INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Emilia Sukertowa-Biedrawina (z domu Zachert)     

Emilia Sukertowa-Biedrawina (z domu Zachert)  

 
 
1887-01-29 - 1970-12-27
Biogram został opublikowany w latach 2007-2008 w XLV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sukertowa-Biedrawina Emilia z Zachertów, pseud. i krypt.: Bies, Bis, E.S., E.S.B., Esbe, Ker, Kier., Zofia Bernatowicz (1887–1970), etnograf, regionalistka mazurska, publicystka.

Ur. 29 I w Łodzi, w spolonizowanej rodzinie ewangelickiej, była córką Hugona Zacherta (1860–1897), chemika, właściciela farbiarni, oraz Wiktorii Gundlach (Gundelach, 1868–1951), siostrą Wiktora Hugona Zachert-Okrzanowskiego (1890–1940), majora rezerwy 32. pp i Eugeniusza Konstantego Zachert-Olszyca (1893–1940), porucznika rezerwy 21. pp, kawalerów Krzyża Virtuti Militari, zamordowanych w Katyniu.

Od r. 1894 uczyła się Emilia w Łodzi na pensji prywatnej Marii Berlachowej. Po śmierci ojca zamieszkała ok. r. 1900 wraz z matką w Warszawie. W r. 1904 w tamtejszym II Żeńskim Gimnazjum uzyskała świadectwo dojrzałości i dyplom guwernantki. Podczas strajku szkolnego 1905 r. uczyła tajnie dziewczęta, rezygnujące ze szkół rosyjskich. W l. 1906–12 uczęszczała na wykłady z historii i literatury polskiej, organizowane przez Wydz. Humanistyczny Tow. Kursów Naukowych oraz na zajęcia w Szkole Artystycznej dla Kobiet Aurelii Conti. Od r. 1906 działała w Tow. Równouprawnienia Kobiet (Stow. Umysłowo Pracujących Polek). W tym czasie jako członkini Polskiego Tow. Krajoznawczego (PTK) wędrowała po dolinie Prądnika, spisywała dzieje tamtejszych zamków oraz ludowe legendy i bajki. Na temat zamku w Ojcowie wygłosiła odczyty zorganizowane w Warszawie przez Stow. Umysłowo Pracujących Polek (1909) oraz PTK (1910). W r. 1910 na kursach przy Akad. Eksportowej w Wiedniu uzyskała dyplom nauczania języka niemieckiego oraz prowadzenia niemieckiej korespondencji handlowej. Dn. 20 VIII 1912 w Warszawie wyszła za mąż za Stanisława Alfreda Sukerta, handlowca i jubilera. Po wybuchu pierwszej wojny światowej była w sierpniu 1914 współzałożycielką Tow. Opieki nad Ofiarami Wojny, a w r. 1917 również Polskiego Tow. Miłośników Literatury.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości S. współpracowała od r. 1919 z warszawskim Komitetem Mazurskim. Dn. 11 XII t.r. współzałożyła Zrzeszenie Plebiscytowe Ewangelików Polaków (od 8 VI 1922 Zrzeszenie Ewangelików Polaków) i objęła w nim 24 II 1920 funkcję skarbnika. Pod wpływem superintendenta generalnego Juliusza Burschego zabiegała o włączenie wyznawców Kościoła ewangelicko-unijnego w pow. działdowskim do polskiego Kościoła ewangelicko-augsburskiego. Przygotowała Odezwę Polaków-ewangelików do Mazurów-ewangelików. Bracia Mazurzy! („Mazur” 1920 nr 41), podpisaną przez 24 polskich ewangelików. Po przegranym plebiscycie (11 VII 1920) działała w sierpniu t.r. w Centralnym Komitecie Propagandy Związków Artystycznych w Warszawie. Od r. 1921 regularnie dojeżdżała do Działdowa, pomagając pastorowi Ewaldowi Lodwichowi w organizowaniu Seminarium Nauczycielskiego, chóru Tow. Polskiej Młodzieży Ewangelickiej i wystaw sztuki polskiej oraz zdobywaniu polskich książek dla bibliotek szkolnych. Jednocześnie jako członek Zarządu Związku Obrony Kresów Zachodnich wygłaszała prelekcje o Mazurach w miejscowościach leżących nad granicą z Prusami Wschodnimi, m.in. w Kolnie, Szczuczynie, Grajewie i Suwałkach. W Działdowie została skarbnikiem oddziału Zrzeszenia Ewangelików Polaków – Polsko-Mazurskiego Tow. Ewangelickiego (Tow. Przyjaciół Mazur). Dzięki jej zabiegom zakupiono Dom Ludowy w Działdowie, który otwarto 3 XII 1922. Tego dnia wydano pierwszy numer dwutygodnika (od r. 1925 tygodnika) dla ewangelików „Gazety Mazurskiej” (od r. 1924 też mutacja dla Wielkopolski pt. „Nowiny”), w którym została sekretarzem i kierownikiem literackim; od marca 1923 pełniła w nim jednocześnie funkcje redaktora, sekretarza, korektora, a od 1 VII t.r. również redaktora odpowiedzialnego. Trudności finansowe doprowadziły w marcu 1932 do przekształcenia „Gazety Mazurskiej” w dwutygodnik, a po roku, do jej zawieszenia. S. opublikowała na jej łamach m.in. Legendy mazurskie (1923 nr 9–13, osobno W. 1923, Olsztyn 1923), Polskość Mazowsza Pruskiego (1924 nr 7–11, osobno [W.] 1924, Olsztyn 1924) oraz skrót „Krzyżaków” Henryka Sienkiewicza pt. „Krzyżacy” i „Bitwa pod Tannenbergiem” (1924 nr 8 – 1925 nr 47, osobno W. 1925). Od r. 1929 redagowała comiesięczne dodatki dla dzieci „Nasz Światek” i dla młodzieży „Nasz świat”. Od r. 1924 wydawała „Kalendarz dla Mazurów” (mutacja dla Dolnego Śląska pt. „Kalendarz dla Ewangelików”). Artykuły o historii, etnografii, szkolnictwie Mazur, przede wszystkim Działdowszczyzny oraz reportaże ze Śląska Cieszyńskiego i Górnego, Zaolzia, Wielkopolski, Pomorza, Kaszub, Kurpi i Lubelszczyzny, Podola, Huculszczyzny, Pokucia i Tatr, zamieszczała m.in. w „Bluszczu”, „Dniu Polskim”, „Dzienniku Berlińskim”, „Gazecie Warszawskiej”, „Gazecie Gdańskiej”, „Harcerzu”, „Kurierze Polskim”, „Kurierze Warszawskim”, „Przeglądzie Wieczornym”, „Roczniku Ewangelickim” i „Tygodniku Ilustrowanym”. Opublikowała też artykuły o zamkach w Korzkwi („Ziemia” 1923 nr 3) i Pieskowej Skale („Gaz. Warsz.” 1924 nr 139–217, z przerwami) oraz pracę Zamek w Ojcowie. Przyczynek do dziejów zamku i rodów starościańskich w Ojcowie (W. 1922).

