INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Filip Szlichting (Schlichtin, Slichtin, Slichting, Slichtingk)  

 
 
1. poł. XVI w. - ok. 1590
Biogram został opublikowany w XLVIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego w latach 2012-2013.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Szlichting (Schlichtin, Slichtin, Slichting, Slichtingk) Filip (zm. ok. 1590), kupiec i rajca warszawski.

Był wnukiem Kaspra, synem Filipa, mieszczanina gdańskiego, który w r. 1567 wspólnie z bratem Ambrożym, sekretarzem królewskim, otrzymał od Zygmunta Augusta potwierdzenie szlachectwa; jednocześnie król «ze specjalnej łaski» udostojnił herb Szlichtingów, dodając róg myśliwski do występujących w klejnocie trzech strusich piór.

Dn. 26 I 1554 otrzymał S. obywatelstwo Starej Warszawy, dając początek warszawskiej linii Szlichtingów. Dzięki małżeństwu z Jadwigą, córką rajcy Jerzego Fukiera (zob.) i Barbary z Landekerów, wdową po rajcy Janie Kupcu (zm. ok. 1555), wszedł do grona patrycjatu miejskiego. Przejął wówczas kamienicę Kupcewiczowską przy ul. Jezuickiej 8 (nr hipoteczny 70), a zapewne też interesy pierwszego męża Jadwigi, i zaangażował się w handel wiślany. Wysyłał do Gdańska zboże i wosk, sprowadzał natomiast głównie korzenie, ryby i sukno. Działał samodzielnie lub do spółki z innymi eksporterami warszawskimi, m.in. Bartłomiejem i Janem Baryczkami oraz Wojciechem Kuchmą. Pod względem wielkości obrotów u schyłku l. pięćdziesiątych zajmował pierwsze miejsce wśród warszawskich kupców, utrzymujących kontakty handlowe z Gdańskiem.

W r. 1560 został S. wybrany do ławy Starej Warszawy, a w r. 1561 wszedł w skład Rady Miejskiej. Jako ławnik uzyskał zgodę magistratu na postawienie budynku gospodarczego wysuniętego poza mur obronny (przebiegający na tyłach jego posesji), m.in. w zamian za dostarczenie 6 tys. cegieł na budowę bramy miejskiej. Jako rajca najmłodszy stażem sprawował obowiązki szafarza miejskiego i w r. 1561 doprowadził do remontu ratusza oraz jatek rzeźniczych i kramów piekarskich przy ul. Nowomiejskiej 1. Zapewne w związku z tymi przedsięwzięciami otrzymał t.r. od miasta w dzierżawę ogród nad Wisłą «za Bernardynami», ze znajdującą się tam cegielnią i wapiennikiem. Z majątku po zmarłych teściach objął w r. 1562 mieszczący się obok ogród Fukierowski, a także ogród, położony za murami. Udzielał poręczeń zamożnym kupcom z innych miast, którzy ubiegali się o obywatelstwo Starej Warszawy, m.in. w r. 1563 Dawidowi Hegnerowi z Wrocławia, a w r. 1568 Janowi Himlandowi z Norymbergi. Liczne interesy wiązały go z kupcem Melchiorem Walbachem; w r. 1574 oddał on S-owi, jako opiekunowi dzieci Stanisława z Piotrkowa, część swego ogrodu przy ul. Łazarzowskiej (obecnie ul. Mostowa).

