INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Franciszek Michał Prażmowski h. Belina      herb Franciszka Prażmowskiego, Prezydenta Trybunału Koronnego, w druku "Lechia civibus suis celeberrima (...)", Warszawa 1691 - w zbiorach Biblioteki Narodowej w Warszawie - źródło kopii cyfrowej: POLONA.pl

Franciszek Michał Prażmowski h. Belina  

 
 
Biogram został opublikowany w latach 1984-1985 w XXVIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.


 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Prażmowski Franciszek h. Belina (zm. 1701), sekretarz w. kor., biskup łucki, dyplomata. Był synem Andrzeja, kaszt. warszawskiego, i Jadwigi Zofii z Kożuchowskich, bratem Mikołaja (zob.), Samuela Jerzego (zob.) i Wojciecha (zob.).

Po nauce ok. 1648 r. w kolonii Akad. Krak. w Jedlińsku koło Radomia (gdzie w zbiorze wierszy nauczycieli i uczniów, ogłoszonych z końcem 1648 r. pt. „Apollo”, P. zamieścił swój utwór) oraz u jezuitów na Warmii w Braniewie (Brunsberdze) najpierw studiował teologię w Wiedniu pod kierunkiem jezuity N. Avanciniego, a następnie dla ukończenia studiów teologicznych udał się do Rzymu. Niemały wpływ w młodości wywierał na P-ego jego spowiednik i doradca ks. Mikołaj Lanci. Po powrocie do kraju dzięki opiece i poparciu brata Mikołaja P. został sekretarzem królewskim. W czasie «potopu» wyjechał we wrześniu 1655, wraz z bratem Mikołajem, wówczas sekretarzem w. kor., na Śląsk; był już wtedy kanonikiem krak. W grudniu t. r. również dzięki staraniom brata Mikołaja został P. regentem kancelarii większej kor. W maju i czerwcu 1656 towarzyszył bratu w jego misji dyplomatycznej do księcia siedmiogrodzkiego Jerzego II Rakoczego. Wczesną jesienią 1658, jadąc do Rzymu, zatrzymał się w Padwie i 3 XI wpisał się do albumu tamtejszego uniwersytetu; był już wówczas scholastykiem płockim, wkrótce został proboszczem łuckim. Dn. 28 V 1662 przyjął święcenia kapłańskie. Na podstawie posejmowej uchwały rady senatu z 30 i 31 XII 1666 w początkach 1667 r. został P. wysłany w poselstwie do cesarza Leopolda I, elektorów i książąt Rzeszy Niemieckiej z wezwaniem o pomoc wojskową przeciw Turcji. Dn. 20 III 1668 brat prymas scedował mu opactwo sieciechowskie, a niebawem również probostwo kolegiaty Św. Michała na Zamku w Krakowie. Z prezenty królewskiej otrzymał 24 IV t. r. probostwo katedry gnieźnieńskiej. Miał P. konflikty z benedyktynami sieciechowskimi; sejmik woj. sandomierskiego w Opatowie 2 VI 1671 wstawiał się za nimi do króla ze skargą na «opresję» ze strony P-ego.