W r. 1923 podjęła S. podróż po Prusach Wschodnich, ale po przekroczeniu granicy polsko-niemieckiej w Brzeźnie (pow. ostródzki) została 22 VII t.r. aresztowana w Dąbrównie (pow. ostródzki) pod zarzutami fałszerstwa wizy i szpiegostwa; po ośmiu dniach zwolniono ją. Od 13 I 1926 organizowała w Działdowie siedmiomiesięczne kursy rolniczo-gospodarcze dla dziewcząt z Mazur, przeniesione następnie do pobliskiego Malinowa i przekształcone 16 X 1930 w Państw. Żeńską Szkołę Rolniczą. Dn. 5 I 1927 została wybrana do Rady Tow. Szkoły Rzemieślniczej w Działdowie; Szkołę Mechaniczno-Rzemieślniczą otwarto 20 X t.r. W tym czasie S. zasiadała w Radzie Głównej PTK. Z Józefem Biedrawą, dyrektorem Seminarium Nauczycielskiego w Działdowie, w czerwcu założyła przy Seminarium Koło Krajoznawcze. Podczas wycieczek po Działdowszczyźnie dokumentowała folklor mazurski i zbierała zabytki kultury materialnej. Doprowadziła do powołania 17 VII 1927 w Działdowie Muz. Mazurskiego. Opublikowała książkę Mazurzy w Prusach Wschodnich (Kr. 1927) oraz zebrane w Ojcowie Legendy nadprądnikowe (W. 1928); doprowadziła też do wydania „Pieśni mazurskich” (W. 1927) Michała Kajki. Po śmierci męża poślubiła 28 IV 1928 Biedrawę. Niebawem uczestniczyła w Bydgoszczy w zjeździe założycielskim Związku Rodaków z Warmii, Mazur i Ziemi Malborskiej i weszła do jego Rady Głównej, założyła w Warszawie w r. 1929 Tow. Miłośników Mazur. Była skarbnikiem Słowiańskiego Tow. Kultury i Sztuki w Warszawie, należała również do Polskiego Klubu Artystycznego oraz do Tow. Literatów i Dziennikarzy. W „Kalendarzu dla Mazurów” na r. 1933 ukazał się wiersz Kajki „Do Pani Emilii Sukertowej-Biedrawiny redaktorki «Kalendarza»”. W sprawach związanych z działalnością na Mazurach kontaktowała się m.in. z Bolesławem Limanowskim, Melchiorem Wańkowiczem, Jędrzejem Giertychem i Kazimierzem Nitschem.

