INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Bronisława Skrzeszewska (z domu Mandelbaum)  

 
 
1898-02-24 - 1973-07-28
Biogram został opublikowany w latach 1997-1998 w XXXVIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Skrzeszewska z Mandelbaumów Bronisława (Bruche), (1898–1973, po r. 1944 podawała w ankietach i życiorysach r. ur. 1900), działaczka polityczna, archiwista. Ur. 24 II w Krakowie, była córką Kalmana Mandelbauma, agenta handlowego, i Lei z Schenizerów.

I Gimnazjum Żeńskie ukończyła w Krakowie. W r. akad. 1919/20 rozpoczęła studia na Wydz. Prawa UJ, następnie przeniosła się w r. 1920/1 na Wydz. Filozoficzny (historia). Zapisała się też do Szkoły Nauk Politycznych, którą ukończyła w r. 1923/4. Od r. 1920 działała w kołach młodzieży komunistycznej, od r. 1924 była członkiem Komunistycznej Partii Robotniczej Polski (od r. 1925 Komunistycznej Partii Polski – KPP), należała do współorganizatorów Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej «Życie», była również czynna w Czerwonej Pomocy (sekcji polskiej Międzynarodowej Organizacji Pomocy Rewolucjonistom) w Krakowie. Była kilkakrotnie aresztowana i przesłuchiwana (prawdopodobnie po raz pierwszy 18 I 1921), pozostawała przez wiele lat pod nadzorem policji. Jako nauczycielka pracowała w gimnazjum Tow. Żydowskiego Szkoły Średniej w Kutnie (1923–4), potem w Gimnazjum Koedukacyjnym Filipa Axera w Częstochowie (1929–34). W październiku 1930 zdała egzamin przed Państwową Komisją Egzaminacyjną na UJ na nauczyciela szkół średnich. W r. 1934 wyszła za mąż za Stanisława Skrzeszewskiego (zob.); w l. n. nie pracowała.

Po wybuchu wojny polsko-niemieckiej w r. 1939 S. udała się do Lwowa i po aneksji miasta przez ZSRR pracowała jako zastępca dyrektora, a następnie dyrektor szkoły średniej. Z chwilą rozpoczęcia w czerwcu 1941 wojny radziecko-niemieckiej została ewakuowana do Margielanu w Uzbekistanie; tam była nauczycielką języków niemieckiego i francuskiego. Od czerwca 1943 pracowała w Moskwie w Zarządzie Głównym Związku Patriotów Polskich w ZSRR w Wydz. Wydawniczym i Wydz. Wojskowym.

Po powrocie do kraju w sierpniu 1944 S. podjęła pracę jako kierownik archiwum Resortu Bezpieczeństwa Publicznego Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego, od stycznia 1945 Min. Bezpieczeństwa Publicznego. Odtąd była członkiem Polskiej Partii Robotniczej, a później Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR). We wrześniu 1945 wyjechała do Paryża wraz z mężem, który został ambasadorem RP we Francji; uczyła w szkole polskiej w Paryżu. W marcu 1947 S. wróciła z mężem do Polski i następnie pracowała w Wydz. Zagranicznym Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża. O zwolnienie S-iej stamtąd w r. 1948 jej mąż obwiniał na III Plenum KC PZPR 12 XI 1949 Mariana Spychalskiego. Od r. 1948 S. była prezesem Tow. Przyjaciół Kursów Uniwersyteckich, od 1 V 1951 dyrektorem Dep. Studiów Przygotowawczych w Min. Szkół Wyższych i Nauki (od 15 XII 1951 Min. Szkolnictwa Wyższego). Od 1 X 1955 do 1 X 1968 była dyrektorem Archiwum Akt Nowych w Warszawie. W tym okresie ogłosiła sama lub jako współwydawca liczne dokumenty dotyczące Polski międzywojennej, m. in. ze Zbigniewem Landauem: „Sprawa Gabriela Czechowicza przed Trybunałem Stanu” (W. 1961), „Wojciech Korfanty przed Sądem Marszałkowskim” (W. 1964). Zmarła 28 VII 1973 w Warszawie; została pochowana na cmentarzu Komunalnym na Powązkach. Była odznaczona m. in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Z małżeństwa ze Stanisławem Skrzeszewskim S. dzieci nie miała.

 

Cmentarz Komunalny Powązki dawny Wojskowy, W. 1989; – Motas M., Bronisława Skrzeszewska, „Archeion” T. 61: 1974 s. 344–5 (życiorys, bibliogr. prac, fot.); – Sprawozdanie Koła Uczniów i b. Uczniów S.N.P. (Szkoły Nauk Politycznych) za rok 1923/4, Kr. 1924 s. 12; – „Gaz. Krak.” 1973 nr 182; „Tryb. Ludu” 1973 nr 210–11; „Życie Warszawy” 1973 nr 183, 184; – AAN: KC PZPR 1183 k. 95, PZPR 273/XXIII/645 (S.), 478 t. 336–340; Arch. UJ: SII 516–1911/12–1921/3 (księga wpisów), teczka: Komisja Egz[aminów] Nauczycielskich (Bronisława Mandelbaumówna).

Aleksander Kochański

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Stanisław Antoni Skrzeszewski

1901-04-27 - 1978-12-20 pedagog
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 
 

Witold Zalewski

1921-01-04 - 2009-02-04
pisarz
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Kazimierz Panek

1873-02-15 - 1935-11-13
bakteriolog
 

Franciszek Nowodworski

1859-04-07 - 1924-08-03
adwokat
 

Artur Klemens Socha

1896-11-23 - 1943-07-14
aktor teatralny
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.