INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Dominik Pucek (Puczek, Puczkowicz)  

 
 
Biogram został opublikowany w 1986 r. w XXIX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.


 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Pucek (Puczek, Puczkowicz) Dominik (1723–1789), mieszczanin krakowski, mistrz murarski, budowniczy, geometra. Chrzczony w kościele Najśw. Marii Panny w Krakowie 4 VIII 1723. Był synem Wojciecha (zob.) i Jadwigi.

W r. 1741 złożył P. sztukę mistrzowską w postaci projektu późnobarokowego pałacu (widok fasady, rzut), natomiast od r. 1749 występuje P. jako podstarszy, a od r. 1753 – jako starszy cechu murarzy i kamieniarzy krakowskich. Tę ostatnią funkcję P. sprawował przez wiele lat (co najmniej do 1778 r.). Pierwszą ze znanych nam prac P-a jest plan sytuacyjny miasta Kleparza z r. 1744 zachowany w dziewiętnastowiecznych kopiach. W kilka lat później (1749) P. opracował, wraz z Wojciechem Puckiem i Maciejem Cepigowskim – majstrami murarskimi, kosztorys na odbudowę spalonego w r. 1745 kościoła Bożogrobców w Miechowie. Od r. 1762 P-ka zaangażowano do prac murarskich przy reperacjach zamku królewskiego na Wawelu, natomiast od r. 1766 występuje on już jako «dyspozytor fabryki zamku krakowskiego», a zatem budowniczy kierujący pracami prowadzonymi przy zabezpieczaniu lub przebudowie obiektów położonych na wzgórzu wawelskim. W r. 1769 dokonał P. zmiany ozdobnego, późnogotyckiego hełmu wieży zwanej Wikaryjską lub Srebrnych Dzwonów na skromny ostrosłupowy dach istniejący do dzisiaj, zaś w r. 1773 sporządził plany części północnej nawy bocznej katedry wawelskiej stanowiące podstawę dokonanej następnie przebudowy trzech kaplic katedry na sień i schody do kapitularza. Na zlecenie Komisji Skarbu Koronnego przeprowadził P. w l. 1775, 1778 (wraz ze Stanisławem Frejewiczem, klucznikiem zamku) rewizje budowli wawelskich w celu ustalenia najpilniejszych robót dla zabezpieczenia ich przed popadnięciem w całkowitą ruinę oraz opracowania przybliżonego kosztorysu tych prac. Na stanowisku «dozorcy» zamku pozostał P. do końca życia, jedynie w styczniu 1789 Departament Interesów Ekonomicznych Komisji Skarbu Koronnego postanowił, zważywszy na podeszły wiek P-ka, przyjąć na wyręczającego go w uciążliwych obowiązkach «dozorcy» zamku Józefa Le Brun, budowniczego JKM-ci, natomiast P-owi pozostawiono pensję w dotychczasowej wysokości.

Równolegle ze sprawowaniem funkcji budowniczego na zamku wawelskim rozwijał P. działalność architektoniczną i geodezyjną w samym Krakowie, a także na innym terenie. Wiemy, że ok. 1773 r. wyszedł spod jego ręki plan Krakowa w obrębie murów, ukazujący podział własności nieruchomej w mieście, stanowiący zarazem uaktualnioną kopię planu powstałego w XVII w. na zlecenie Rady Miejskiej dla celów podatkowych. P. był także autorem planu sytuacyjnego nowych dróg biegnących na zachód od Bramy Wiślnej – poprzez grunty biskupie, Retorykę, Smoleńsko – aż do Rudawy. Plan ten zachował się w kopii sporządzonej w r. 1795 przez Sebastiana Niemczykiewicza, podstarszego cechu murarzy w Krakowie. Z r. 1787 pochodzi wykonany przez P-ka plan rynku krakowskiego zawierający szczegółowe rzuty architektoniczne otaczających rynek kamienic, jak również budowli miejskich i sakralnych leżących w jego obrębie. W r. 1781 rozpoczął P. odbudowę (spalonego w r. 1777) kościoła Św. Trójcy na Łysej Górze; jednakże pracy tej nie zdołał już doprowadzić do końca – po jego śmierci budowa została dokończona przez Józefa Janowicza. Był P. od r. 1765 właścicielem kamienicy przy ul. Mikołajskiej 3 w Krakowie. Zmarł w r. 1789.

P. był trzykrotnie żonaty. Imienia i nazwiska pierwszej żony nie znamy; 27 IV 1748, już jako wdowiec, poślubił Annę Bernaczankę, a 19 I 1749 mieszczkę kleparską Dorotę Giłatowiczównę, z której miał córkę Julianę (ur. 1751). Ponadto miał syna Ignacego, «patrystę» krakowskiego.

 

Łoza, Architekci; tenże, Słown. architektów; Katalog dawnych map wielkoskalowych Krakowa XVI–XIX w., W.–Kr. 1981; Katalog rysunków architektonicznych ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie, Cracoviana I, W. 1978; Katalog zabytków sztuki Pol., I, IV; – Gacki J., Benedyktyński klasztor św. Krzyża na Łysej Górze, W. 1873 s. 57; Niwiński M., Stanowy podział własności nieruchomej w Krakowie XVI i XVII stulecia, w: Studia Historyczne ku czci Stanisława Kutrzeby, Kr. 1938 II 550; Rewski Z., Majstersztyki krakowskiego cechu murarzy i kamieniarzy XVI–XIX w., Wr. 1954; Wiśniewski J., Dekanat opatowski, Radom 1906 s. 454; Wojciechowski T., Kościół katedralny w Krakowie, Kr. 1900; – Lipiński T., Rozmaitości – wyciągi z rękopisu 1749, „Bibl. Warsz.” 1849 t. 1 s. 399–401; Wawel, I, II w: Teka Grona Konserwatorów Galicji Zachodniej, Kr. 1908 IV, Kr. 1913 V; – Arch. Państw. w Kr.: rkp. 3075 (akta cechu murarzy i kamieniarzy krakowskich), AD 479 (akta cechu murarzy i kamieniarzy krakowskich), AD 501 (zbiór sztuk mistrzowskich cechu murarzy i kamieniarzy), Oddz. na Wawelu: IT 52 (rachunki Wielkorządców Krakowskich na reparację zamku), Rel. Castr. Crac. 211 s. 58, 220 A s. 207–208, Zbiór Kartograficzny – I/3 Śródmieście 1, Za murami 8, Kleparz 1; Arch. Paraf. Najśw. Marii Panny w Kr.: rkp. 373, 503; Arch. Paraf. Św. Floriana: rkp. M. 4; B. Jag.: rkp. 5447; B. Muz. Hist. m. Kr.: rkp. 411; B. Nauk. PAU i PAN w Kr.: rkp. 427 k. 93–3v; Muz. Narod. w Kr.: Zbiory Grafiki – III r. a. 7220–7222, III pl. 4839.

Janina Stoksik

 

 

Powyższy tekst różni się w pewnych szczegółach od biogramu opublikowanego pierwotnie w Polskim Słowniku Biograficznym. Jest to wersja zaktualizowana, uwzględniająca opublikowane w późniejszych tomach PSB poprawki i uzupełnienia.      

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.