W r. 1934 przeniosła się S.-B. do Działdowa na stałe. Przyczyniła się tam do wzniesienia t.r. przed Siedmioklasową Publiczną Szkołą Powszechną im. Króla Władysława Jagiełły pomnika Jagiełły oraz założyła oddział PTK, którego została prezesem. W tym okresie opublikowała w Działdowie prace: Na szlaku Jagiełłowym. Powiat działdowski a król Władysław Jagiełło. W 500-tną rocznicę śmierci króla (1934), Zarys piśmiennictwa polskiego na Mazurach Pruskich (1935), Diabeł na Mazurach w bajkach i podaniach (1936), Z przeszłości Działdowa 15251600 (1936), Działdowo w XVIII wieku (1937), Przewodnik krajoznawczo-historyczny ilustrowany po działdowskim powiecie (1937). Na łamach „Dnia Pomorskiego” ukazywały się w r. 1935 fragmenty jej książki, wydane po drugiej wojnie światowej w tomie Mazurskie dole i niedole (W. 1947). Z inspiracji Oddz. II Sztabu Głównego WP Związek Mazurów zarzucił jej nieskuteczność akcji repolonizowania działdowskich Mazurów; S.-B. odparła zarzuty w Liście otwartym do pana Karola Małłka, prezesa Związku Mazurów w Działdowie („Gaz. Mławska” 1938 nr 15). W konsekwencji odebrano jej jednak w r. 1938 wydawanie „Kalendarza dla Mazurów”.

