INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Dobiesław (Dobek) Olewiński h. Ostoja      Warszewicki, Krzysztof (1543-1603) - Caesarvm, regvm et principvm [...] - 212 - w zbiorach Biblioteki Narodowej w Warszawie - sygn.: SD XVII.2.487 - źródło kopii cyfrowej: POLONA.pl - rubrykacja iPSB.

Dobiesław (Dobek) Olewiński h. Ostoja  

 
 
ok. 1370 - po 1444
Biogram został opublikowany w 1978 r. w XXIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Olewiński Dobiesław (Dobek) h. Ostoja (ok. 1370 – po 1444), cześnik krakowski. Najstarszy syn średnio zamożnego szlachcica małopolskiego Mikołaja z Olewina (paraf. Przeginia w pow. krakowskim), miał brata Jana, siostrę Helenę i inne nie znane z liczby rodzeństwo. Wiadomość o jego herbie podaje Długosz, a potwierdzają pośrednio zapiski dotyczące wywodów szlachectwa. O. od najmłodszych lat brał udział w wyprawach wojennych, począwszy od odzyskania Rusi Czerwonej przez rycerstwo polskie w r. 1387. Za zasługi tam poniesione oraz za służbę Władysławowi Jagielle w walkach oddziałów polskich na Litwie z Krzyżakami i Witoldem (w r. 1390) otrzymał O. królewski zapis 100 grzywien na wsiach: Celejów, Jabłonów, Uwisła pod Trembowlą. Zapis na Jabłonowie odsprzedał O. jeszcze przed r. 1414 Mikołajowi Ciesielskiemu. Służba wojskowa O-ego przeciągnęła się zapewne aż do zakończenia wojny Królestwa z ks. Władysławem Opolczykiem (1396), skoro dopiero w r. 1397 pojawił się on po raz pierwszy w księgach ziemskich krakowskich. W r. 1398 doszło do podziału dóbr między O-m i jego bratem Janem a ich ojcem i przyrodnim rodzeństwem. Odpowiednie zapiski podają przy tej okazji tylko sumy pieniężne, nie określając posiadłości ziemskich.

W ramach polskich przygotowań do Wielkiej Wojny z zakonem krzyżackim, wśród pocztów rycerskich wzmacniających załogi nadgranicznych zamków, przybył O. z kilkoma towarzyszami do Złotoryi (1409). Zamek ten oblegała następnie armia krzyżacka pod dowództwem samego w. mistrza Ulryka v. Jungingen od 29 VIII do 2 IX r. t., kiedy to poddano zamek mistrzowi, który wziął do niewoli pozostałych przy życiu obrońców, w liczbie 40 osób. Zarówno krzyżacki wykaz jeńców, jak i relacja Długosza wymieniają na pierwszym miejscu O-ego, choć znajdowali się tam rycerze świetniejsi pochodzeniem. Widocznie pełnił on jeśli nie formalną (o ówczesnym burgrabi złotoryjskim milczą źródła), to – ze względu na swe doświadczenie wojenne – faktyczną komendę nad załogą. Wg Długosza los obrońców Złotoryi stał się przedmiotem rozmów między władzami Zakonu a Witoldem, który za obietnicę ich uwolnienia wypuścił jakichś jeńców z wojny o Żmudź, Krzyżacy jednak nie dotrzymali zobowiązań. O. z towarzyszami odzyskali wolność dopiero po bitwie grunwaldzkiej i wzięli udział w dalszych działaniach wojennych. O. znalazł się w oddziale nadwornym, dowodzonym przez Piotra z Niedźwiedzia i wysłanym przez króla z Nieszawy na obronę Koronowa przed krzyżacką armią zaciężną Michała Kuchmeistra. Dn. 10 X 1410 wziął udział w bitwie pod Koronowem, w której wojsko polskie rozbiło przeważające siły wroga.

