INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Fryderyk Bauman      Pałac Strachockiego w Rudnikach Lackich (przedmieście Mościsk) - plik z Wikimedia Commons - fragment.

Fryderyk Bauman  

 
 
ok. 1760-70 - 1845
Biogram został opublikowany w 1935 r. w I tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Bauman Fryderyk, architekt-sztukator, ur. ok. r. 1760–70, pochodził z rodziny niemieckiej, której ojciec był Bawarem a matka berlinką; urodził się w Mitawie w Kurlandji. Nauki pobierał w Berlinie i Warszawie. Sztukatorstwa i rzeźby nauczył się u Graffa, nadwornego sztukatora Stan. Aug. Wiadomości z architektury zawdzięczał B., Aignerowi. Po upadku powstania kościuszkowskiego, w którem czynny brał udział, pracował przez cztery lata u ks. A. Czartoryskiego w Puławach. Dozorował tam i ozdabiał stiukami budowle, wznoszone przez Piotra Aignera, mianowicie pałac zw. »Marynki«, kościół N. P. Marji i Świątynię Sybilli. W r. 1801 przeniósł się do Łańcuta, gdzie pracował pod kierownictwem nieznanego bliżej architekta Grismaiera i prof. Aignera przez lat 14, tj. do roku śmierci (1816) ks. marszałkowej Elżbiety z Czartoryskich Lubomirskiej. Jeździł też zapewne z Grismaierem i ks. marszałkowa do Wiednia, gdzie Lubomirska przebudowała pałac i teatr przy Mölkerbastei. W Łańcucie rola B-a ograniczała się do prac sztukatorskich i do nadzoru robót budowlanych. Pod tym względem podlegał według kontraktu Grismaierowi i także Aignerowi, który miał tylko dojeżdżać z Warszawy. W Łańcucie ożenił się B. z emigrantką belgijską, Małgorzatą de Bellai, a z tego małżeństwa pochodził syn Antoni, ur. tamże w r. 1809. Po śmierci ks. marszałkowej przeniósł się Fryderyk B. z rodziną w r. 1817 do Lwowa.