Tuż przed wybuchem drugiej wojny światowej, w obawie przed niemieckimi prześladowaniami, opuściła S.-B. 31 VIII 1939 Działdowo i udała się do Warszawy. Zagrożona aresztowaniem, ukrywała się od r. 1942 jako Zofia Bernatowicz u córki, Bożeny w Chmielniku na Kielecczyźnie, a potem w Konstantynowie, Białej Podlaskiej, krótko w Krośnie (gdzie 28 IV 1944 zmarł jej mąż) i Nowym Sączu. Po zakończeniu działań wojennych, w marcu 1945, wróciła do Działdowa, ale nie uzyskawszy zatrudnienia, zamieszkała ponownie w Nowym Sączu. Dn. 11 VI t.r. osiadła w Olsztynie. Weszła tam 18 IX do Zarządu Inst. Mazurskiego, a dzień później objęła funkcję jego sekretarza generalnego. Tworzyła bibliotekę Instytutu; objeżdżając ziemie północno-wschodnie, zbierała starodruki, czasopisma, książki i rękopisy. Włączyła się w akcję «repolonizacyjną» Mazurów i Warmiaków. Dn. 16 XII otworzyła zorganizowaną z kustoszem Muz. Mazurskiego Hieronimem Skurpskim wystawę o plebiscycie z 11 VII 1920. Problematykę Mazur i Warmii wykładała na Mazurskim Uniw. Ludowym w Rudziskach Pasymskich koło Szczytna (1945–7), Warmińskim Uniw. Ludowym w Jurkowym Młynie koło Morąga, Wyższej Szkole Prawno-Ekonomicznej w Olsztynie (1946–8, od r. 1947 Studium Prawno-Administracyjne – filia Wydz. Prawno-Ekonomicznego UMK) oraz na organizowanych w Olsztynie kursach warmio-mazuroznawczych. Była autorką memoriału z 29 I 1946 o złej sytuacji Warmiaków i Mazurów, przedłożonego Min. Ziem Odzyskanych. Dn. 13 IV t.r. wybrano ją do Rady Kościelnej paraf. ewangelicko-augsburskiej w Olsztynie. Wspólnie ze Skurpskim zorganizowała wystawę o Mikołaju Koperniku, otwartą 21 V na zamku olsztyńskim; samodzielnie opracowała jej katalog Wystawa Kopernika w Olsztynie otwarta w 403 rocznicę śmierci wielkiego astronoma polskiego (Olsztyn 1946). Przygotowała też ekspozycję druków mazurskich XVI–XX w., również publikując jej katalog Pokaz druków mazurskich XVIXX wieku otwarty dnia 12 I 1947 w Olsztynie (Olsztyn 1947). W r. 1946 ogłosiła w Olsztynie dwie prace: Polskość Mazurów i Warmiaków oraz Bojownicy mazurscy, w której umieściła sylwetki m.in. Krzysztofa Celestyna Mrongowiusza, Gustawa Gizewiusza, Wojciecha Kętrzyńskiego, a także swojego męża Biedrawy. Kolejne artykuły o zagadnieniach warmińsko-mazurskich zamieszczała m.in. w „Głosie Ziemi” (1945–8), „Wiadomościach Mazurskich” (1945–7), „Życiu Olsztyńskim” (1947–60), „Strażnicy Ewangelicznej” i „Przeglądzie Zachodnim” (1949–51). Była redaktorem naczelnym wydawanego w l. 1946–8 biuletynu Inst. Mazurskiego „Komunikatu Działu Informacji Naukowej”. W l. 1947–8 kierowała w Olsztynie Radą Naukową Inst. Mazurskiego, a od 1 VIII 1948 powstałą w jego miejsce Stacją Naukową Inst. Zachodniego (przemianowaną 1 VII 1953 na Stację Naukową Polskiego Tow. Historycznego ). W l. 1947–8 wznowiła wydawanie „Kalendarza dla Mazurów” oraz uruchomiła jego mutację „Kalendarz dla Warmiaków”. Dn. 21 XII 1949 została zastępcą przewodniczącego olsztyńskiego Koła Związku Bibliotekarzy i Archiwistów Polskich. Od r. 1952 współpracowała z Polskim Radiem w Olsztynie. W lipcu r.n. została członkiem założonego w Olsztynie przez Władysława Gębika Klubu Literackiego, który w r. 1955 stał się zalążkiem oddziału Związku Literatów Polskich. Na sesji naukowej z okazji 600. rocznicy nadania Olsztynowi praw miejskich wygłosiła 12 XI 1953 referat Historia Olsztyna, a na odbywające się w Olsztynie (30–31 V 1954) Walne Zgromadzenie PTH przygotowała dwie wystawy: Rozwój obrazu kartograficznego Mazur i Warmii oraz Druki mazurskie i warmińskie. W Gdańsku, na Konferencji Pomorskiej poświęconej 500-leciu połączenia Pomorza Wschodniego z Polską, wygłosiła 10 X 1954 referat Walka o mowę polską w szkolnictwie na Mazurach w XIX i początkach XX wieku („Konferencja Pomorska 1954”, W. 1956). Od r. 1953 współpracowała z tygodniowym dodatkiem do „Słowa Powszechnego” – „Słowem na Warmii i Mazurach”. Kontynuowała badania biografistyczne Warmii i Mazur; opublikowała pracę Bojownicy o wolność i polskość Mazur i Warmii na przestrzeni siedmiu wieków (Olsztyn 1954). W 100-lecie śmierci Adama Mickiewicza wraz z Tadeuszem Grygierem przygotowała 22 X 1955 wystawę oraz jej przewodnik Działacze Mazur i Warmii epoki Mickiewicza (Olsztyn 1956), a rok później jej kontynuację Walka o społeczne i narodowe wyzwolenie ludności Warmii i Mazur (Olsztyn 1956). W tym okresie została członkiem Białostockiego Tow. Naukowego, Polskiego Tow. Literackiego (zasiadała w Radzie Naukowej), Tow. Rozwoju Ziem Zachodnich oraz Polskiego Tow. Ludoznawczego (od r. 1954) i Polskiego Tow. Archeologicznego (od r. 1955).

