Stuba (Stubel, Stuber) Dionizy (zm. po 1571), malarz krakowski.
Notowany w aktach miejskich jako Dionizy «von Newntrettope auff dem Rege» (Trzebiatów nad Regą na Pomorzu Zachodnim?) lub tylko z imienia, mógł być identyczny z Dionizym Schtubą z Kołobrzegu, który w r. 1524 otrzymał w Warszawie od Mathiasa Hoffnala świadectwo czeladnicze.
Do Krakowa przybył S. przed r. 1534, w którym przyjął prawo miejskie. W r. 1536 wykonywał prace na drugim piętrze krużganków zamku królewskiego na Wawelu. Za malowanie skrzyńców otrzymał 276 fl., a za «kranyecz valde venuste et coloribus praetiosis in utroque ambitu superiore» (fryz podstropowy) 100 fl. Fryz, odkryty w r. 1906, przedstawia profilowe ujęcia głów cesarzy rzymskich i kobiet z ich rodzin oraz cesarzy rzymskich narodu niemieckiego; powstał na podstawie drzeworytów Ugo da Carpi, zamieszczonych w dziele A. Fulvia „Imperatorum et illustrium virorum ac mulierum vultus…” (Roma 1517). Zakonserwowany i uzupełniony w r. 1993, jest jedynym potwierdzonym archiwalnie zachowanym dziełem S-y. Na podstawie analizy stylistycznej można S-ie przypisać również namalowany ok. r. 1540 fryz w Sali Poselskiej Zamku na Wawelu (w dotychczasowej literaturze uchodzący za dzieło Hansa Dürera z r. 1532). S. posiadał dom przy ul. Grodzkiej (obecnie część kamienicy nr 13). W r. 1535 poręczył za chłopca Gotharta ujednanego (ugodzonego) przez złotnika Macieja Prasoła-Przetackiego. W r. 1538 został S. starszym cechu malarzy (był nim jeszcze dwukrotnie w l. 1543 i 1546). Od r. 1540 posiadał nieruchomość na Kawiorach pod Krakowem, z której płacił do kasy miejskiej 36 gr rocznie. W aktach radzieckich wzmiankowany w r. 1543 jako pictor regius, otrzymał t.r. 30 fl. za prace malarskie wykonane na froncie ratusza miejskiego; również t.r. zawarł kontrakt ze złotnikiem Marcinem Stoszem (Stwoszem) zwanym Szwabem na wynajem mieszkania w swoim domu. W r. 1544 namalował (lub odnowił) za 4 fl. malowidło w łazience królewskiej na Wawelu, przedstawiające trzy Charyty. T.r. odkupił od złotnika Józefa Foxa poł. domu przy ul. Grodzkiej (odziedziczoną przez żonę i sprzedaną w r. 1542 temuż Foxowi). W r. 1545 występował jako jeden z wykonawców testamentu zmarłego kupca Joachima, a w r. 1549 zawarł umowę z Foxem w sprawie budowy nowego muru między ich sąsiadującymi domami. Wdowa po drukarzu Hieronimie Wietorze, Barbara, wyznaczyła go w r. 1551 (wraz z Jerzym Myllerem) na egzekutora testamentu męża. S. był wielokrotnie wzmiankowany w aktach miejskich, księgach cechowych, rachunkach budowy zamku królewskiego na Wawelu i rachunkach generalnych Seweryna Bonera (m.in. w sprawach majątkowych) w l. 1536, 1538, 1543–5, 1549, 1551, 1552, 1557, 1562 i 1565. Zapewne owdowiał przed r. 1559 i obrał stan duchowny, bowiem t.r., określony jako Dionisius pictor sacerdos, otrzymał w dzierżawę od miasta wieżę przy kościele św. Anny, za którą płacił 2 zł rocznie. Wg Wilhelma Gąsiorowskiego już jako duchowny wstąpił S. do zgromadzenia gracjalistów przy kościele św. Jana w Krakowie, mieszkał w domu altarystów kościoła Mariackiego przy Małym Rynku, którym w r. 1569 podarował malowany przez siebie obraz Chrystusa Ukrzyżowanego. W r. 1565 odstąpił bez zapłaty swój ogród na Kawiorach miecznikowi nadw. Józefowi Proszowskiemu, obywatelowi krakowskiemu, jednak jeszcze w r. 1571 opłacał dwudziestogroszowy podatek od tej nieruchomości.
Przyjęcie przez S-ę święceń kapłańskich wskazuje, że był człowiekiem wykształconym. Spośród kilku malarzy, zatrudnionych przez króla Zygmunta I przy dekoracji wnętrz zamku na Wawelu, był niewątpliwie najzdolniejszym. Jako jedyny z nich reprezentował nurt italianizujący, czego wyrazem są antykizujące szaty postaci podtrzymujących nisze z podobiznami cesarzy w zachowanych fragmentach fryzu na krużgankach oraz przypisywany mu fryz w Sali Poselskiej. Hipoteza Leonarda Lepszego (1904), że S. jest autorem tzw. ołtarzyka Zygmunta Augusta ze scenami z życia Chrystusa (obecnie w Muz. Czartoryskich w Krakowie) nie została potwierdzona. S. zmarł zapewne po r. 1571.
