Czajkowski Bolesław Józef Konstanty (1814–1876), uczestnik walk narod. w l. 1831, 1848–1849 i 1863. Pochodził z zamożnej ziemiańskiej rodziny z ros. Podola. W wojnie o niepodległość służył w kawalerii korpusu Karola Różyckiego, uczestniczył w licznych utarczkach i bitwach. Na emigracji we Francji żył jakiś czas z zasiłków, nadsyłanych mu z kraju przez matkę, ale po jej śmierci, gdy się wujowie podzielili majątkiem i o Józefie słyszeć nie chcieli, imał się różnych zajęć, byle zarobić na życie. Został z czasem zwyczajnym woźnicą przy jakimś przedsiębiorstwie transportowym. Tym sposobem zjeździł niemal całą Francję. Wypadki r. 1848 sprowadziły go na krótko do Galicji, a potem do Węgier, gdzie, walcząc w legionie Wysockiego, dosłużył się stopnia podporucznika kawalerii. Po upadku powstania węgierskiego emigrował do Serbii i otrzymał tam u ministra Petroniewicza posadę koniuszego, na której dobrze mu się powodziło. Z czasem przybrał narodowy strój serbski i brał udział w sprawach krajowych, ale po tragicznej śmierci Petroniewicza utracił posadę. Wyjechał więc do Konstantynopola, zaczepił się o gen. Wysockiego, któremu oraz jego towarzyszom prowadził menaż, a gdy Ksawery Branicki sztyftował ułanów polskich w czasie wojny krymskiej, powierzył tę sprawę Cz-mu. Cz. zadania się tego podjął, żadnej godności jednak nie przyjął. Po zwinięciu formacji, otrzymawszy od Branickiego tysiąc franków tytułem odszkodowania, spróbował szczęścia przy zielonym stoliku, wkrótce jednak przegrał cały swój fundusz. Znalazł wtedy posadę w Mołdawii na wsi u emigranta polskiego Wincentego Długoborskiego; tam go wyszukał Z. Miłkowski i zaangażował do swoich prac organizacyjnych w Michalenach. Cz. mieszkał nawet później w domu Miłkowskiego, opiekując się jego rodziną w czasie licznych wyjazdów gospodarza. Z ramienia Miłkowskiego wyjechał w końcu do Konstantynopola, gdzie stał się bardzo pożytecznym przy organizowaniu oddziału polskiego. W r. 1863 wyruszył z oddziałem pułk. Miłkowskiego do Polski i brał zaszczytny udział w bitwie pod Kostangalią. Po powstaniu zamieszkał w Jassach, gdzie był czynny przy zakładaniu czytelni i biblioteki polskiej przez dra Łukaszewskiego. Tam też umarł 13 V 1876.

Miłkowski Z., W Galicji i na Wschodzie; tenże, Od kolebki przez życie, I–III; »Czas« nr 113 z 18 V 1876.

Justyn Sokulski