Na Walnym Zjeździe PTH (19–21 X 1956) w Warszawie, uczestniczyła S.-B. w pracach sekcji badań regionalnych, zabierając głos w sprawie problemów badań nad regionem mazursko-warmińskim oraz wnioskując o wznowienie „Komunikatu Działu Informacji Naukowej”. W rezultacie periodyk ten zaczął ukazywać się w Olsztynie jako kwartalnik „Komunikaty Mazursko-Warmińskie”, a S.-B. objęła w nim funkcję sekretarza redakcji. W r. 1958 została redaktorem naczelnym „Komunikatów Mazursko-Warmińskich”; funkcję tę sprawowała do śmierci. W r. 1959 uczestniczyła jako świadek w procesie sądowym gauleitera Prus Wschodnich Ericha Kocha. Otrzymała członkostwo honorowe Polskiego Tow. Etnograficznego (1959) oraz PTH (1962). Należała do Klubu Literatury Regionalnej, powołanego w r. 1960 przy oddziale olsztyńskim Związku Literatów Polskich. Od r. 1963 była członkiem Rady Naukowej Ośrodka Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie. Napisała słowo wstępne do antologii poezji i opowiadań o Warmii i Mazurach „Ziemia serdecznie znajoma” (W. 1954, wyd. 2, W. 1956) oraz broszurę Michał Pogorzelski, pieśniarz mazurski (W. 1956); była autorką dziewięciu biogramów w PSB, m.in. rodziny Gizewiuszów. Opracowała Bibliografię Mazur i Warmii w okresie dziesięciolecia 19451955 („Komun. Mazur.-Warmińskie” 1958 nr 2–4, 1959 nr 2–4, 1960 nr 2–3, osobno Olsztyn 1960), Bibliografię Mazur i Warmii w okresie pięciolecia 19561960 (tamże 1962 nr 1–4, 1963 nr 1–3, 1964 nr 1–3, osobno Olsztyn 1964). Przygotowała pod względem literackim legendy mazurskie do „Kiermaszu bajek” (W. 1957) i „Nowego kiermaszu bajek” (W. 1965). Opublikowano w tym czasie wybór jej pism pt. Karty z dziejów Mazur (Olsztyn 1961–72 I–II), do którego przedmowy napisali Władysław Chojnacki i Stanisław Herbst. Spisała wspomnienia z l. 1887–1963, wydane pt. Dawno a niedawno (Olsztyn 1965). Artykuły o historii Mazur i Warmii zamieszczała w „Komunikatach Mazursko-Warmińskich”, m.in. z zięciem Bohdanem Wilamowskim wspomnienie pośmiertne Fryderyk Mirosław Leyk, trybun ludu mazurskiego (18851968) (1969 nr 1). Nadal współpracowała z prasą regionalną, m.in. z „Głosem Olsztyńskim” oraz „Warmią i Mazurami”. W r. 1965 przeszła na emeryturę. Mimo braku profesjonalnego przygotowania, publikacje naukowe S-ej-B-y miały charakter pionierski; do podejmowanych zagadnień podchodziła jednak emocjonalnie, dowodząc polskości Warmii i Mazur w sposób niespełniający rygorów wywodu naukowego.

Dn. 17 XII 1967 otrzymała S.-B. razem z Januszem Jasińskim nagrodę Stow. «PAX» im. Michała Lengowskiego za wydawanie „Komunikatów Mazursko-Warmińskich”. Od r. 1968 była członkiem honorowym Ośrodka Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego, a od r. 1969 honorowym prezesem Oddz. PTH w Olsztynie. Zmarła 27 XII 1970 w Pruszkowie, została pochowana 30 XII w Alei Zasłużonych cmentarza komunalnego w Olsztynie przy ul. Poprzecznej. Była odznaczona m.in.: Złotą Odznaką Mazurskiego Związku Ludowego (1919), Krzyżami: Kawalerskim (1930), Oficerskim (1959) i Komandorskim (1967) Orderu Odrodzenia Polski, Srebrnym Wawrzynem Akademickim PAL (1937), Złotą Odznaką PTTK (1950), Złotym Krzyżem Zasługi (1954), Złotą Odznaką Tysiąclecia (1963), Złotą Odznaką «Zasłużony dla Warmii i Mazur» (1965) oraz pośmiertnie Medalem «Rodła» (1986).

