INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Bohdan Wilhelmowicz Stetkiewicz h. Kościesza  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 2004-2005 w XLIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Stetkiewicz Bohdan (Teodor) Wilhelmowicz (Zawierski) h. Kościesza (zm. ok. 1651), podkomorzy mścisławski, kasztelan mścisławski, następnie nowogródzki, protektor prawosławia.

Był wnukiem marsz. hospodarskiego Bohdana Stetkiewicza (zob.) i podkomorzego trockiego Bogdana Marcjana Ogińskiego (zob.), synem podkomorzego brasławskiego Wilhelma Bohdanowicza Stetkiewicza (zm. 1616) i Anny z Ogińskich, młodszym bratem podkomorzego brasławskiego Krzysztofa (zm. ok. 1650/1) i starszym chorążego orszańskiego Jana (ok. 1601–1634). Miał siostrę Helenę, zamężną za pisarzem lit. Janem Kazimierzem Pacem (zob.).

Rodzice S-a byli gorliwymi wyznawcami prawosławia i przeciwnikami unii brzeskiej, co miało niewątpliwie wpływ na jego wychowanie i edukację (prawdopodobnie tylko domową). Już pierwsze publiczne wystąpienie S-a było zarazem manifestacją wiary prawosławnej: w r. 1612 wraz z kilkudziesięcioma przedstawicielami szlachty ruskiej z Litwy (m.in. z bratem Janem) podpisał akt fundacji nowego monasteru i cerkwi p. wezw. św. św. Piotra i Pawła w Mińsku, na placach podarowanych na ten cel przez babkę S-a, Owdotię (Eudoksję) z Druckich-Horskich Bogdanową Stetkiewiczową. Powstanie nowej cerkwi, przy której założono bractwo prawosławne i szkołę, miało zahamować postępy unii brzeskiej; fundacja stanowiła precedens w skali państwa, ponieważ powstała w mieście królewskim bez formalnej zgody monarchy, który wspierał rozwój unii.

