa gospodarstw rolnych województwa poznańskiego, P. 1926; – Fąka M., W służbie Dobrego Pasterza, „Chrześcijanie” T. 5: 1980 s. 301, 303, 309, 311–9; Łańcucka G., Aniela hr. Potulicka. Życiorys, Potulice 1939 (fot. na okładce); taż, Aniela Potulicka. Skromna fundatorka wielkich dzieł, Kat. [b. r. w.]; – „Dzien. Bydgoski” 1925 nr z 19 VIII s. 2, 1932 nr z 20 X; „Nasza Rodzina” (Paryż) 1968 nr 4/283, 1975 nr 6/369; „Przew. Katol.” 1932 nr z 30 X s. 700; – Arch. KUL: sygn. 781.

Zygmunt Zieliński

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.