INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Halina Sukiennicka (z domu Zasztowt; Zasztowt-Sukiennicka)      Halina Sukiennicka, wizerunek na podstawie fotografii.

Halina Sukiennicka (z domu Zasztowt; Zasztowt-Sukiennicka)  

 
 
1900-08-25 - 1998-07-07
Biogram został opublikowany w latach 2007-2008 w XLV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Sukiennicka z Zasztowtów Halina (Zasztowt-Sukiennicka) (1900–1998), adwokatka, malarka.

Ur. 25 VIII (wg dyplomu doktorskiego Sorbony 16 VIII) w Tumulinie (pow. nowoaleksandrowski), była córką Aleksandra Zasztowta (1877–1944), inżyniera, dziennikarza, działacza socjalistycznego na Litwie, posła na Sejm Wileński i Ustawodawczy, oraz Aliny ze Stommów. Miała siostrę Irenę, zamężną za Franciszkiem Janem Herholdem (1900–1940), kapitanem WP, więźniem Starobielska, zamordowanym w Charkowie, i brata Janusza, lekarza, oraz siostrę przyrodnią z drugiego małżeństwa ojca z Marią Rewerelli.

W Wilnie uczęszczała Halina do szkoły Julii Maciejewiczowej, przekształconej w r. 1915 w gimnazjum żeńskie Stow. Nauczycielstwa Polskiego; organizowała tam kółka dokształcające i współredagowała pismo szkolne. Po zdaniu matury udała się z Ewą Romerówną do Warszawy w celu podjęcia studiów. Po rozpoczęciu wojny polsko-sowieckiej w r. 1919 zgłosiła się do służby w pociągu sanitarnym. Następnie pracowała jako sekretarka lekarza powiatowego w Bielsku (woj. białostockie) i sędziego śledczego w Słonimiu. Po wznowieniu działalności USB, jesienią 1919, rozpoczęła studia na Wydz. Prawa i Nauk Społecznych. W r. 1920 służyła jako dowódca oddz. akademickiego w 2. Ochotniczej Legii Kobiet (2. Baon Wileński), następnie w Związku Bezpieczeństwa Kraju (do r. 1922). Była referentką działu ustawodawczego i sekretarką przewodniczących Tymczasowej Komisji Rządzącej Litwy Środkowej Witolda Abramowicza i Stefana Mokrzeckiego. W r. 1922 poślubiła Wiktora Sukiennickiego (zob.), studenta Wydz. Prawa i Nauk Społecznych USB. Wraz z nim organizowała na Uniwersytecie stow. «Filarecja Wileńska», a następnie Stow. Młodzieży Postępowej; należała do Koła Prawników USB. Uczęszczała na seminarium z prawa państwowego Wacława Komarnickiego. Dn. 12 V 1924 ukończyła studia i jesienią t.r. wyjechała z mężem do Paryża; na Sorbonie uzyskała 7 VI 1926 stopień doktora nauk politycznych i ekonomicznych na podstawie dysertacji Fédéralisme en Europe orientale. Étude sur le mouvement fédéraliste et sur la constitution soviétique (Paris 1926). Była to jedna z pierwszych analiz tzw. federalizmu sowieckiego z punktu widzenia zasad prawa międzynarodowego, w której wprowadzono pojęcie tzw. suwerenności warunkowej. W tym czasie napisała studium Międzynarodowa organizacja pracy (W.–Wil. 1929), nagrodzone w r. 1926 przez Międzynarodowe Biuro Pracy w Genewie. Dzięki stypendium studiowała w r. 1927 w Akad. Prawa Międzynarodowego w Hadze (The Hague Academy of International Law). Po powrocie do Wilna odbyła aplikację adwokacką w kancelariach Abramowicza oraz Kazimierza Petrusewicza i została wpisana na listę adwokatów; zasiadała w sądzie dyscyplinarnym wileńskiej Rady Adwokackiej. W l. 1928–32 była radną Rady Miejskiej w Wilnie; zajmowała się przede wszystkim opieką społeczną. Wiosną 1934 odwiedziła męża w ZSRR. Współpracowała z Międzynarodową Organizacją Pomocy Rewolucjonistom. Broniła w procesach politycznych, m.in. w r. 1937 w wileńskim procesie grupy Henryka Dembińskiego, wraz z Mieczysławem Szererem, Wacławem Szumańskim, Bronisławem Krzyżanowskim i Heleną Sztukowską. W r. 1938 włączyła się z mężem w tworzenie w Wilnie Klubu Demokratycznego. Po wybuchu drugiej wojny światowej została w Wilnie zastępcą Stanisława Bagińskiego, dowódcy obywatelskiej służby bezpieczeństwa, a gdy miasto zostało zajęte przez ZSRR była więziona przez kilkanaście tygodni na Łukiszkach. Zwolniono ją po przekazaniu miasta Litwie (28 X 1939). Pracowała w wileńskim urzędzie miejskim w dziale przydzielającym mieszkania uchodźcom. Po wcieleniu Wilna do ZSRR (15 VI 1940), aresztowaniu męża przez NKWD i wywiezieniu do Kraju Krasnojarskiego (16 VI 1941), pozostała z synem w Wilnie, a po zajęciu miasta przez Niemców (czerwiec 1941) ukrywała się przed Gestapo.