W młodości brał S. udział w wojnach z Moskwą i Szwecją w Inflantach, zapewne uczestniczył w wyprawie moskiewskiej królewicza Władysława w l. 1617–18. W styczniu 1619 występował jako świadek na akcie fundacji żeńskiego monasteru przy cerkwi św. św. Piotra i Pawła w Mińsku (fundowanego przez jego matkę). W lipcu t.r. świadczył na przywileju funduszowym wystawionym przez dziadka, Bogdana Ogińskiego i babkę, Rainę (Reginę) z Wołłowiczów na rzecz monasteru w Jewiu. Ok. r. 1621 ożenił się S. z Heleną, córką star. krzyczewskiego i ołuczyckiego Bohdana Iwanowicza Sołomereckiego (zob.), wdową po podkomorzym witebskim Kacprze Szwykowskim (zm. 1619). Małżeństwo z Sołomerecką, pochodzącą z kniaziowskiego rodu, mocno podkreślającego swoje związki z prawosławiem, przyczyniło się do umocnienia antyunijnej postawy S-a. Helena była siostrą Bohdana Bohdanowicza Sołomereckiego, ostatniego męskiego potomka tej linii rodu; ze względu na postępującą chorobę umysłową pozostawał on pod opieką matki, Ewy z Korsaków (zm. 1626), a następnie Heleny wraz z mężem. Po śmierci Bohdana (zm. 1630) Stetkiewiczowie zajęli wszystkie pozostałe po nim posiadłości, nie oglądając się na pretensje pozostałych spadkobierców, przede wszystkim rodzin trzech sióstr Heleny. Mimo procesów Stetkiewiczom udało się wejść w posiadanie większości dóbr po zmarłym (m.in. dzięki temu, że małżeństwa dwóch sióstr Heleny pozostały bezdzietne), co miało istotny wpływ na wzmocnienie pozycji ekonomicznej i politycznej S-a oraz na skalę jego działalności fundacyjnej na rzecz Cerkwi. W r. 1623 S. wraz z żoną założył podwaliny pod nowy monaster męski we wsi Kuteino (Kutejn) pod Orszą, nadając mu (oprócz Kuteinu) przysiółek Poddubce i część majątku Bielkowszczyzna (stąd monaster nazywano bielkowskim). Klasztor w Kuteinie był jednym z najprężniej rozwijających się ośrodków prawosławnego monastycyzmu w Rzpltej; w l. trzydziestych XVII w. stał się największym monasterem męskim w W. Ks. Lit. Fundacja doprowadziła do konfliktu z unickim arcbp. połockim Antonim Sielawą; pod jego wpływem król Zygmunt III w marcu 1627 skierował list do władz miejskich Mohylewa i Orszy, zabraniając im brać udział we wznoszeniu monasteru. Jednocześnie król bezpodstawnie zarzucił mieszczanom orszańskim i mohylewskim, że w porozumieniu ze Stetkiewiczami byli faktycznymi fundatorami klasztoru. Konflikt z Sielawą przysporzył S-owi popularności wśród szlachty wschodnich ziem W. Ks. Lit. (w zdecydowanej większości prawosławnej), co miało wpływ na jego karierę polityczną. W r. 1626 na sejmiku w Orszy został obrany deputatem do Tryb. Lit. Dn. 20 IX 1629 Zygmunt III mianował go w uznaniu zasług wojennych podkomorzym mścisławskim. Mimo namów hetmana pol. lit. Krzysztofa Radziwiłła, S. nie zgodził się w r. 1630 zostać posłem z sejmiku mścisławskiego na sejm warszawski; posłował natomiast z tego powiatu w r. 1632 na sejm konwokacyjny i 16 VII t.r. podpisał tekst konfederacji generalnej. Prawdopodobnie wziął udział w sejmie elekcyjnym, chociaż jego nazwisko nie występuje w spisie elektorów Władysława IV. Podpis S-a i jego brata Jana znajduje się natomiast na akcie wyboru prawosławnego metropolity kijowskiego Piotra Mohiły, obranego w Warszawie 3 XI, a zatem w czasie sejmu elekcyjnego; możliwe jednak, że lista elektorów została uzupełniona o niektóre osoby należące do grona najważniejszych protektorów prawosławia w Rzpltej dopiero w późniejszym czasie, gdyż sprawa ustanowienia nowej wyższej hierarchii prawosławnej nie była w tym momencie przesądzona, a część środowiska prawosławnego zwalczała kandydaturę Mohiły. W r. 1633, podczas wojny z Moskwą, przyprowadził S. pod Smoleńsk 120-osobową rotę husarską; za zasługi wojenne otrzymał od Władysława IV dzierżawę połonicką w pow. mścisławskim. W r. 1635 został obrany posłem z Mścisławia na pierwszy t.r. sejm zwycz. W trakcie sejmu, podczas przyjmowania w Warszawie posłów moskiewskich, uległ wypadkowi, gdy jego koń «pośliznąwszy się na lodzie zrzucił jeźdźca na ziemię, sprawiwszy ciężkie złamanie nogi z przebiciem kości przez ciało i niemałym jego bólem, a smutkiem przyjaciół» (S. A. Radziwiłł); w rezultacie nie uczestniczył już w dalszych obradach. Był potem co najmniej dwukrotnie wybierany na deputata do Tryb. Lit. (w l. 1639 z Orszy i 1642 prawdopodobnie również z Orszy).

Dn. 20 II 1644 jako pierwszy z rodu otrzymał S. urząd senatorski (kaszt. mścisławską), a 2 III 1646 awansował na kaszt. nowogródzką. Po wybuchu powstania Bohdana Chmielnickiego, w r. 1648, brał udział w obronie W. Ks. Lit. przed Kozakami. T.r. uczestniczył w sejmie elekcyjnym Jana Kazimierza. Podczas obrad, wspólnie z pozostałymi dwoma senatorami prawosławnymi: woj. bracławskim Adamem Kisielem i woj. mińskim Aleksandrem Ogińskim, występował o pełne potwierdzenie w paktach konwentach «punktów uspokojenia» dla wyznawców prawosławia; zabiegał zwłaszcza o stwierdzenie nieważności konstytucji sejmowej z r. 1641, która wbrew «punktom» oddawała unitom godność władyki przemyskiego. Ostatecznie dyskusję nad tą kwestią przerwano, a sprawę obsady władyctwa oddano do rozpatrzenia królowi Janowi Kazimierzowi na sejmie koronacyjnym; monarcha nie podjął jednak wówczas żadnej decyzji.

