Tarnawski Grotuz (Grotus, Grothus, Grottus) Michał h. Sas (między 1665 a 1668–1718), bazylianin, unicki arcybiskup smoleński.
Ur. w woj. połockim, był synem Jerzego i Eufrozyny.
T. uczył się w Połocku, zapewne u jezuitów, a po ukończeniu klasy retoryki wstąpił do zakonu bazylianów i 7 X 1696 podjął studia teologiczne i filozoficzne w Kolegium Papieskim w Brunsberdze (Braniewie). Po półrocznej nauce złożył 7 IV 1697 przysięgę wymaganą regulaminem seminarium. W kwietniu 1700 władze zakonne wezwały go do powrotu na Litwę. W r.n. sprawował funkcję kaznodziei w wileńskim bazyliańskim monasterze Świętej Trójcy; w kazaniach występował m.in. przeciw sprawowaniu przez prawosławnych urzędów miejskich w Wilnie. Przeniesiony do klasztoru w Uszaczu, został po 8 X 1702 jego przełożonym. Podczas kongregacji bazyliańskiej w Nowogródku w r. 1703 obrano go przełożonym klasztoru w Białej (obecnie Biała Podlaska). Zapewne na prośbę T-ego, uwzględniając podeszły wiek jego matki, władze zakonne przeniosły go ok. r. 1708 do monasteru św.św. Borysa i Gleba pod Połockiem. Jako archimandryta tego klasztoru uczestniczył T. od 26 VIII do 5 IX 1709 w kongregacji zakonu bazylianów w Białej; wydelegowano go wtedy do kanclerza lit. Karola Stanisława Radziwiłła z podziękowaniem za opiekę nad Cerkwią unicką i obradującą w książęcej siedzibie kongregacją. Protoarchimandryta bazylianów Leon Kiszka już w grudniu 1708 donosił Radziwiłłowi o swym poparciu dla wyniesienia T-ego do godności arcybp. smoleńskiego.
Gdy w trakcie wielkiej wojny północnej, po zwycięstwie nad Szwedami pod Połtawą w 2. poł. r. 1709 znaczne siły rosyjskie wkroczyły ponownie na Litwę, celem ich ataków i rabunków były często klasztory i dobra unickie; los ten spotkał również monastyr św.św. Borysa i Gleba. Uchodząc przed Rosjanami na początku maja 1710, schronił się T. w klasztornej wsi Turzec koło Połocka, jednak 5 V t.r. oddział rosyjski z garnizonu połockiego napadł także na te dobra; majętność została doszczętnie obrabowana. T. umknął w ostatniej chwili i 20 VIII złożył w grodzie połockim protestację przeciw temu atakowi. Krążyły jednak pogłoski, że on sam sprowokował napaść, nawiązując kontakty z Rosjanami i obiecując przejście na prawosławie. Postarał się więc o uchwałę sejmiku połockiego, podjętą w Uszaczu (wpisaną do akt 5 X), poświadczającą jego wierność unii i brak relacji z Rosjanami. W r. 1711 (przed 10 IX) w cerkwi Przemienienia Pańskiego w Spasie (unicka diec. przemyska) przyjął chirotonię od unickiego metropolity kijowskiego Jerzego Winnickiego. Ponieważ jego archidiec. smoleńska znajdowała się niemal w całości poza granicami Rzpltej, T. dostał na utrzymanie dochody z majątków monasteru św. Onufrego koło Mścisławia; zobowiązał się jednak nie używać tytułu archimandryty onufrejskiego. Poparł Kiszkę w zabiegach o unicką metropolię kijowską i 6 II 1714 uczestniczył w Nowogródku w jego wyborze na ten urząd. T. zmarł 18 II 1718 w Turcu.
Enc. katol.; Pol. enc. szlachecka, XI; Blažejovskyj D., Hierarchy of the Kyivan church (861–1990), Roma 1990 s. 290 (Tarnovskyj); [Stebelski I.], Ostatnie […] prace, Wyd. W. Seredyński, Kr. 1877 (Grotuz Tarnowski); – Deruga A., Piotr Wielki a unici i unia kościelna 1700–1711, Wil. 1936 (Grotuz-Tarnawski); – Akty vil. archeogr. kom., XI; Archeogr. sbornik dokumentov, X, XII; Balyk B. I., „Katafal’k černečyj” vasylijan XVII–XVIII st. (Rukopisna zbirka žyttjepysiv vasylijan), „Analecta OSBM” t. 8: 1973 (Grotus); Die Matrikel der päpstlichen seminars zu Braunsberg 1578–1798, Hrsg. G. Lühr, Braunsberg 1925 s. 118–19 (Grothus); – AGAD: Arch. Radziwiłłów, Dz. V sygn. 6762 s. 16, sygn. 17472 s. 35–6; AP w L.: Chełmski Konsystorz Grecko-Katol., sygn. 680 s. 7; Arch. Diec. Siedleckiej w Siedlcach: Varia, sygn. 4.
Dorota Wereda