W małżeństwie z Agnieszką Czymermanówną, córką złotnika Gabriela, miał S. syna Bartłomieja, noszącego nazwisko Stobiński, kuśnierza.
Rastawiecki, Słown. malarzów, I 155, II 244, III 418–19; Słown. Artystów Pol., III 92 (Hoffnal Mathias); Thieme–Becker, Lexikon d. Künstler, XXXII; – Batowski Z., Mańkowski T., Dzieje wnętrz wawelskich, W. 1957 s. 17–18; Bochnak A., Mecenat artystyczny Zygmunta Starego w zakresie rzemiosła artystycznego, „Studia do Dziej. Wawelu” T. 2: 1961 s. 225–6; Burnatowa I., Ornament renesansowy w Krakowie, „Studia Renesansowe” T. 4: 1964 s. 143; Chmiel A., Wawel, II. Materiały archiwalne do budowy zamku, „Teka Grona Konserwatorów Galicji Zachodniej” T. 5: 1913 s. 226–7, 328–9; Dobrowolski T., Sztuka Krakowa, Kr. 1976; Frey-Stecowa B., Renesansowe fryzy podstropowe na zamku wawelskim (mszp. pracy doktorskiej w B. Jag.); taż, Wpływ badań historyka sztuki na przebieg prac konserwatorskich na przykładzie kilku realizacji z terenu Krakowa, „Studia i Mater. Wydz. Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki ASP w Kr.” T. 9: 2000 s. 232–3; taż, Znaczenie wzorów graficznych dla identyfikacji wizerunków cesarzy i kobiet z rodzin cesarskich na fryzie w krużgankach drugiego piętra zamku na Wawelu, „Studia Waweliana” T. 4: 1995 s. 47–70; Gąsiorowski W., Cechy krakowskie. Ich dzieje, ordynacje, listy swobody, zwyczaje itp., Kr. 1860 s. 26; Grabowski A., Dawne zabytki miasta Krakowa, Kr. 1850; tenże, Okruszyny wiadomości z dziedziny sztuki i starożytności naszych, „Bibl. Warsz.” 1854 t. 1 s. 413; tenże, Skarbniczka naszej archeologii, Lipsk 1854 s. 42, 52, 72; Katalog zabytków sztuki w Pol., IV cz. 1 s. 57 (figura 109–10); Koczorowska-Pielińska E., Warszawskie rzemiosła artystyczne i budowlane w XV wieku, W. 1959 s. 21; Kopera F., Dzieje malarstwa w Polsce, Kr. 1926 II 84, 123; Kraińska E., Materiały archiwalne do historii małopolskiego malarstwa renesansowego (1500–1650), „Folia Historiae Artium” T. 2: 1965 nr 53 s. 102; Kraków, jego dzieje i sztuka, Red. J. Dąbrowski, W. 1965 s. 279; Lepszy L., Historia malarstwa, w: Kraków, jego kultura i sztuka, „Roczn. Krak.” T. 6: 1904; Mossakowski S., Renesansowy pałac na Wawelu a polska myśl polityczna i filozoficzna epoki, w: Sztuka jako świadectwo czasu, W. 1980 s. 106–7; tenże, Treści dekoracji renesansowego pałacu na Wawelu w: Renesans. Sztuka i ideologia, W. 1976 s. 356–9; Pietrusiński J., Złotnicy krakowscy XIV–XVI wieku i ich cech, W. 2000 I–II; Terlecki W., Zamek królewski na Wawelu i jego restauracja, Kr. 1933 s. 106–7; Tomkowicz S., Nowiny artystyczne z Wawelu (2), „Czas” 1926 nr z 22 VIII; tenże, Wawel, I. Zabudowania Wawelu i ich dzieje, „Teka Grona Konserwatorów Galicji Zachodniej” T. 4: 1908 s. 273–4, 318, 321, 408; – Cracovia artificum, 1501–1550, poz. 883, 924, 928, 943, 945, 1018, 1042, 1049, 1086, 1100, 1108, 1109, 1127, 1132, 1150, 1153, 1348, 1408, 1416, 1441, 1452, 1481, 1490; toż, 1551–1650, poz. 59, 73, 239, 279, 323, 338, 416, 669; Księgi przyjęć do prawa miejskiego w Krakowie 1507–1572 (Libri iuris civilis cracoviensis 1507–1572), Wyd. A. Kiełbicka, Z. Wojas, Kr. 1993 nr 1676; Monumenta Poloniae Typographica XV et XVI saeculum, Ed. J. Ptaśnik, Lw. 1922 I nr 555, 584; – AP w Kr.: Regesta praeceptorum et distributorum 1565 s. 57, Teki Ambrożego Grabowskiego, sygn. E 23 s. 7301.
Beata Frey-Stecowa