S. brał również udział w handlu na szlakach lądowych, m.in. sprzedawał cynę konwisarzowi warszawskiemu Aleksemu Goczowi. Utrzymywał kontakty z dworem królewskim, zyskując przychylność Anny Jagiellonki i Zygmunta Augusta; należącą do S-a kamienicę uwolnił król 4 V 1563 od obowiązku kwaterunku, a 12 IV r.n. obdarzył go dziedzicznym wójtostwem w nowo wymierzonym miasteczku Osieck w ziemi czerskiej. Oprócz trzech włók, stanowiących uposażenie wójtostwa, miał tam S. cegielnię, a także wybudowany własnym kosztem młyn wodny z trzecim kołem folusznym. Dostęp do wyrębu w lasach osieckich oraz posiadane cegielnie (warszawska i osiecka) sprawiły, że w l. 1568–72 został S. jednym z największych dostawców materiałów na remonty warszawskiego Dworu Większego i Mniejszego oraz do budowy stałego mostu przez Wisłę i nowej rezydencji królewskiej. Z rejestrów prowadzonych robót wynika, że na przedsięwzięcia te dostarczał cegły, dachówki, drewno, wapno, glinę, piasek, ołów, kotły miedziane i wanny. Za drewno użyte do budowy mostu i zamku otrzymał od króla do wykarczowania 10 i pół łanów miary chełmińskiej lasu w okolicach Osiecka i 5 morgów pod ogród.

Po śmierci Zygmunta Augusta S. został serwitorem Stefana Batorego; m.in. w r. 1578 wypłacono mu 600 fl. za budowę mostu, w r. 1581 wspólnie z Walbachem otrzymał 65 fl. 24 i pół gr z tytułu rozliczeń przy budowie stajni królewskiej, a w r. 1583 «za sprowadzenie kamieni królewskich z Warszawy do Goniądza» 150 fl. Posługiwał się gmerkiem przedstawiającym złączone ze sobą czwórki: odwróconą i zwykłą (W. Wittig), natomiast wg Ignacego Baranowskiego używany przez warszawskich Szlichtingów znak pieczętny był identyczny z herbem szlacheckiej części rodziny (trzy rogi jelenie), «nad pióropuszem tylko kładą rożek myśliwski».

Po ojcu odziedziczył S. folwark koło wsi Brodsak na wielkiej wyspie malborskiej; za zgodą króla Zygmunta III sprzedał go w r. 1588 malborskiemu mieszczaninowi Jakubowi Trunckowi. Dzięki pomyślnie prowadzonym interesom oraz koligacjom z największymi rodzinami warszawskimi zgromadził S. w Warszawie znaczny majątek; oprócz kamienicy Kupcewiczowskiej i wspomnianych ogrodów miał jeszcze folwark przy ul. Długiej. Za zgodą Anny Jagiellonki i Zygmunta III scedował 30 XI 1590 na syna Jakuba dożywotnie prawa do wójtostwa osieckiego. Prawdopodobnie wkrótce potem zmarł.

W małżeństwie z Jadwigą z Fukierów miał S. kilkoro dzieci, z których Jakub (zm. 1626), właściciel kamienicy przy ul. Krzywe Koło 9 (nr hipoteczny 53), był kupcem, ławnikiem (od r. 1596) i rajcą (od r. 1620) Starej Warszawy, w l. 1618–20 wzmiankowano go jako wójta Nowej Warszawy, a w r. 1620 jako członka Bractwa Literackiego przy kościele Świętego Ducha; był również dzierżawcą młyna papierniczego pod Gajem Warszawskim.

 

