Szerer (Scherer) Emanuel (1901–1977), działacz socjalistyczny, publicysta.
Ur. 25 VIII w Krakowie w rodzinie żydowskiej, był synem Mordechaja, krawca, i Witte z Wildstosserów.
Od r. 1911 uczył się S. w Gimnazjum św. Jacka w Krakowie. W r. 1918 wstąpił do Ałgemajner Jidiszer Arbeter «Bund» (Powszechny Żydowski Związek Robotniczy «Bund») i działał w jego krakowskim komitecie okręgowym oraz w jego organizacji młodzieżowej Socjalistisze Jugent-Bund «Cukunft» (Socjalistyczny Związek Młodzieży «Przyszłość»). Po pogromie lwowskim (22–23 XI t.r.) włączył się w pracę komitetu pomocy dla rodzin ofiar. W r. 1919 zdał maturę z wyróżnieniem i podjął studia na Wydz. Prawa UJ; równocześnie w l. 1921–2 uczestniczył w zajęciach w Studium Nauk Politycznych, a w l. 1923–4 na Wydz. Filozoficznym. W r. 1923 założył na UJ z Rudolfem Goldfingerem Stow. Socjalistycznej Młodzieży Żydowskiej «Związek», a w r. 1924 reprezentował Uniwersytet w Radzie Naczelnej Związku Żydowskich Instytucji Samopomocowych Uczelni Polskich. Od maja 1924 był wydawcą i redaktorem odpowiedzialnym krakowskiego organu «Bundu», miesięcznika „Walka”. Dn. 8 III 1926 uzyskał na UJ stopień doktora praw. W r. 1927 był jednym z założycieli krakowskiego oddziału Stow. Robotniczego Wychowania Fizycznego «Jutrznia» i wszedł do jego zarządu.
W r. 1928 przeniósł się S. do Warszawy i od r.n. prowadził tam praktykę adwokacką. Publikował w warszawskich czasopismach, w bundowskim dzienniku „Naje Folkscajtung” oraz wydawanym nieregularnie od czerwca 1928 do kwietnia 1930 przez «Bund» i PPS „Prawie do Pracy”, a także ze związanym z «Bundem», ukazującym się od sierpnia 1928 do lipca 1932 miesięcznikiem „Nasza Walka”. W r. 1929 ogłosił antysyjonistyczną broszurę Socjalizm a syjonizm (W.). T.r. został członkiem KC «Cukunftu», a w r. 1930, jako jego delegat, wszedł w skład KC «Bundu» (był najmłodszym członkiem KC w historii tej partii). Reprezentował «Bund» w Wydz. Żydowskim Centralnej Komisji Związków Zawodowych. Pisał też do innych warszawskich czasopism wydawanych przez «Bund» i PPS: od października 1932 do maja 1935 do tygodnika „Nowe Pismo”, a następnie do redagowanego przez Wiktora Altera dwutygodnika „Myśl Socjalistyczna” (od stycznia 1938 „Nowe Życie”). Gdy we Lwowie 14 IV 1936 podczas manifestacji bezrobotnych został zastrzelony Władysław Kozak, S. wszedł następnego dnia z ramienia «Bundu» do komitetu organizującego jego pogrzeb. W trakcie uroczystości żałobnych 16 IV t.r., podczas zajść z policją, został aresztowany i zesłany do obozu odosobnienia w Berezie Kartuskiej, ale po natychmiastowej interwencji Ligi Obrony Praw Człowieka i Obywatela uwolniono go z transportu. W redagowanym przez Adama Ciołkosza i Zygmunta Zarembę warszawskim miesięczniku „Światło” (1937 nr 12) ogłosił artykuł Czterdziestolecie „Bundu”. Podczas wiecu 8 XI 1937 we Lwowie potępił wprowadzenie na UJK getta ławkowego. W przeprowadzonych 18 XII 1938 wyborach samorządowych otrzymał mandat do Rady Miasta Warszawy z listy «Bundu» i Klasowych Związków Zawodowych.
Po wybuchu drugiej wojny światowej S. na polecenie KC «Bundu» opuścił 7 IX 1939 Warszawę i dotarł do Wilna, zajętego wkrótce potem przez wojska litewskie. Tuż przed formalnym włączeniem Litwy do ZSRR zdołał przedostać się w sierpniu 1940 do Sztokholmu, skąd przez krótki czas koordynował akcję przerzutu wileńskich bundowców do Szwecji. Następnie wyjechał do USA i osiadł w Nowym Jorku. Działał tam w prezydium Amerykańskiej Reprezentacji «Bundu» w Polsce i opublikował wydaną przez nią książkę Polska i Żydzi (New York 1942). Zgodnie z ostatnią wolą reprezentanta «Bundu» w Radzie Narodowej RP Szmula Zygielbojma prezydent RP Władysław Raczkiewicz mianował 19 V 1943 na to stanowisko S-a. W listopadzie t.r. przybył S. do Londynu i objął swą funkcję. Wraz z drugim żydowskim członkiem Rady Narodowej RP, syjonistą Ignacym Schwarzbartem, był inicjatorem rezolucji z 20 III 1944, domagającej się od rządu Stanisława Mikołajczyka intensyfikacji działań dla ratowania Żydów w okupowanej Polsce. Dn. 20 IV t.r. wszedł do utworzonej przy rządzie Rady ds. Ratowania Ludności Żydowskiej (działał w niej do początku r. 1945). Sprzeciwił się polityce Mikołajczyka i po jego dymisji 24 XI 1944 poparł powołany 29 XI t.r. rząd Tomasza Arciszewskiego. Uczestniczył w ostatnim posiedzeniu Rady Narodowej RP 25 I 1945. Po wycofaniu w lipcu t.r. przez mocarstwa zachodnie uznania dla rządu Arciszewskiego wrócił w r. 1946 do Nowego Jorku.