Po zakończeniu działań wojennych przyjechała S. w r. 1945 do Łodzi, gdzie pracowała jako naczelnik Wydz. Planowania i Statystyki Państw. Urzędu Repatriacyjnego i była krótko adiunktem na Wydz. Prawa Uniw. Łódz. W r. 1946 przeprowadziła się do Gdyni oraz objęła stanowisko radcy prawnego w Biurze Odbioru Transportów Morskich w Gdańsku. Wznowiła praktykę adwokacką; broniła przede wszystkim żołnierzy AK, m.in. w procesie Sylwana Stankiewicza. Będąc obiektem zainteresowania UB, chciała przedostać się do przebywającego w Londynie męża. Dzięki Stefanowi Jędrychowskiemu, została referentem ds. ekonomicznych w ambasadzie RP w Paryżu, a na początku r. 1947 wyjechała do Londynu. Podjęła tam działalność w Społeczności Akademickiej USB: od 24 X 1948 prowadziła sekretariat jej Prezydium. W ramach powszechnych wykładów uniwersyteckich wygłosiła 23 VI 1949 referat Związki zawodowe we współczesnym państwie. Od r. 1949 wykładała strukturę społeczną, stosunki społeczne oraz prawo i administrację wymiaru sprawiedliwości w Polsce współczesnej w londyńskiej Szkole Nauk Politycznych i Społecznych. Podczas konferencji „Sowietyzacja prawa w Polsce” wygłosiła referat Zmiany w prawie karnym („Sowietyzacja prawa w Polsce. Referaty wygłoszone na obchodzie 10-lecia Stowarzyszenia Prawników Polskich w Zjednoczonym Królestwie 1 grudnia 1950 r.” [Londyn 1951]).

