Dembek Bernard Franciszek (1878–1937), biskup sufragan łomżyński. Ur. 11 IV w Bartodziejach, pow. bydgoskim, woj. poznańskim, obecnie pomorskim, syn Adama i Józefy z Raczkowskich. Lata dziecięce spędził u rodziców w Wapczu w pow. chełmińskim na Pomorzu. Nauki gimnazjalne pobierał w Collegium Marianum w Pelplinie, następnie w król. gimnazjum w Chełmnie. Jako uczeń należał do kierowników kółek filomackich i filareckich. Po maturze w r. 1899 wstąpił do seminarium duchownego w Pelplinie, gdzie w dalszym ciągu poświęcał się pracy patriotycznej w kółkach filomatów i filaretów. W r. 1901, gdy władze wyśledziły istnienie organizacji, po masowych aresztowaniach, na słynnym tzw. procesie toruńskim filomatów i filaretów Pomorza, na ławie oskarżonych w liczbie 35 zasiadł także młody kleryk D., który przez pruską izbę karną został skazany na 3 tygodnie więzienia. Karę tę odsiadywał podczas wakacji w Tczewie. 22 III 1903 w Pelplinie otrzymał święcenia kapłańskie. Pracował jako duszpasterz w diecezji chełmińskiej na Pomorzu, kolejno na stanowisku wikariusza: w Barłożnie, Wielu, Kościerzynie, Chełmży, następnie jako proboszcz w Nawrze, w pow. toruńskim, wsi należącej do Szczanieckich. Tu pracował w polskich spółdzielniach rolniczych, Banku Ludowym, był również członkiem zarządu Tow. Pomocy Naukowej. Wskutek tej działalności doznawał kilkakrotnie szykan ze strony władz pruskich; z początkiem wojny światowej został w celach prewencyjnych aresztowany i na kilka tygodni osadzony w więzieniu w Chełmnie. Z powstaniem Polski należał do Rady Ludowej, utworzonej w Toruniu.

Dn. 11 V 1920 objął jako proboszcz największą na Pomorzu parafię św. Mikołaja w Grudziądzu, wkrótce został dziekanem dekanatu grudziądzko-łasińskiego. Okazał się rzutkim organizatorem życia parafialnego i społecznego, zwłaszcza gdy z wskrzeszeniem Polski wskutek licznego odpływu ludności niemieckiej i dopływu Polaków nowe warunki wymagały umiejętnego i energicznego działania. Tak na niwie kościelnej jak i społeczno-oświatowej oddal wielkie usługi swoją niezwykłą pracowitością, szlachetnością serca, dobroczynnością, inicjatywą itd. Wprowadził szereg nabożeństw, urządził rekolekcje parafialne, na wielką skalę zorganizował misje, założył pismo parafialne. Stworzył nową parafię przedmiejską w Małym Tarpnie z kościołem Serca Jezusa, zapoczątkował utworzenie dalszej parafii miejskiej N. M. Panny Wniebowziętej. Pozyskał od miasta teren na znaczne powiększenie cmentarza oraz piękny plac, na którym zbudował monumentalny, nowocześnie pomyślany sierociniec. W farze św. Mikołaja przeprowadził remont otaczając szczególną opieką cenne zabytki sztuki, Założył, względnie zreorganizował, stowarzyszenia: robotników, czeladzi, niewiast, młodzieży, inteligencji, dobroczynne, misyjne itd. Był czynnym członkiem Rady Miejskiej, Szkolnej, Szpitalnej, Stow. Upiększania Miasta. Z szczególnym zamiłowaniem oddawał się pracy oświatowej i na tym polu wielce się zasłużył. Od r. 1905 stale pracował w Towarzystwie Czytelń Ludowych, należał do pierwszej komisji organizacyjnej, która się wyłoniła z Zarządu Głównego T. C. L., jako też do komisji oceniającej, był pierwszym prezesem Rady Okręgowej T. C. L. na Pomorzu, powstałej w. r. 1923, oraz współorganizatorem pierwszego Uniwersytetu Ludowego na Pomorzu. Odznaczony został krzyżem oficerskim odrodzenia Polski, za pracę zaś dla sprawy niepodległości otrzymał D. krzyż organizacji wojskowej Pomorza. 22 VII 1930 D. mianowany został biskupem tytularnym Troady i sufraganem diecezji łomżyńskiej. Konsekrowany 5 X 1930 w Łomży, objął stanowisko wikariusza generalnego i asystenta kościelnego dla akcji katol., która dzięki jego sprężystości wysunęła się w diecezji łomżyńskiej na jedno z przodujących miejsc w Polsce. D. należał do ludzi wymagających od siebie dużo, był człowiekiem wielkiego serca, gorącym patriotą. Na karcie testamentu dopisał jako swą ostatnią wolę: »trumna z drzewa – pochować głęboko w ziemi, a nie w podziemiach– żadnej przemowy, ale za to różaniec«. Zmarł nagle w Łomży 3 VI 1937, został pochowany na cmentarzu paraf. w Łomży.

Kisielewski J., Światła w mroku, P. 1930 (także fotografia s. 163); Acta des Bischöfl. Generalvikariat-Amtes zu Pelplin; Arch. Kurii Łomżyńskiej; Arch. paraf. św. Mikoł. Grudziądz; Czarnowski J., Filomaci pomorscy, Toruń 1926; protokoły wymienionych organizacji

Ks. Bolesław Partyka