S. był największym dobroczyńcą Cerkwi prawosławnej w Rzpltej w 1. poł. XVII w. Oprócz fundacji męskiego monasteru bielkowskiego, we wrześniu 1631 w Kuteinie wraz z matką i bratem ufundował żeński monaster, któremu zapisał sioła: Świstołki (stąd monaster ten nazywano świstołskim), Tiszino i Woraksino; w r. 1642 powiększył fundusz klasztoru, zapisując nań osiem włók w Kuteinie. Utrzymywał kontakty z prawosławnym bractwem wileńskim Świętego Ducha. W r. 1631 S. i jego żona podarowali bractwu kamienicę w Wilnie, a 1 VIII 1633 powołali fundusz na budowę cerkwi p. wezw. Świętego Ducha i monasteru męskiego w Bujniczach (pow. orszański); S. wyznaczył plac pod budowę cerkwi oraz nadał sioła Kościeniec i Chołmy. W fundacji tej nawiązywał do niezrealizowanego przywileju fundacyjnego swego szwagra Bohdana Sołomereckiego z r. 1626, zapisując monasterowi część dóbr, przeznaczonych przez Sołomereckiego na klasztor w Borkułabowie. W r. 1633 był jednym z założycieli prawosławnego bractwa mohylewskiego, w którym następnie pełnił kilkakrotnie funkcję starosty rocznego; w grudniu 1637 Stetkiewiczowie podarowali bractwu plac w Mohylewie. Powstała w tym mieście w l. trzydziestych XVII w. cerkiew bracka p. wezw. Objawienia Pańskiego została sfinansowana głównie ze środków mieszczan mohylewskich i S-a. W czerwcu 1641, spełniając życzenie zmarłej żony, wystawił S. przywilej fundacyjny dla żeńskiego monasteru w Borkułabowie przy cerkwi p. wezw. św. Jana Chrzciciela (zapis sześciu włók w Borkułabowie oraz uroczyska Borok nad Dnieprem); 5 V 1643 zapisał monasterowi grunty na utworzenie ogrodu. W r. 1645 razem z bratem Krzysztofem potwierdził zapis fundacyjny matki na monaster w Przyłukach (istniejąca przy nim cerkiew p. wezw. Świętej Trójcy stała się nekropolią niektórych członków rodu Stetkiewiczów, m.in. matki S-a).

Wszystkie monastery ufundowane przez S-a w jego dobrach zostały przez niego podporządkowane duchowemu zwierzchnictwu ihumena kuteińskiego Joela Trucewicza, dzięki czemu zapoczątkowano nieformalną kongregację monasterów skupionych wokół ośrodka w Kuteinie. W jej skład prawdopodobnie wszedł również znajdujący się w dobrach S-a monaster w Sołomereczach, fundowany jeszcze w XVI w., jak również dwa monastery, założone dzięki współpracy fundatorów ze S-em: w Miorach (pow. brasławski), fundowany w r. 1633 przez Sebastiana Mirskiego i Tupiczewszczyźnie (koło Mścisławia) powstały w czerwcu 1641 z fundacji braci Filona, Marcina i Samuela Maskiewiczów. Powstanie kongregacji kuteińskiej miało zapobiec upadkowi tworzących ją ośrodków zakonnych oraz zapewnić ich trwanie przy prawosławiu. W tym celu w przywilejach fundacyjnych wystawianych przez S-a znalazły się zabezpieczenia finansowe: zmianę funduszy na niekorzyść zgromadzeń obłożono wysoką karą pieniężną, a mnisi, którzy porzuciliby prawosławie, nie mieli wstępu do klasztorów. Dzięki temu fundacje Stetkiewiczów przetrwały okres wojen i odgrywały ważną rolę w Cerkwi prawosławnej także w 2. poł. XVII i XVIII w.