W małżeństwie ze Stanisławem Alfredem Sukertem (1867–1927) miała S.-B. dwie córki: Wandę, zamężną Krymer-Korycką (1914–1969), absolwentkę uniw. w Oxfordzie, po powrocie w r. 1959 do Polski redaktora, a od r. 1966 sekretarza w olsztyńskim Wydawnictwie «Pojezierze», oraz Bożenę (1921–1999), od r. 1941 zamężną z Bohdanem Wilamowskim (1914–1985), prof. Akad. Rolniczo-Technicznej w Olsztynie. Drugie małżeństwo z Józefem Biedrawą (zm. 1944) było bezdzietne.

Imieniem S-ej-B-y nazwano Wojewódzką i Miejską Bibliotekę Publiczną w Olsztynie (14 X 1971), Zespół Szkół Rolniczych w Malinowie (10 X 1980) oraz jedną z ulic Działdowa (26 V 1987). Od r. 1979 organizowany był Konkurs im. S-ej-B-y na najlepszą pracę magisterską z zakresu bibliotekoznawstwa i informacji naukowej o problematyce Warmii i Mazur. W r. 1994 Tadeusz Oracki opublikował zbiór bajek S-ej-B-y Jak Konopka dziabła wypędził. Bajki Mazurskie (Olsztyn).

 