Album armorum nobilium Regni Poloniae XV–XVIII saec. Herby nobilitacji i indygenatów, L. 2001 nr 326, 327; Enc. Warszawy (1994); Łoza, Rodziny pol., I; Wdowiszewski Z., Regesty nobilitacji w Polsce (1404–1794), w: Mater. do biogr., geneal. i herald. pol., IX 25; – Baranowski I., Z dziejów rodów patrycjuszowskich miasta Starej Warszawy, W. 1915 s. 24, 47; Baruch M., Ród Fukierów, W. 1922; tenże, Warszawa średniowieczna. Dawne mury warowne miasta Starej Warszawy, W. 1929 s. 45, 48–9; Belzyt L. C., Szlachta w mieście rezydencjonalnym. Szlacheccy obywatele Krakowa i Warszawy około 1600 roku (analiza porównawcza struktury), Zielona Góra 2011; Bogucka M., Społeczeństwo, w: Dzieje Warszawy, Red. S. Kieniewicz, W. 1984 II; Chudoba T., Z zagadnień handlu wiślanego Warszawy w XVI wieku, „Przegl. Hist.” T. 50: 1959 z. 2 s. 303–4, 319 (błędnie jako Jan); Dworzaczek W., Szlichtingowie w Polsce, W. 1938 s. 11–14, 129–30; Gomulicki W., Opowiadania o Starej Warszawie, W. 1960 s. 221; Katalog zabytków sztuki w Pol., XI cz. 1; Keckowa A., Melchior Walbach. Z dziejów kupiectwa warszawskiego XVI wieku, W. 1955 s. 49–50, 69, 80–1, 128, 198–9; Konarski K., Warszawa w pierwszym jej stołecznym okresie, W. 1970; Szaniawska W., Z dziejów warszawskiego rzemiosła. Konwisarstwo i ludwisarstwo od połowy XV do połowy XVII w., „Studia Warsz.” T. 24: 1977 z. 2; Wittig W., Znaki pieczętne (gmerki) mieszczan w Polsce w XVI i zaraniu XVII wieku, „Wiad. Numizm.-Archeol.” R. 17: 1906 s. 486; Żaryn S., Trzynaście kamienic staromiejskich. Strona Dekerta, W. 1972; – Album Civium Civitatis Antiquae Varsoviae. Księga przyjęć do prawa miejskiego Starej Warszawy 1506–1586, Oprac. A. Bartoszewicz, W. 2000; Knapiński W., Notaty do historii kościołów warszawskich, W. 1949 s. 10, 133 (mszp. powielany); Lustracja województwa mazowieckiego 1565, Wyd. I. Gieysztorowa, A. Żaboklicka, W. 1967 I 178, 194; Lustracje województwa mazowieckiego XVII wieku, Wyd. A. Wawrzyńczyk, W. 1968 I 189, 191, 228–30; Materiały archiwalne do budowy zamku warszawskiego. Rachunki budowy z lat 1569–1572, Wyd. M. Hałówna, J. Senkowski, „Teki Arch.” T. 2: 1954; Materiały genealogiczne, nobilitacje, indygenaty w zbiorach Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie, Oprac. A. Wajs, W. 2001; Matricularum summ., V cz. 1 nr 2572, 3508, cz. 2 nr 9186, 9405, 10691, 10692; Regestra thelonei Vlad.; Rejestry wydatków i prac prowadzonych na Zamku Królewskim w latach 1567–1569, zaczerpnięte z księgi rachunkowej Marcina Falęckiego, Wyd. A. Derelkowski, M. Wrede, „Roczn. Warsz.” R. 22: 1992 s. 214, 219, 221–2; Sumariusz Metryki Koronnej. Seria Nowa, Red. W. Krawczuk, Kr. 2004 III, W. 2010 IV; Wrede M., „Dystrybuta pieniędzy z prowentów folwarków warszawskich” i inne wydatki na Zamek Królewski w latach 1576–1586, „Kron. Zamkowa” 1990/1 nr 2 s. 8–9, 12–15; Źródła Dziej., IX cz. 1 s. 152 (jako Seichtingk), cz. 2 s. 54; – AGAD: Dok. papierowe, sygn. 2770, Warszawa-Ekon., nr 218 k. 107v, 108v, 109v, 110, 111v, 112–12v, 113–19, nr 240 k. 1, nr 241 k. 2, 85, 149, 176; Paraf. rzymskokatol. p. wezw. św. Jana Chrzciciela w W.: Liber matrimoniorum 1583–1620, s. 275.

Andrzej Sołtan

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Jerzy Fukier

2 poł. XV w. - 1548 kupiec warszawski
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Zygmunt I Stary

1467-01-01 - 1548-04-01
król Polski
 

Mikołaj Dzierzgowski

c. 1490 - 1559-01-18
prymas Polski
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.