Dn. 18 I 1669 wyruszył P. w poselstwie do Wiednia, Ratyzbony, Bawarii i Salzburga z prośbą o pomoc przeciw Turcji i Tatarom. W maju brał udział w elekcji i podpisał wybór Michała Korybuta Wiśniowieckiego na króla z ziemiami czerską i warszawską. Dn. 1 X 1669 został mianowany sekretarzem w. kor., chociaż z pewnością należał już do opozycyjnego obozu malkontentów; może więc król chciał go pozyskać tą nominacją. Dn. 12 IX 1670 podpisał się P. pod aktem przysięgi Michała Korybuta. W grudniu został wyznaczony przez króla do komisji dla zbadania sprawy porwania w dn. 28 XI Krystiana Ludwika Kalksteina przez ludzi elektora brandenburskiego Fryderyka Wilhelma. W r. 1671 jeździł P. znowu do Wiednia, wysłany przez malkontentów, aby uzyskać zgodę cesarskiego dworu na planowany przez nich rozwód królowej Eleonory; cesarz nie zgodził się na te plany opozycji. W styczniu 1672 był P. już z powrotem w Warszawie i tłumaczył się przed cesarskim posłem baronem P. J. Stomem, że rzekome zlecenie mu pertraktacji o rozwód było tylko pomówieniem. W połowie lutego 1672 spodziewał się P. uzyskać mniejszą pieczęć kor., po ewentualnej rezygnacji Andrzeja Olszowskiego. Miał obietnicę królewską oraz Olszowskiego, który deklarował wobec prymasa oddanie pieczęci właśnie na rzecz P-ego. Sprawa jednak upadła, gdyż podkanclerzy się wycofał. Jesienią t. r. w kole konfederatów spod Gołębia i Lublina P. spotkał się z surową krytyką; głównie domagano się od niego zeznania pod przysięgą, po co jeździł w r. 1671 do Wiednia; spotkała go za to 2 XI «kondemnata». Prymas w swym „Wywodzie niewinności” bronił brata wyjaśniając, iż był w Wiedniu w sprawach osobistych i z cesarzem widział się jedynie w tym celu, aby doręczyć listy od króla i królowej. Dopiero 25 II 1673 na warszawskim generalnym zjeździe konfederatów skasowano wyrok na Prażmowskich, a sejm pacyfikacyjny t. r. przywrócił ich do czci, urzędów i majątków. Do śmierci brata prymasa (15 IV 1673) P. stale przebywał albo przy nim, albo też na dworze królewskim. Był jednym z egzekutorów testamentu prymasa, wziął udział w jego pogrzebie w połowie maja t. r. w Łowiczu. Od tego czasu zmienił orientację i stał się na pewien czas stronnikiem Austrii. Ale już w r. 1674, w czasie elekcji, opowiedział się za wyborem na króla Jana Sobieskiego. Uczestniczył w sejmie koronacyjnym 1676 r.

Wielokrotnie był P. deputatem kapituły gnieźnieńskiej na sesje Trybunału Kor. w Piotrkowie (np. w l. 1668, 1669, 1676, 1679, 1681, 1685, 1690 i 1696), zawsze też tam przewodniczył, dlatego zwano go «praesidens perpetuus». W r. 1687 kapituła gnieźnieńska delegowała P-ego na sejm grodzieński (styczeń–marzec 1688), a w r. n. wysłała jako posła do prymasa Michała Radziejowskiego. Kiedy Andrzej Ch. Załuski został w r. 1691 biskupem płockim, P. miał przejąć po nim zrazu diecezję kijowską, lecz do tego nie doszło. Został t. r. mianowany biskupem łuckim; prowizję papieską otrzymał dopiero 24 IX 1696, ingresu dokonał w r. 1697. T. r. zrezygnował z probostwa gnieźnieńskiego, zatrzymał jednak, za dyspensą na 5 lat, opactwo sieciechowskie i prepozyturę krakowską. P. zmarł 3 IX 1701 w Janowie nad Bugiem, stałej rezydencji biskupów łuckich, i został pochowany w tamtejszej kolegiacie.

 