Suchoryt przez Hieronima Skurpskiego w r. 1949, od r. 1987 w zbiorach Woj. B. Publ. w Olsztynie; – Andrunik A., Bibliografia etnografii polskiej za lata 1934–1939, Ł.–Wr. 1996; Barowa I., Bibliografia etnografii polskiej za rok 1947, Kr.–L. 1949; Bibliografia geografii polskiej 1918–1927, W. 1971; toż za l. 1936–1944, W. 1959; toż za l. 1945–1951, W. 1956; toż za l. 1955–1960, W. 1966; toż za r. 1962, W. 1967; Bibliografia Warmii i Mazur 1962–1973, Olsztyn 1969–92; Bystroń J. S., Bibliografia etnografii polskiej, Kr. 1929 I; Chłosta J., Ludzie Olsztyna, Olsztyn 2003; Chojnacki W., Wajsbrot T., Twórczość Emilii Sukertowej-Biedrawiny. Bibliografia, Olsztyn 1977; Hlebowicz A., Bibliografia etnografii polskiej za lata 1926–1933, Ł.–W. 1993; Ilustr. Enc. Trzaski, V; Jackowski A., Bibliografia turystyki polskiej 1945–1960, Wr. 1969; toż za l. 1961–1965, Wr. 1970; Literatura Pol. Enc., II; Łoza, Czy wiesz, kto to jest?; Niewiadomska M., Bibliografia etnografii polskiej za lata 1961–1969, Wr. 1983 II; Olsztyńskie biografie literackie 1945–1988, Olsztyn 1991 (bibliogr.); Oracki, Słown. Warmii; Oracki, Słown. Warmii XIX i XX w.; Polak K., Polakowa H., Wójcik W. W., „Ziemia” 1910–1950. Bibliografia zawartości, W. 1997; Słown. pol. tow. nauk., II cz. 1, 3; Słown. pseudonimów, IV; Szturc J., Ewangelicy w Polsce. Słownik biograficzny XVI–XX w., Bielsko-Biała 1998; Szulc, Cmentarz Ewangelicko-Augsburski (dot. rodziny S-ej-B-y); Tucholski J., Mord w Katyniu. Kozielsk, Ostaszków, Starobielsk. Lista ofiar, W. 1991 s. 253 (dot. braci S-ej-B-y); Walentynowicz M., Wędzki A., Bibliografia zawartości „Przeglądu Zachodniego” 1945–1955, P. 1957; Wasilewska B., „Warmia i Mazury” 1945–1999. Przewodnik bibliograficzny, Olsztyn 1996; Współcz. pol. pisarze, VIII (bibliogr.); Współcześni pisarze województwa olsztyńskiego, Olsztyn 1972 (bibliogr., fot.); – Badowska A., Czasopismo „Warmia i Mazury” w latach 1955–1965. Zarys monograficzny, Olsztyn 1968 s. 28; Burakowski J., Emilia Sukertowa-Biedrawina – patronka Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Olsztynie, „Poradnik Bibliotekarza” 1986 nr 7/8 s. 20–1; Chłosta J., Warmiak z Podhala. Władysław Gębik. Pedagog, folklorysta, literat, Olsztyn 2006 s. 109, 113, 122, 125, 127, 142, 154, 165–6, 183; tenże, Życie pełne twórczości i inicjatyw. Stulecie urodzin Emilii Sukertowej-Biedrawiny, „Słowo Powsz.” 1987 nr 21 s. 11 (fot.); Fornalczyk F., Świadomość dziedzictwa. O prozie olsztyńskiego środowiska pisarskiego, Olsztyn 1978; Gastpary W., Polskie czasopisma ewangelickie aż do drugiej wojny światowej, „Roczn. Teolog.” R. 17: 1975 z. 1 s. 111–12, 116; Jamiołkowska D., W stulecie urodzin Emilii Sukertowej-Biedrawiny, „Komun. Mazur.-Warmińskie” 1987 nr 3/4 s. 595–602; Jaruchowska A., Zasłużona dla Działdowa Emilia Sukertowa-Biedrawina (1887–1970), „Roczn. Działdowski” R. 2: 1995 s. 17–20; Kronika Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego (1895–1995), Wr. 1997; Kruk E., Ewangelicy w Olsztynie. Z dziejów parafii w latach 1772–2002, Olsztyn 2002; Lietz Z., Kosiana Pani Redaktorko!, „Warmia i Mazury” 1985 nr 9 s. 14 (fot.); Łukaszewicz B., Raptularz miejski. Olsztyn 1945–2005, Olsztyn 2006; Majewska-Bortnikowska E., Życiorys zwyczajny, „Gaz. Olsztyńska” 1987 nr 56; Marcinkowska E., Muzeum regionalne jako sposób Emilii Sukertowej-Biedrawiny na trafienie do „duszy Mazurów”, „Roczn. Hist. Muz. Hist. Pol. Ruchu Lud.” R. 21: 2005 s. 176–208; Mogilnicki Z., Działdowo w latach 1344–1994. Zarys dziejów, [b.m.w.] 1998 s. 126, 128, 130, 132, 140–3, 147; Olsztyn 1945–2005. Kultura i nauka, Olsztyn 2006 (fot.); Siedemdziesiąt lat Szkoły Rolniczej w Malinowie, Malinowo 2000; Sikorski J., Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego i jego rola w olsztyńskim środowisku humanistycznym, Olsztyn 1986 s. 8, 10, 33–4, 120; Skurpski H., Cnej pani w dzięce, „Warmia i Mazury” 1987 