INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Franciszek Ksawery d’Abancourt de Franqueville  

 
 
1815-01-28 - 1892-04-28
Biogram został opublikowany w 1935 r. w I tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

d`Abancourt de Franqueville Franciszek Ksawery (1815–1892), publicysta, działacz narodowy i polityczny, urodził się 28 I 1815 r. w Lisku, dokąd w czasie W. Rewolucji wyemigrował ojciec jego, Augustyn, bratanek ministra wojny za Ludwika XVI. Wcześnie osierociałym Fr. Ksawerym zaopiekował się i pokierował jego wychowaniem hr. Ksawery Krasicki. Nauki pobierał w Sanoku, Samborze i Przemyślu. W Wiedniu na uniwersytecie i politechnice studjował chemję, fizykę, matematykę, agronomję i pracował w laboratorjum mennicy wiedeńskiej. Powróciwszy do kraju i stwierdziwszy, że jego przekonania narodowe uniemożliwiają mu zajęcie wybitniejszego stanowiska rządowego, objął gospodarstwo w majątku swoim, Łówczy, w cieszanowskiem, aby je postawić na wysokim poziomie rolnym i przemysłowym. Zniósł u siebie pańszczyznę przed indemnizacją i skłonił do tego sąsiadów. W r. 1848 wszedł do Rady Narodowej. Od 1852 jako członek Tow. Gospodarczego rozwinął żywą działalność, organizował wystawy, wygłaszał referaty na tematy agrarne i przemysłowe, ogłaszał broszury i artykuły w »Czasie« i »Przeglądzie Powszechnym«. Agitował zwłaszcza za uprzemysłowieniem kraju, racjonalną gospodarką rolną, zreorganizowaniem Tow. Gospodarczego w duchu postępowym, za stworzeniem w Dublanach wyższej szkoły rolniczej, wbrew tendencjom Towarzystwa, które zamierzało tam prowadzić szkołę niższą. Dla zapoznania się ze stanem szkół rolniczych i ogrodów publicznych zagranicą zwiedził w r. 1856 trzydzieści kilka szkół i ogrodów w Austrji, Niemczech, Czechach, Węgrzech, Francji i Belgji. W kwietniu 1857 Tow. Gospodarcze powierzyło mu reorganizację i kierownictwo Dublan, które zastał w stanie opłakanym, W ciągu rocznej pracy, mimo braku funduszów, osiągnął dzięki swej energji poważne rezultaty, tak pod względem organizacji szkoły, jak i gospodarki rolnej. Po roku, wycofawszy się z tego stanowiska, nie przestał się o Dublany troszczyć, jak świadczą użyczane im zasiłki oraz zabiegi A. o stypendja dla uczniów. W 1858 zorganizował Tow. Ogrodnicze. W 1860 jako reprezentant Galicji Wschodniej wziął udział w ankiecie gorzelnianej w Wiedniu.

W 1861, założywszy we Lwowie »Dziennik Polski« przy współudziale Fl. Ziemiałkowskiego i Fr. Smolki, wiódł systematyczną walkę z gabinetem Schmerlinga. Po licznych konfiskatach i procesach prasowych w latach 1862–63 został wraz z Rewakowiczem uwięziony za artykuł: Jak rzeczy stoją w Europie, oskarżony o zbrodnię stanu i zamknięty w więzieniu karmelickiem, z którego wysłał 5 listów otwartych w sprawie Dublan. Wypuszczony z więzienia za kaucją i poręczeniem kilku obywateli, zastał młodzież spieszącą do powstania, a swego 16-letniego syna, Ksawerego, już w jego szeregach. Przyłączywszy się do ruchu, rozwinął żywą działalność mimo internowania i wiszącej kary aresztu, od której zwolniła go dopiero amnestja. Jako komisarz pogranicza lubelskiego organizował oddziały, zaopatrywał je w broń, odzież i żywność. W Łówczy, we dworze, żona jego, z domu de Thullie, pielęgnowała rannych z pomocą córki i ukrywała powstańców, narażając się na rewizje i kwaterunki żandarmów.

Po powstaniu d’A. rozmaitemi wpływami zdobywał dla powstańców i uchodźców karty pobytu, korzystając z licznych znajomości w Wiedniu jeszcze z czasów studjów. Zaprzyjaźniony z Agenorem Gołuchowskim, nieraz oddawał mu usługi tak w kraju, jak i w Wiedniu. Pośredniczył też między Belcredim a Gołuchowskim, dokładając wszelkich starań, aby tenże został powtórnie namiestnikiem Galicji, i żeby Belcredi przyjął jego warunki, doniosłe dla polskości. Istotnie Gołuchowski został mianowany namiestnikiem 20 IX 1866. Do walki z centralistami usiłował wciągnąć d’A. także zorganizowaną reprezentację słowiańską; pośredniczył u Belcrediego w staraniach Dietla o swobody dla Uniwersytetu Krakowskiego, walczył piórem z napaściami pism wiedeńskich na Polaków. W 1872 w porozumieniu z Gołuchowskim wręczył Andrassy’emu memorjał o stanowisku Austrji wobec zagranicy i projektach odbudowy Polski. W 1874 Ministerstwo Rolnictwa powierzyło mu przedkładanie stałych sprawozdań o rolnictwie w kraju. W 1875 wręczył Lasserowi, ministrowi spr. wewn., memorjał, wykazujący, że Austrja, jako państwo jednoczące rozmaite narodowości nie niemieckie, nie powinna mieć charakteru wyłącznie niemieckiego, a prawodawstwo winno być dostosowane do potrzeb narodowości. W czasie wojny rosyjsko-tureckiej w r. 1877, obawiając się poczynań, szkodliwych sprawie polskiej, przeciwdziałał intrygom świętojurców i wydał broszurę: Ostrożnie z ogniem (Lw. 1877), pod pseudonimem »Strażnika Narodowego«.

W latach między 1876 a 1882, rozumiejąc znaczenie kolei dla kraju, podejmował starania, z jednej strony o koncesje na budowę linij drugorzędnych w Galicji, z drugiej o zorganizowanie konsorcjów polskich, co przedstawiało duże trudności. W zorganizowanych obcych konsorcjach starał się wpływami swemi umieścić jaknajwiększą ilość Polaków tak przy eksproprjacji, jak i budowie kolei.

Dotknięty głuchotą w ostatnich latach życia, usunął się w zacisze domowe i pisał pamiętniki. Zmarł w Bolechowie 22 IV 1892.

Działalność jego nosiła charakter bezosobisty. Na celu miał sprawy narodowe i publiczne, dawał inicjatywę, przeprowadzał swe plany, ale na stanowiska przednie wysuwał zawsze innych. Pisywał prace i artykuły z dziedziny polityki, ekonomji i techniki gospodarczej: o fabryce mydła, gorzelnictwie, Iwoniczu i jego źródłach mineralnych, Dublanach, pszczelnictwie itd. Z politycznych, najważniejszem jego dziełem jest: Era Konstytucyjna Austro-Wegierskiej Monarchji od 1848–1881 (Kr. 1881). Używał pseudonimów: »Budzimir Socha« i »Strażnik Narodowy«.

 

d’Abancourt de Franqueville Franciszek Ksawery, Pamiętniki (rkp.); Chmielowski P., Abancourt Franciszek Ksawery (artykuł w W. Enc. Ill.); »Czas«, Nekrolog, 1892, nr 95.

Helena d’Abancourt

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.