S. dbał o rozwój oświaty i drukarstwa. Przy wszystkich założonych w jego dobrach monasterach funkcjonowały szkoły cerkiewne. W r. 1630 w drukarni Spirydona Sobola w Kijowie wyszedł kosztem S-a „Apostoł”, w którym znalazł się wiersz „Na gerb velmožnych ich milostej panov Stetkevičov”. W l. 1631–2 typografia Sobola funkcjonowała w monasterze bielkowskim w Kuteinie, a następnie m.in. w Bujniczach, gdzie jednak ukazał się tylko jeden druk, „Psałtir” (1635). Od r. 1636 typografia prowadziła ponownie działalność wydawniczą w monasterze bielkowskim, także po śmierci S-a, do r. 1654. S. utrzymywał bliskie kontakty z hierarchami prawosławnymi, m.in. z arcbp. połockim Melecjuszem Smotryckim. Odwiedzający często Kuteino metropolita Mohiła poświęcił tam w czerwcu 1635 zbudowaną przez S-a cerkiew p. wezw. Objawienia Pańskiego. Mohiła zadedykował S-owi drugą część swojej pracy „Evanhelïe učitelnoe” (Kiev 1637), a w testamencie z 1 I 1647 uczynił go jednym z opiekunów Kolegium Kijowsko-Mohylańskiego (późniejszej Akademii).

Po ojcu odziedziczył S. m.in. Pohost i Nowy Dwór w pow. pińskim oraz Lubawicze i Siemienicze w pow. orszańskim. Przed r. 1619 nabył Kuteino od podkomorzego witebskiego Kacpra Szwykowskiego. Dzięki małżeństwu z Heleną z Sołomereckich uzyskał dobra Borkułabów, Gródek Siemkowski, Siemków Sołomerecki (Stetkiewiczowski) i Bujnicze (pow. orszański) oraz Sołomerecze (pow. miński). Dn. 1 III 1650 sporządził S. testament. Zmarł zapewne w r. 1651, został prawdopodobnie pochowany (podobnie jak jego pierwsza żona) w cerkwi Objawienia Pańskiego w Kuteinie. Po śmierci S-a kaszt. nowogródzką otrzymał 29 I 1652 jego bratanek i wychowanek Samuel (zm. 1660), syn Jana.

S. był dwukrotnie żonaty. Z małżeństwa z Heleną z Sołomereckich (pochowana w listopadzie 1640), miał syna Michała Włodzimierza oraz córki: Helenę (zm. 1664), zamężną za hetmanem zaporoskim Iwanem Wyhowskim, i Annę (zm. 1673), żonę chorążego mścisławskiego Izydora Suchodolskiego. Wkrótce po śmierci Heleny poślubił S. Annę Frąckiewiczównę (zm. po 1658), z którą miał córkę Krystynę, zamężną za podkomorzym brasławskim Mikołajem Druckim-Lubeckim. Prawdopodobnie wszystkie dzieci S-a pozostały wierne prawosławiu, natomiast nie zdołał on zapobiec konwersji przynajmniej dwóch z trzech bratanków, synów Jana: Krzysztofa (zob.) i Seweryna, znajdujących się od r. 1634 pod jego opieką; pod wpływem jezuitów przeszli oni na katolicyzm. Nie wiadomo natomiast, czy przy prawosławiu wytrwał trzeci bratanek, Samuel. Syn S-a, Michał Włodzimierz (zm. 1656), wychowanek Ostropolskiego, uczeń Kolegium Kijowsko-Mohylańskiego, współzałożyciel i członek bractwa mohylewskiego, początkowo brał udział wraz z ojcem w życiu publicznym Rzpltej. W l. 1645/6 był deputatem do Tryb. Lit. z Orszy; w r. 1648 razem ze szlachtą pow. orszańskiego uczestniczył w sejmie elekcyjnym Jana Kazimierza. Po śmierci ojca walczył po stronie Kozaków w powstaniu Chmielnickiego; prawdopodobnie w związku z tym zastawił w l. 1652–4 szereg majątków. Król skonfiskował część jego dóbr (Pohost i Nowy Dwór), które 10 XII 1656 nadał rtm. Krzysztofowi Franciszkowi Sapieże, zasłużonemu w wojnie z Kozakami i Moskwą, drugiemu mężowi Heleny z Sołomereckich, spokrewnionej z Michałem Włodzimierzem przez wspólnego prapradziadka, Wasyla Iwanowicza Sołomereckiego. Nad pozostałymi majątkami objął pieczę brat stryjeczny Krzysztof Stetkiewicz, który w przyszłości miał wyposażyć jego siostry i córkę Katarzynę (z małżeństwa z Reginą Maszczerynówną, zm. po 1671). Michał Włodzimierz zmarł wg W. Kojałowicza jako czerniec.