S. zasiadał odtąd w zarządzie Światowego Komitetu Koordynacyjnego «Bundu», a od r. 1947 redagował jego organ, nowojorski miesięcznik „Unzer Cajt”. Działał w stow. samopomocowym «Der Arbeter Ring» (Workmen’s Circle). W pracy The Future of the Jews (London 1947) propagował swobodę osiedlania się Żydów w różnych krajach świata. Wydał też broszurę Problemen fun socjalizm in Amerike (Problemy socjalizmu w Ameryce) (New York 1950). Od r. 1951 reprezentował Światowy Komitet Koordynacyjny «Bundu» na kolejnych kongresach Międzynarodówki Socjalistycznej. Był współautorem pracy Di geszichte fun Bund (Historia Bundu) (New York 1960–81 I–V). Wszedł w skład Jewish Labor Commitee (następnie został jego wiceprzewodniczącym) i od r. 1964 redagował wydawane przez niego w Nowym Jorku czasopismo „Perspectives”. Wybrany w r. 1961 na sekretarza generalnego Światowego Komitetu Koordynacyjnego «Bundu», pełnił tę funkcję do śmierci. Zmarł 3 V 1977 w Nowym Jorku.
W małżeństwie z Bronisławą miał S. syna Wiktora.
Cała A., Żydowskie periodyki i druki okazjonalne w języku polskim. Bibliografia, W. 2005; Polski słownik judaistyczny, W. 2003 II; – Biedrzycka A., Kalendarium Lwowa 1918–1939, Kr. 2012; Blatman D., For our Freedom and Yours, London–Portland 2003; Ciołkosz A., Dr Emanuel Scherer, „Dzien. Pol. i Dzien. Żołnierza” (Londyn) R. 38: 1977 nr 26 (fot.); Duraczyński E., Turkowski R., O Polsce na uchodźstwie. Rada Narodowa Rzeczypospolitej Polskiej 1939–1945, W. 1997; Dybiec, UJ; Engel D., Facing a holocaust. The Polish Government-in-Exile and Jews, Chapel Hill–London 1993; Fuks M., Prasa żydowska w Warszawie 1823–1939, W. 1979; Grabski A., Lewica przeciwko Izraelowi, W. 2008; Jewish Politics in Eastern Europe. The Bund at 100, Ed. J. Jacobs, New York 2001; Johnpoll B. K., The Politics of Futility, Ithaca 1967; Kulczykowski M., Żydzi – studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego w Drugiej Rzeczypospolitej (1918–1939), Kr. 2004 s. 654; Mazur G., Życie polityczne polskiego Lwowa 1918–1939, Kr. 2007; Najnowsze dzieje Żydów w Polsce, Red. J. Tomaszewski, W. 1993; Nowogródzki E., Żydowska Partia Robotnicza Bund w Polsce 1915–1939, W. 2005; Stola D., Nadzieja i zagłada. Ignacy Schwarzbart żydowski przedstawiciel w Radzie Narodowej RP (1940–1945), W. 1995; Ten jest z ojczyzny mojej, Oprac. W. Bartoszewski, Z. Lewinówna, Kr. 1969; – Ciołkoszowa L., Spojrzenie wstecz, Paris 1995; Miller S., So würde ich noch einmal leben. Erinnerungen, Bonn 2005; Sprawozdania dyrektora Gimnazjum św. Jacka z l. 1912–19, Kr. 1912–19; Żydowska mozaika polityczna w Polsce 1917–1929. Wybór dokumentów, Oprac. C. Brzoza, W. 2003 s. 243; – „New York Times” 1977 nr z 5 V; „Nowy Dzien.” 1977 nr z 5 V; „Nowe Życie” R. 2: 1939 nr 1; – Arch. UJ: sygn. WP II 535 (księga egzaminów doktorskich Wydz. Prawa); Yad Vashem Archive w Jerozolimie: sygn. 3380/629 (fot.); YIVO Institute for Jewish Research w Nowym Jorku: Bund Archives, sygn. RG 1400.
Edyta Gawron i Tomasz Latos