W l. 1954–8 uczęszczała S. do Studium Malarstwa Sztalugowego, prowadzonego w Londynie przy Społeczności Akademickiej USB przez Mariana Bohusza-Szyszko; studiowała też rzemiosło artystyczne (porcelanę) w londyńskiej Hammersmith School. Na wystawie szkolnej w r. 1956 w londyńskim lokalu YMCA zaprezentowała dwa obrazy: Ptaki i Podwójna sprawiedliwość. Należała do powołanego w r. 1958 Zrzeszenia Polskich Artystów Plastyków w Wielkiej Brytanii (Association of Polish Artists in Great Britain) i do r. 1960 kierowała jego sekretariatem. Swoje prace prezentowała na corocznych wystawach zbiorowych Zrzeszenia w londyńskich galeriach, m.in. Grabowski Gallery Mateusza Grabowskiego (5 II – 3 III 1959, 14 XII 1960 – 28 I 1961, 8 XI – 30 XII 1961), New Vision Centre Gallery (19–28 XI 1964) i Centaur Gallery Jana i Dinah Wieliczków (1972, 1974), a także na ekspozycjach zbiorowych w RFN: Haus der Begegnung w Monachium i Hamburgu (1959), oraz w USA: Toporov Gallery w Los Angeles (1961), Los Robles Gallery w Palo Alto w Kalifornii (1962), Encina Gallery w Stanford tamże (1966) i Rosslyn Art Galery w Waszyngtonie (1971). W dn. 10–30 XII 1963 miała w Londynie w Galerii Halimy Nałęcz (Drian Galleries) pierwszą wystawę indywidualną, składającą się z 16 obrazów olejnych na płótnach i hardboardach oraz 8 rysunków tuszem i atramentem. Kolejne wystawy S-iej miały miejsce w londyńskich Barrett Gallery (1965), YMCA (1967), Cassel Gallery (1969) i ponownie w Drian Galleries (1974). W „Tygodniu Polskim”, dodatku do londyńskiego „Dziennika Polskiego i Dziennika Żołnierza”, opublikowała dwa artykuły: …swego nie znacie (1966 nr 48), o potrzebie stworzenia w Londynie kolekcji polskiego malarstwa na obczyźnie, i Malarstwo Mariana Bohusza-Szyszko (1967 nr 34). Opublikowała teczki z rysunkami Czarne i białe (Black and White, Londyn 1968) oraz Wilno (Londyn 1969). Niejednokrotnie (m.in. w obrazach Sędziowie i Ludzie za kratami) nawiązywała do swych doświadczeń adwokackich. Uczestniczyła w zbiorowej wystawie podczas Pierwszego Kongresu Współczesnej Nauki i Kultury na Obczyźnie, 9–12 IX 1970 w Londynie, i zredagowała towarzyszący jej katalog „Polska sztuka współczesna na obczyźnie” (Londyn 1970). W r. 1972 namalowała serię pejzaży (pastele) z L’Égalier w południowej Francji. W albumie Paintings ([Londyn 1978]) zamieściła 24 reprodukcje litografii z l. 1963–77 (16 czarno-białych i 8 kolorowych). Była członkiem Rady i przewodniczącą komisji artystycznej Polskiego Ośrodka Społeczno-Kulturalnego w Londynie; w siedzibie Ośrodka wystawiała swoje obrazy (1971–3, 1977) oraz zorganizowała kolekcję polskiego malarstwa na obczyźnie i zredagowała jej katalog pt. „Polska sztuka współczesna poza krajem” (Londyn 1982). Z inicjatywy S-iej powstała też kolekcja polskiego malarstwa w londyńskim Klubie Polskim YMCA. W l. osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych uczestniczyła w kolejnych wystawach zbiorowych w Londynie, m.in. podczas Kongresów Kultury Polskiej na Obczyźnie (14–20 IX 1985, 20–26 VIII 1995); w dn. 20 II – 8 III 1986 ponownie wystawiała w Drian Galleries. Obrazy olejne, akwarele, gwasze i rysunki S-iej oscylowały między abstrakcją a ekspresjonizmem i charakteryzowały się «klarowną kompozycją oraz zwięzłością i dyscypliną formy» (A. Drwęska), prace były budowane mocnym, zdecydowanym kolorem, często miały charakter symboliczny. S. należała do International Association of Art. Zmarła 7 VII 1998 w Londynie; jej prochy zostały rozsypane nad Oceanem Spokojnym. Była odznaczona Złotą Odznaką Akademii.

Informacje o potomstwie zob. w biogramie Wiktora Sukiennickiego.

Obrazy S-iej znajdują się m.in. w IPiM Sikorskiego, Muzeach Narodowych w Gdańsku i Wrocławiu, Polskim Ośrodku Społeczno-Kulturalnym w Londynie, Muz. Uniwersyteckim KUL oraz w Uniw. M. Kopernika. S. została sportretowana jako mecenas Olkucka w powieści Jerzego Putramenta „Rzeczywistość” (W. 1947) oraz w nakręconym w r. 1960 na jej podstawie filmie fabularnym pod tym tytułem (reż. Antoni Bohdziewicz); w tej roli wystąpiła Halina Kossobudzka.

 