Dalsze losy O-ego oświetla niewiele źródeł. Rezydencją jego stały się bowiem Żółcice pod Opatowem w ziemi sandomierskiej, której księgi nie dochowały się do naszych czasów. Występuje on (od r. 1420) tylko w testacji kilkunastu dokumentów, przeważnie wystawionych przez sąd ziemski sandomierski na roczkach opatowskich. Dokumenty owe piszą go częściej z Żółcic, rzadziej z Olewina. Z 25 VI 1435 pochodzi wiadomość o piastowaniu przez O-ego urzędu wojskiego stężyckiego. W r. 1437 O. otrzymał urząd cześnika krakowskiego. Ostatnia pewna wiadomość o nim pochodzi z 15 I 1444, o jego następcy na urzędzie dopiero z r. 1457. Dn. 19 XI 1450 wystąpił wśród świadków opatowskiego dokumentu sądu sandomierskiego Dobiesław z Żółcic, bez tytułu cześnika. Trudno rozstrzygnąć, czy tytuł ów pominął pisarz dokumentu (zachowanego w oryginale), czy też chodzi tu już o ewentualnego syna O-ego o tym samym imieniu. O. Miał żonę Agnieszkę, zapewne córkę Pełki z Przezwodów h. Janina.

Przenosząc się w Sandomierskie, O. (lub jego najbliżsi potomkowie) pozbył się z czasem rodzinnego Olewina, który ok. r. 1470 (w świetle „Liber benef.” Długosza) był już własnością królewską. Dom Żółcickich w ziemi sandomierskiej znał Paprocki, zaliczając go jednak do h. Przeginia. Obydwa rody używały bardzo podobnych godeł – dwóch półksiężyców z mieczem (Przeginia) bądź z krzyżem (Ostoja). Albo więc dziedzictwo O-ego przeszło do Przeginiów drogą pokrewieństwa po kądzieli, albo też męscy jego potomkowie odmienili pierwotny herb. W tym drugim wypadku obok podobieństwa godeł mogła odegrać rolę tradycja o wywodzeniu się rodziny Olewińskich właśnie spod Przegini.

 

Paprocki, s. 375; Fedorowicz, Dostojnicy i urzędnicy, s. 88, 91, (wiadomości bałamutne); – Bitwa pod Koronowem 10 X 1410, Bydgoszcz 1961 rycina 1 i s. 21, 52–7, 61–7, 79–90; Biskup M., Z badań nad „Wielką Wojną” z zakonem krzyżackim, „Kwart. Hist.” R. 66: 1959 s. 677, 694; Gąsiorowski A., Itinerarium króla Władysława Jagiełły 1386–1434, W. 1972 s. 34, 112; Hruševs’kyj, Istorija, Wyd. 2., IV 117–23, 463–4; Kolankowski L., Dzieje Wielkiego Księstwa Litewskiego za Jagiellonów, W. 1930 I 51–3; Piekosiński F., Heraldyka polska wieków średnich, Kr. 1899 s. 117–19, 136–7; Prochaska A., Odzyskanie Trembowli w 1390 roku, „Kwart. Hist.” R. 8: 1894, s. 643–6; – Akta grodz. i ziem., XII 2897; Cod. Pol., III nr 201, 206; Długosz, Historia, III 581–2, IV 101; tenże, Liber benef., II 56; Inscriptiones clenodiales, Wyd. A. Kamiński, „Mies. Herald.” R. 11: 1932 s. 215; Kod. Mpol., IV; Starod. Prawa Pol. Pomn., VIII 6018, 6935, CCLXVII (22), 7812, CCLXXIX (27), CCXC (42), CCC (31), 9331–2, 9418, 9484, 9495, 9789, 10097, CCCXXXIII (1–2), 10925; Zbiór dok. mpol., II 501, 511, 561, III 665, 864, V 1325, VI 1580, 1789; – AGAD: Księgi ziemskie łęczyckie t. 7 s. 157, 209–210.

Janusz Bieniak

 

 

Powyższy tekst różni się w pewnych szczegółach od biogramu opublikowanego pierwotnie w Polskim Słowniku Biograficznym. Jest to wersja zaktualizowana, uwzględniająca opublikowane w późniejszych tomach PSB poprawki i uzupełnienia.    

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.