nr 13 (fot.); Szostakowska M., Emilia Sukertowa-Biedrawina 1887–1970. Zarys biograficzny, Olsztyn 1978 (bibliogr., fot.); taż, Zasłużona kobieta polska Emilia Sukertowa-Biedrawina 1887–1934, „Mówią wieki” 1976 nr 1 s. 28–9; Szturc J., Stowarzyszenia społeczno-kulturalne w polskim ewangelicyzmie, W. 2006; Tomkiewicz R., Życie codzienne mieszkańców powojennego Olsztyna, 1945–1956, Olsztyn 2003; Wakar A., Olsztyn. Dzieje miasta, Olsztyn 1997; Wróblewski J., Twórcy olsztyńskiego bibliotekarstwa, „Gaz. Olsztyńska” 1977 nr 108; Wrzesiński W., Kwestia Mazurska na Działdowszczyźnie w latach 1920–1939, „Komun. Mazur.-Warmińskie” 1959 nr 3; – Ewangelicy warszawscy w walce o niepodległość Polski w latach drugiej wojny światowej. Wspomnienia i relacje, W. 1997; Giedroyc J., Wańkowicz M., Listy 1945–1963, W. 2000; Leyk F., Pamięć notuje i utrwala. Wspomnienia, W. 1969; Limanowski B., Pamiętniki (1919–1928), W. 1973 (fot.); Małłek K., Interludium mazurskie. Wspomnienia 1920–1939, W. 1968; tenże, Polskie są Mazury. Wspomnienia 1945–1966, W. 1972; Niechaj Pani blaskiem świeci. Wspomnienia o Emilii Sukertowej-Biedrawinie, Olsztyn 1996; – „Bibliotekarz Olsztyński” 1987 nr 1 s. 74; „Dzien. Łódz.” 1996 nr 62 s. 12 (fot., F. Lewandowski); „Kamena” 1960 nr 23/24 s. 11–12 (R. Karaś); „Komun. Mazur.-Warmińskie” 1962 nr 2 s. 530–2 (fot., T. Cieślak), 1973 nr 1 (T. Swat); „Liter. Lud.” 1996 nr 4/5 s. 119–23 (T. Linker); „Nowe Książki” 1966 nr 17 s. 1043–5 (D. Żmij), 1978 nr 19 s. 44–5 (A. Staniszewski); „Odra” 1947 nr 49 s. 3 (fot.); „Olsztyński Informator Kult.” 1998 nr 2 s. 16; „Panorama Północy” R. 21: 1977 nr 49 s. 10 (A. Staniszewski, fot.); „Roczn. Działdowski” 1998 s. 8–44; „Roczn. Olsztyński” T. 7: 1968 (rec. wspomnień S-ej-B-y, T. Cieślak); T. 9: 1970 (dot. Wandy Krymer-Koryckiej); „Słowo na Warmii i Mazurach” 1964 nr 19 (T. Stępowski); „Studia i Mater. do Dziej. Wpol. i Pomorza” T. 5: 1959 z. 1 (T. Cieślak), T. 7: 1962 z. 2 s. 365–6 (T. Cieślak), T. 14: 1981 z. 2 s. 167–8 (T. Cieślak); „Wiad. Kult.” 1997 nr 38 s. 21 (T. Matulewicz); „Zap. Hist.” 1963 z. 1 s. 111–12 (T. Cieślak); – Nekrologi i wspomnienia pośmiertne: „Bibliotekarz Olsztyński” 1972 nr 1 (J. Jasiński, bibliogr., fot.), „Gaz. Olsztyńska” 1970 nr 228–230 (fot.), „Komun. Mazur.-Warmińskie” 1971 nr 2/3 (J. Jasiński, fot.), „Kwart. Hist.” 1971 nr 3 (T. Grygier), „Pamiętnikarstwo Pol.” 1971 nr 2, „Poradnik Językowy” 1971 z. 4 (A. A. Zdaniukiewicz, W. Doroszewski, fot.), „Przegl. Hist.-Oświat.” 1974 nr 1 (fot., T. Oracki), „Roczn. Liter.” 1970 (J. Chudek), „Roczn. Maz.” T. 5: 1974 (T. Oracki), „Słowo na Warmii i Mazurach” 1971 nr 1 (fot.), „Słowo Powsz.” 1970 nr 310, 1971 nr 2, „Tydzień Pol.” (Londyn) 1967 nr 21 (Z. Kozarynowa), nr 29 (S. B. Otwinowski), „Warmia i Mazury” 1971 nr 2 (fot.), „Wrocł. Tyg. Katol.” 1971 nr 4, „Życie Warszawy” 1971 nr 5, 14 (Z. Dudzińska); – B. Jag.: rkp. Przyb. 106/71 (koresp. bp. Karola Kotuli), rkp. 56/81 (koresp. Ireny Turowskiej-Barowej); B. Narod.: rkp. 2731 k. 143–4 (kondolencje po śmierci Władysława Rabskiego), rkp. 7601 k. 81–2 (koresp. Jana Wantuły); B. Nauk. PAU i PAN w Kr.: rkp. 9148 k. 26 (koresp. „Pielgrzyma Pol.”), rkp. 10383, 10385 (koresp. redakcji „Przegl. Hist.-Oświat.”), rkp. 12052 t. 3 k. 55 (nekrolog S-ej-B-y); B. Ośrodka Badań Nauk. im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie: sygn. R–191 (wspomnienia S-ej-B-y, mszp.).

Zbigniew Chojnowski

 
 

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Stanisław Lenartowicz

1921-02-07 - 2010-10-28
reżyser filmowy
 

Edward Kłosiński

1943-01-02 - 2008-01-05
operator filmowy
 
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Antoni Około-Kułak

1883-03-31 - 1940-07-02
ksiądz
 

Andrzej Feliks Szomański

1930-06-06 - 1987-10-29
dziennikarz
 

Bronisław Szafran

1897-05-30 - 1968-07-04
botanik
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.