Indeks represjonowanych, W. 1996 II (dot. Franciszka Herholda); Łoza, Czy wiesz, kto to jest? (fot.); Supruniuk M. A., Mała Galeria Sztuki Emigracyjnej. Ze zbiorów Archiwum Emigracji, Tor. 2002 s. 78 (błędny rok ur.); – „Forma i kolor”. Wystawa Sztuk Plastycznych Kongresu Kultury Polskiej na Obczyźnie, POSK Gallery 20th–26th August 1995, Londyn [1995]; – Była taka szkoła. Gimnazjum im. Elizy Orzeszkowej w Wilnie 1915–1939, Londyn 1987 s. 150, 152, 154, 259; Contemporary Polish Artists in Great Britain, London 1983; Frenkiel S., Polskie malarstwo i rzeźba w Wielkiej Brytanii 1945–1985, w: Polskie więzi kulturowe na obczyźnie, Londyn 1986 s. 112, 117, 119–21; Sienkiewicz J. W., Marian Bohusz-Szyszko. Życie i twórczość 1901–1995, L. 1995 s. 76–7, 102, 114, 169; tenże, Polskie galerie sztuki w Londynie w drugiej połowie XX wieku, L.–Londyn 2003; – Jędrychowska A., Zygzakiem i po prostu, W. 1965; Kongres Kultury Polskiej na Obczyźnie. Informator, Londyn 14–20. 9. 1985, Londyn [1985] s. 28; Księga Pamiątkowa w 75-lecie Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Wkład w kulturę polską w latach 1968–1993, L. 1994; Materiały do historii Klubów Demokratycznych i Stronnictwa Demokratycznego w latach 1937–1939, W. 1964 II; Polsce na pożytek. Polski Ośrodek Społeczno-Kulturalny, Londyn 1974 s. 56–7; Polska poza Polską. Sprawozdanie z III Kongresu Kultury Polskiej na Obczyźnie, Londyn 1998 s. 82; Rocznik oficerski, W. 1923, 1924, 1932 (dot. Herholda); Putrament J., Pół wieku, W. 1961 s. 300; Sukiennicki W., Legenda i rzeczywistość. Wspomnienia i uwagi o dwudziestu latach Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, Paryż 1967; Sztuka polska w Wielkiej Brytanii 1940–2000. Antologia, Tor. 2006; – „Alma Mater Vilniensis” Z. 1: 1949 [wyd. 1950] s. 12; „Dzien. Pol. i Dzien. Żołnierza” 1967 nr 10, dod. „Tydzień Pol.” (A. Drwęska), 1968 nr 21 (A. Drwęska, fot.), 1969 nr 5 (A. Drwęska), nr 43 (M. Bohusz-Szyszko), 1972 nr 39 (A. Drwęska), 1977 nr 46 (A. Drwęska), 1980 nr 44 (M. Bohusz-Szyszko); „Kultura” 1964 nr 4 s. 154 (Z. Turkiewicz); „Myśl Pol.” 1967 nr 5 (F. Strzałko), 1969 nr 14 (F. Strzałko); „Obóz” Nr 27: 1993 s. 13–21; „Wiadomości” 1956 nr 7 (S. Zahorska), 1958 nr 24 (S. Zahorska), 1959 nr 21 (S. Zahorska), 1968 nr 25 (W. Gniatczyński), 1970 nr 6 (F. Strzałko), 1972 nr 47 (B. Przyłuski), 1974 nr 45 (M. Bohusz-Szyszko), 1977 nr 50/51 (M. Bohusz-Szyszko); – B. Pol. w Londynie: Kartoteka B. Jeżewskiego (Informacja Jadwigi Szmidt); B. Pol. w Paryżu: S. Lam, Mater. do „Słownika biograficznego Polaków w świecie” sygn. 1264 k. 199–200 (błędna data ur.); Inst. Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku: Szkoła Nauk Polit. i Społ. w Londynie przy MSZ (Zbiór wykładów dla studentów), sygn. 701/23/0/49–50; IPiM Sikorskiego: sygn. 435 (akta S-iej); – Informacje Leszka Zasztowta z W. i Marka Kornata z Polanowic.

Mariusz Ryńca

 

 

Powyższy tekst różni się w pewnych szczegółach od biogramu opublikowanego pierwotnie w Polskim Słowniku Biograficznym. Jest to wersja zaktualizowana, uwzględniająca opublikowane w późniejszych tomach PSB poprawki i uzupełnienia.      

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Wiktor Sukiennicki

1901-07-25 - 1983-04-10 prawnik
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 
 

Zdzisław Mrożewski

1909-05-21 - 2002-07-05
aktor teatralny
 

Bolesław Pochmarski

1883-04-10 - 1945-04-28
poseł na sejm II RP
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 
 

Stanisław Roch Okoniewski

1886-08-16 - 1966-11-21
prawnik
 

Stefan Marian Nowiński

1889-03-20 - 1947-07-13
dziennikarz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.