Estreicher; Hierarchia catholica medii aevi, V 248; Korytkowski, Arcbpi gnieźn.; tenże, Prałaci gnieźn., III (inf. nieścisłe); Łętowski, Katalog bpów krak., III; Święcki T., Historyczne pamiątki znamienitych rodzin i osób dawnej Polski, W. 1858 I 258; Niesiecki; Uruski; Żychliński, XXIV 112–13; Szostkiewicz, Katalog bpów obrządku łac.; – Długosz T., Biskupi polscy XVII–XVIII w., „Roczniki Teolog.-Kanoniczne” T. 5: 1958 z. 2 s. 84; Korzon T., Dola i niedola J. Sobieskiego, Kr. 1898 I 387, 507–8, II 254, III 87, 105, 120, 164, 170, 188, 268, 431, 436; Polska służba dyplomatyczna XVI–XVIII w., W. 1966; Przyboś A., Konfederacja gołąbska, Tarnopol 1936; Rzepnicki F., Vitae praesulum Poloniae…, P. 1762 II 388–9; Szujski J., Opat Paulmiers, w: Dzieła, S. 2., Kr. 1888 VIII 246, 255; Woliński J., Śledztwo polskie w sprawie porwania K. L. Kalksteina, „Zap. Hist.” T. 29: 1964 z. 1 s. 92–3; – Arch. nacji pol. w uniw. padewskim, I (błędna informacja o matce P-ego); Diariusz kołowania i konfederacji pod Gołębiem i Lublinem w 1672 r., Wr. 1972; Elementa ad Fontium Editiones, III; Kochowski W., Klimakter IV., Lipsk 1853 s. 155, 253, 276; Lauda sejmików ziemi dobrzyńskiej, Kr. 1887, Acta Hist., X; Pamiętniki historyczne, Wyd. L. Hubert., W. 1861 I–II; Pisma do wieku Jana Sobieskiego; Vol. leg., IV 1019, V 46, 276, 280; Załuski A. Chr., Epistolarum historico-familiarium, Brunsbergae 1709 I 409, 709; – AGAD: Metryka Kor. t. 201 k. 175–176, t. 206 k. 765, Sigillata 11 s. 2; Arch. Wyższej Szkoły Pedagog. w Kr.: Jadwisieńczak M., Działalność polityczna M. Prażmowskiego jako kanclerza i prymasa, Kr. 1980 (praca doktorska); – Kartoteka Komitetu Źródeł do Dziej. Życia Umysłowego Polski w Materiałach Red. PSB.

Adam Przyboś

 

 
 

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

kolegium jezuickie w Braniewie, katedra w Gnieźnie, uniwersytet w Padwie, rodzeństwo - 4 (w tym 3 braci), kanonia krakowska, sejmy XVII w. (2 poł.), elekcja Jana III (Sobieskiego) 1674, biskupstwo łuckie, studia w Wiedniu, poselstwo do Siedmiogrodu, scholasteria płocka, herb rodu Belinów, ojciec - Kasztelan Warszawski, opactwo Benedyktynów w Sieciechowie, sejm 1676, koronacyjny, krakowski, sejm 1688, zwyczajny, grodzieński , poselstwo do cesarza, Akademia Krakowska XVII w., brat - Prymas, ojciec - urzędnik ziemski warszawski, elekcja Michała (Wiśniowieckiego) 1669, egzekutorzy testamentów, zabiegi o urząd nieskuteczne, księga nacji polskiej uniwersytetu w Padwie, małżeństwo Króla Michała z Eleonorą Habsburską, Trybunał Koronny XVII w., delegaci kapituł na sejm, studia teologiczne XVII w., kolegiata Św. Michała na Wawelu, elektorzy z Ziemi Chełmskiej, brat - poseł, brat - Podkomorzy Czerski, brat - Biskup Łucki, brat - Biskup Warmiński, brat - Kanclerz Wielki Koronny, brat - Podkanclerzy Koronny, brat - Sekretarz Wielki Koronny, brat - Referendarz Wielki Koronny, brat - Chorąży Nadworny Koronny, brat - Starosta Łomżyński, brat - Wojewoda Płocki, brat - Starosta Krzepicki, brat - Miecznik Płocki, wyjazd na Śląsk w czasie Potopu, regencja Kancelarii Większej Koronnej, święcenia kapłańskie XVII w., sekretarstwo wielkie koronne, kara kondemnaty, deputaci duchowni do Trybunału Koronnego, katedra w Janowie Podlaskim, rezygnacja z godności kościelnej, prepozytura gnieźnieńska, prepozytura krakowska
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Chmura tagów

 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.