INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Carl Heinrich Wilhelm Schmid (Schmydt, Schmidt)  

 
 
1761-05-01 - 1813-02-08
Biogram został opublikowany w 1994 r. w XXXV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Schmid (Schmydt, Schmidt) Carl Heinrich Wilhelm (1761–1813), pastor zboru ewangelicko-augsburskiego w Warszawie, prezes Konsystorza Ewangelicko-Augsburskiego w Ks. Warsz. Ur. 1 V w Kargowej w Poznańskiem w rodzinie niemieckiej.
Studiował S. teologię w Halle, był nauczycielem szkoły i diakonem w zborze ewangelicko-augsburskim w Poznaniu. W marcu 1790 zgłosił swą kandydaturę na urząd drugiego kaznodziei zboru luterańskiego w Warszawie. Dn. 10 V 1790 wybrano go na to stanowisko z pensją 3 tys. złp. rocznie, a 13 V spisano dlań wokację i określono zakres obowiązków. Dn. 11 VII 1790 odbyła się uroczysta instalacja S-a w Warszawie. Dn. 2 XII 1792 S. poświęcił nowy cmentarz ewangelicko-augsburski na Woli i wygłosił okolicznościowe kazanie, które – jak inne jego uroczyste kazania z l. 1791–6, m.in. dla uczczenia uchwalenia przez sejm prawa o miastach czy pierwszej rocznicy Konstytucji 3 maja – ukazało się drukiem. Za swą postawę w czasie powstania 1794 r. otrzymał list pochwalny od Tadeusza Kościuszki. Za jego zezwoleniem S. objął opiekę duszpasterską nad jeńcami pruskimi w Warszawie.
W lipcu 1801 S. zwrócił się do zboru o wydanie drukiem opracowywanego przezeń nowego śpiewnika kościelnego – podobno ukazał się on w Lipsku i zawierał 409 pieśni, nie jest to jednak informacja potwierdzona. Był także inspektorem szkoły przy stołecznym zborze luterańskim, a w r. 1805 został członkiem kierownictwa Liceum Warszawskiego, gdzie nauczał religii. W t.r. zbór polecił mu opracować instrukcję dla nauczycieli szkół luterańskich. W r. 1803 został duchownym członkiem Konsystorza Ewangelicko-Augsburskiego dla dep. południowopruskiego. W r. 1807 został członkiem Izby Edukacyjnej Ks. Warsz. Dn. 13 VII 1807 mianowano go prezesem Konsystorza Ks. Warsz., na którego pracę miał decydujący wpływ. Był stanowczym przeciwnikiem bliższych związków z ewangelikami reformowanymi. Sprzeciwił się, proponowanej przez pastora warszawskiego zboru ewangelicko-reformowanego Karola Bogumiła Diehla w grudniu 1806, unii władz obu Kościołów ewangelickich i powołaniu wspólnego Konsystorza Generalnego Wyznań Ewangelickich. Wiosną 1807 S. był organizatorem osobnego konsystorza luterańskiego, bez porozumienia z władzami państwowymi, za co Dyrektoriat Spraw Wewnętrznych Komisji Rządzącej udzielił mu nagany. Udaremnił też dalsze starania Diehla o powołanie Konsystorza Generalnego w r. 1808, a w r. 1810 S. jako jedyny duchowny ewangelicki w Ks. Warsz. odmówił podpisania prośby o powołanie wspólnego konsystorza ewangelickiego.
S. był wolnomularzem; w r. 1807 był członkiem, a od lutego 1808 przewodniczącym niemieckojęzycznej loży «Zum Goldenen Leuchter». Pod jego przewodnictwem loża dotrwała do rozwiązania 9 V 1810, a ostatni jej adepci, w tym S., powołali do życia nową lożę, «Zur Halle der Bestäudigkeit» (Świątynia Stałości). Z inicjatywy S-a loża zgłosiła akces do Wielkiego Wschodu Warszawskiego i 29 V t.r. została przyjęta. Wielu niemieckich wolnomularzy warszawskich miało za złe S-owi przejście spod obediencji berlińskiej pod polską. Zmarł 8 II 1813 w Warszawie i pochowany został w katakumbach cmentarza Ewangelicko-Augsburskiego na Woli.

Estreicher, XXVII; Szulc E., Cmentarz Ewangelicko-Augsburski w Warszawie, W. 1989; – Gastpary W., Historia protestantyzmu w Polsce od połowy XVIII w. do I wojny światowej, W. 1977; Gryniakow J., Ekumeniczne dążenia protestantyzmu polskiego od traktatu warszawskiego 1767/68 do II wojny światowej, W. 1972 s. 28–9, 31–2, 34–6; Hass, Sekta farmazonii warsz.; Jenike L., Kronika zboru ewangelicko-augsburskiego w Warszawie 1782 do 1890, W. 1891 s. 21; Kneifel E., Die evangelisch-augsburgischen Gemeinden in Polen 1555–1939, Vierkirchen [b.r.w.]; tenże, Geschichte der Evangelisch-Augsburgischen Kirche in Polen, Niedermarschacht [b.r.w.]; tenże, Die Pastoren der Evangelisch-Augsburgischen Kirche in Polen, Enging [b.r.w.]; Michalik B., Z zagadnień oświatowych warszawskich mieszczan – protestantów, Rozpr. z Dziej. Oświaty, XXIV, W. 1981 s. 85–109; – Materiały do dziejów Komisji Rządzącej z r. 1807, Kr. 1918; – AGAD: Zbór ewangelicko-augsburski nr 34, 104, 105, 106; B. Uniw. Warsz.: rkp. SER nr 758, 763, 843, 896.
Wojciech Kriegseisen

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.