Paweł Hołodowicz Ostropolski napisał ku czci S-a „Trigonus radości, dzielności, hojności JMP Bohdana Stetkiewicza...” (Kijów 1636).

 

Rycina z portretu, który w XIX w. znajdował się w cerkwi Objawienia Pańskiego w Kuteinie, w: Batjuškov P. N., Belorussija i Litva, Pet. 1890 s. 221; – Architektura Belarusi. Encyklapedyčny davednik, Minsk 1993 s. 54–6; Estreicher; Kojałowicz, Compendium; Kulagin A. M., Pravoslaunyja chramy na Belarusi. Encyklapedyčny davednik, Minsk 2001; Niesiecki; PSB (Sapieha Krzysztof); Słown. Geogr. (Siemków Sołomerecki, Gródek Siemkowski); Święcki, Historyczne pamiątki, II 147–8; Wolff, Kniaziowie lit.-rus., s. 296, 499; Wolff, Senatorowie W. Ks. Lit.; – Batjuškov P. N., Belorussija i Litva, Pet. 1890; Celevič O., Učast kozakiv v smolens’kij vijni 1633–4 rr., „Zapysky Naukovoho Tovarystva im. Ševčenka” T. 28: 1899 kn. 2 s. 29; Chomik P., Kult ikon Matki Bożej w Wielkim Księstwie Litewskim w XVI–XVIII w., Białystok 2003 s. 89, 236–8; Čistovič I., Očerk istorii zapadno-russkoj Cerkvi, Pet. 1884 II 220–1, 344; Drukarze dawnej Pol., Z. 5 (Bujnicze, Kutein), Z. 6 (Spirydon Sobol); Dzięgielewski J., Izba poselska w systemie władzy Rzeczypospolitej w czasach Władysława IV, W. 1992 s. 178; Fursov M., Opyt opisanija Mogilevskoj gubernij, Mogilev 1882 I 44; Glinnik V. V., Svjataduchaŭskaja (cëplaja) carkva Kuceinskaga Bogajaŭlenskaga manastyra. Dosved rekanstrukcji, w: Baroka ŭ belaruskaj kul’tury i mastactve, Minsk 1998 s. 167–81; Jaroszewicz-Pieresławcew Z., Druki cyrylickie z oficyn Wielkiego Księstwa Litewskiego w XVI–XVIII wieku, Olsztyn 2003; Kaczorowski W., Sejmy konwokacyjny i elekcyjny w okresie bezkrólewia 1632 r., Opole 1986; Kempa T., Fundacje monasterów prawosławnych w Rzeczypospolitej w pierwszej połowie XVII wieku, w: Życie monastyczne w Rzeczypospolitej, Białystok 2001 s. 83–91, 93; tenże, Kariery przedstawicieli prawosławnych rodów Ogińskich i Stetkiewiczów w XVII wieku – podobieństwa i różnice awansu społecznego, ekonomicznego i politycznego, w: Władza i prestiż. Magnateria Rzeczypospolitej w XVI–XVII w., Red. J. Urwanowicz, Białystok 2003 s. 348–9, 358–68; Kupisz D., Smoleńsk 1632–1634, W. 2001 s. 242; Lipiński W., Stanisław Michał Krzyczewski, w: tenże, Z dziejów Ukrainy, Kijów 1912 s. 203–4; Makarij, Istorija russkoj Cerkvi, Pet. 1881 X 399–400, XI 375, 471, 530–1, 538–9, 571, 614, 621; Maksimovič M., Sobranie sočinenij, Kiev 1876 I 394; Nikolaj [archimandryta], Istoriko-statističeskoe opisanie Minskoj eparchii, Pet. 1864 s. 31, 74; Pavlovskij A., Oršanskij Pokrovskij i pripisnoj Bogojavlenskij Kuteinskij monastyr Mogilevskoj eparchii, Nižnij Novgorod 1908; Różycki E., Nieznane szczegóły z życia białoruskiego drukarza Spiridona Sobola, „Roczn. B. Narod.” T. 9: 1973 s. 288–9; Senyk S., Rutskyj’s Reform and Orthodox Monasteries: A Comparision, „Orientalia Christiana Periodica” Vol. 