O pracach swoich dokonanych w Łańcucie B. tak się wyrażał w pozostawionych notatkach: »…główniejsze tam mojej pracy są: oranżerja w porządku korynckim [projekt Aignera, portyk joński, fasada północna koryncka, wnętrze nie posiada żadnych ozdób], glorietel na 8 kolumn, porządek (koryncki) z antyków z kościółka w Sibilli wzięty, sala bawialna [balowa], mozaikowana (sztuczny marmur) i w sztukaterje ubrana, sala jadalna biała w porządku rzymskim, obok tej kaplica z kopułą całkowita ozdobiona [dziś skład podręczny na I p. w wieży zach.-poł.], prócz tego pokój bawialny [zapewne jadalnia mniejsza, zupełnie przerobiona], sala bilarowa w porządku gotyckim [dziś zupełnie zmieniony, tzw. pokój wstępny], jakoteż i facjaty tamże porobione [fasady romantyczno-gotyckie nie istnieją]. W zameczku pokój sypialny i sala okrągła z kopułą, te są główne kawałki w Łańcucie robót sztukatorskich moich«. Nie wymienił tu do dziś zachowanej sali kolumnowej na wzór kolumn Graffa w Łazienkach w Warszawie i salonu »Boucher«. Restaurował B. i ozdabiał we Lwowie wiele kamienic i apartamentów, m. i. dawny dom Korniaktów i Sobieskich. W b. kamienicy Sobieskich ozdobił wspaniałemi stiukami (na ścianach sztuczny marmur), w stylu Ludwika XVI i empiru, klatkę schodową i pięć sal, oraz pokój na I. piętrze. Jako murgrabia, budowniczy i sztukator pod kierownictwem Józefa Bema ozdobił stiukami książnicę w Ossolineum, tj. nawę główną i kopułę b. kościoła karmelitanek trzewiczkowych. Pracował także na prowincji, a to: m. i. w Czerwonogrodzie, Rudnikach, Igołomji, Czyżkach, Biłce szlacheckiej, Juśkowicach pod Oleskiem. Ceniony dla swej »uczciwości, dobrej chęci i dokładnego znawstwa materjałów«, miał B. duże wzięcie, zwłaszcza jako pierwszorzędny sztukator i dekorator. Zmarł w r. 1845 w Przeworsku. Dekoracje stiukowe B-a wykazują zupełną poprawność rysunku, staranną i subtelną modelację, czasem nieco przeładowanych, ale zawsze wytwornych, harmonijnie, z dużym smakiem skomponowanych motywów i form stylu Ludwika XVI, cesarstwa i gotyku romantycznego. Są to niezaprzeczone wpływy dworu Stanisława Augusta (Graff, Łazienki, zamek), ks. Adama Czartoryskiego i nadewszystko ks. marsz. Lubomirskiej w Łańcucie, oddanej całem sercem i duszą kulturze i sztuce francuskiego dworu, jak niemniej sztuce staroklasycznej i romantyczno-gotyckiej. Pierwiastki te i zawsze z pełnem poczuciem stylu dobierane wzory powtarzają się stale we wszystkich dekoracjach B-na, odznaczających się także nadzwyczajną trwałością i sprawnością techniczną. Nie posiadał jednak B. wybitniejszego talentu twórczego, zarówno w budownictwie, jak i w rzeźbiarstwie, dlatego też nie sporządzał, zdaje się, większych, samodzielnych projektów architektonicznych. Nie mamy również ścisłych danych, czy wykonywał rzeźby w kamieniu i marmurze. – Według chaotycznych i niejasnych zapisek pamiętnikarskich jego syna Antoniego ojciec miałby się urodzić w Warszawie. Ojcem zaś Fryderyka był podobno zupełnie nieznany architekt, albo raczej malarz Wirgiljusz B., który razem z Aignerem i Bacciarellim urządzać miał galerję Stan. Augusta i przyozdabiać zamek królewski. Fryderyk sam brał jakoby udział w budowie pałacu łazienkowskiego (był uczniem i pomocnikiem Graffa). Zapewne brak pamięci w bardzo podeszłym już wieku spowodował niezgodność szczegółów biograficznych w zapiskach Fryderyka (ojca) i w pamiętnikach syna, Antoniego.

 

Rkp. Bibl. Jagiel. Pauli Żegoty nr 5396/2, 516; rkp. arch. zamku łańcuckiego, Kontrakty ks. marszałkowej – Aigner; rkp. arch. zamku łańcuckiego, Kontrakty ks. marsz. – Grismaier; Jaworski F., Architekt i sługa Potockich, »Na ziemi naszej«, Lw. 1911, nr 10 i 11; Mańkowski T., Dzieje gmachu Zakł. Nar. im. Ossolińskich, Lw. 1927, 79, 80, 84, 85, 98; Piotrowski J., Kamienica król. we Lwowie, »Ochrona zabytków sztuki«, W. 1930, zesz. 1–4, 128–129; Piotrowski J., Zamek w Łańcucie, Lw. 1933, 29, 71, 77, 81, 82, ryc. 17, 18, 23, 24, 26, 33, 42, 44, 47, 50, 101; Łoza Stan., Słownik Architektów, W. 1917; Tatarkiewicz Wład., Pięć studjów o Łazienkach Stan. Augusta, Lw. W. 1925, 26.

Józef Piotrowski

 
 

Chmura tagów

TAGI

Za pomocą tagów oznaczamy powiązania tematyczne postaci. Pozwalają one eksplorować serwis wg wybranych przez redakcję najważniejszych tematów dla danej postaci.

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Antoni Bauman

1809 - ok. 1895 budowniczy
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Stefan Witwicki

1801-09-13 - 1847-04-15
poeta
 

Leopold Leon Lewandowski

1831-03-14 - 1896-11-22
dyrygent
 

Józef Kenig (Koenig, König)

1821-02-16 - 1900-03-13
publicysta
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Aleksander I (Romanow)

1777-12-24 - 1825-12-01
cesarz Rosji
 

Gliceriusz Baxter

1724 - 1799-08-01
pijar
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.