48: 1982 s. 413–17; tenże, Women’s Monasteries in Ukraine and Belorussia to the period suppressions, „Orientalia Christiana Analecta” Vol. 222: 1988 s. 11–12, 85, 117; Ukraïnskaja poezija. Kinec’ XVI – počatok XVII st., Kyïv 1978; Utrutko L., Monastery na terenie eparchii białoruskiej w XVII wieku, w: Życie monastyczne w Rzeczypospolitej, Białystok 2001 s. 118–21, 123; Wołoszyn J. W., Problematyka wyznaniowa w praktyce parlamentarnej Rzeczypospolitej w latach 1648–1696, W. 2003; Zerneva A. S., Belorusskij pečatnik Spiridon Sobol, w: Kniga. Issledovanija i materialy, Moskva 1965 X 139–40; Žudro F., Borkolabovskij Svjato-Voznesenskij ženskij monastyr, Mogilev 1906; tenże, Bujnickij Svjato-duchovskij monastyr, Mogilev 1904; tenże, Ioil Trucevič, pervyj igumen kuteinskago monastyra, Mogilev 1891; [tenże] I. V., Oršanskij Bogojavlenskij Kuteinskij monastyr ili drevnjaja Belorusskaja Lavra, Mogilev 1912; – Akty Juž. i Zap. Ross., II 91–5; Akty Vil. Archeogr. Kom., XI, XV, XXVIII; Akty Zap. Ross., IV 520–5, V 68–72; Archeografičeskij Sbornik Dokumentov, II, V; Belorussija v epochu feodalizma. Sbornik dokumentov i materialov, Minsk 1959–60 I–II; [Bolchovitinov E.], Opisanie Kievopečerskoj Lavry..., Kiev 1831 s. 203; Golubev S., Kievskij mitropolit Petr Mogila i ego spodvižniki, Kiev 1898, Dodatki s. 201–3; Istoriko-juridičeskije materialy Vitebskogo archiva izvlečennyje iz aktovych knig gubernij Vitebskoj i Mogilevskoj chraniaščichsja w Central’nom Vitebskom archivie, Vitebsk 1879–1902 VIII, IX, XIV, XXIII, XXIV, XXX; Lietuvos Vyriausojo Tribunolo Sprendimai 1583–1655, Par. V. Raudeliunas, A. Balilulis, Vilnius 1988 s. 404; Metryka Litewska. Księga wpisów nr 131, Wyd. A. Rachuba, W. 2001; Radziwiłł, Pamiętnik, I; Roksolański parnas. Polskojęzyczna poezja ukraińska od końca XVI do początku XVIII wieku, Oprac. R. Radyszewśkyj, Kr. 1998 II 147–54; Sobranie drevnich gramot i aktov gorodov Minskoj gubernij, pravoslavnych monastyrej, cerkvej i po raznym predmetam, Minsk 1848 s. 111–15, 120–7, 216–20, 227–8; Unija v dokumentach, Minsk 1997 s. 198–9; Vol. leg., III 741, IV 199, 229, 233; [Zaleski S. Szycik], Drzewo dobre na drugi dzień pogrzebu [...] Heleny X. Sołomireckiej Bogdanowej Stetkiewiczowej..., [Kutein?, 1640]; – AGAD: Arch. Radziwiłłów, Dz. V nr 14927 k. 6–8, Dz. X nr 259 k. 1–11, Sumariusze Metryki Lit., VIII k. 174, 242; Lietuvos mokslų akademijos biblioteka w Wil.: F. 18 nr 135 s. 286–99, F. 21 nr 1222 k. 16, F. 139 nr 4285, 4406, F. 255 nr 1294 k. 280, 334, 359; Lietuvos valstybės istorijos archyvas w Wil.: F. 610 op. 3 nr 118, 252 k. 1–3, F. 634 op. 3 nr 569 k. 27–9.

Tomasz Kempa

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

  więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Mateusz Ignacy Kuligowski

ok. poł. XVII - po 1699
ksiądz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.