INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Wincenty Rapacki      W. Rapacki = V. Rapackij - pocztówka w zbiorach Biblioteki Narodowej w Warszawie - żródło kopii cyfrowej: POLONA.pl - fragment - retusz iPSB.

Wincenty Rapacki  

 
 
1865-06-06 - 1943-01-16
Biogram został opublikowany w 1987 r. w XXX tomie Polskiego Słownika Biograficznego.

  

 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Rapacki Wincenty (1865–1943), aktor, śpiewak, literat. Ur. 6 (wg S. Łozy: 5) VI w Krakowie, był synem Wincentego (zob.) i Józefiny z Hoffmanów, młodszym bratem Honoraty Leszczyńskiej (zob.).

R. ukończył w Warszawie gimnazjum i studia wokalne u swej ciotki Honoraty Majeranowskiej (zob.). Dn. 3 II 1887 debiutował w Warszawskich Teatrach Rządowych (WTR) w tytułowej partii w operetce „Gennaro” K. Millöckera. Został zaangażowany do zespołu operetki WTR, w którym występował w l. 1888–93. W tym też czasie wyjeżdżał na występy gościnne z Adolfiną Zimajer: w r. 1890 był w Krakowie i w Zakopanem, w r. 1891 – we Lwowie, w r. 1892 – w Łodzi. W sezonie 1893/4 występował w Łodzi i Odessie w zespole Czesława Janowskiego, w czerwcu 1894 – w Krakowie, w sezonie 1894/5 w Poznaniu. W l. 1895–7 był członkiem zespołu teatru łódzkiego, w lecie 1896 występował z nim w Warszawskim Cyrku. W l. 1898–1900 grał w zespole A. Zimajer, m. in. w Lublinie i Sosnowcu. W r. 1900 zaangażowano go ponownie do zespołu operetki WTR, należał doń do r. 1915, z rzadka wyjeżdżając na występy gościnne sam lub z żoną Heleną z Zimajerów, córką Adolfiny, oraz z teściową. W połowie r. 1911 założył, wspólnie z Antonim Fertnerem, Julianem Maszyńskim i Juliuszem Zagrodzkim, jedną z pierwszych w Polsce spółek filmowych, która – choć trwała niedługo – zrealizowała kilka filmów. Wiosną 1915 R. wyjechał do Rosji z Józefą Bielską, z którą był przez wiele lat związany. W maju t. r. występował w Petersburgu. Od 10 I do lata 1916 kierował w Moskwie polską operetką, mającą dość liczny i dobry zespół. W grudniu 1916 występował w Petersburgu w teatrze «Ermitaż». Od 29 IX 1917 do kwietnia 1918 prowadził w Kijowie Teatr Nowości, w którym dawano przedstawienia «składane» lub pełnospektaklowe operetki. Powróciwszy do Warszawy związał się z teatrem «Czarny Kot», w r. 1919 krótko grał w teatrze «Sfinks», a potem znów w «Czarnym Kocie». W r. 1921 przeszedł do operetki w Teatrze Nowym, gdzie był też kierownikiem literackim, a w r. 1922 do Teatru Nowości. Na scenach stołecznych występował do r. 1939, głównie w Teatrze Letnim, niekiedy w Teatrze Nowym i Teatrze Narodowym, a po r. 1934 – również w Teatrze Małym i Teatrze Polskim. Dorywczo występował także w innych teatrach, jeździł na występy gościnne m. in. do Sopotu, Torunia.

Niewysoki, o chłopięcych rysach twarzy, śpiewał tenorem o miłym zabarwieniu. Długo powierzano mu role amantów w operetkach i wodewilach, dopiero w późniejszym wieku grywał charakterystyczne w komediach. Wg Witolda Fillera «specjalizował się w rolach oferm i ślamazarów». Ważniejsze jego role w operetkach to: Frycek („Frycek i Lizka” J. Offenbacha), Alfred („Zemsta nietoperza” J. Straussa), Ajaks („Piękna Helena” J. Offenbacha), Oliwier („Pierścień rodzinny” E. Audrana), Adam („Ptasznik z Tyrolu” K. Zellera), Sinobrody („Sinobrody” J. Offenbacha); śpiewał też Jontka („Halka” S. Moniuszki). W komediach i farsach grał m.in. role: Kazia („Żołnierz królowej Madagaskaru” S. Dobrzańskiego), Karola („Ciotka Karola” T. Brandona). Przed r. 1914 popularny był zwłaszcza jako piosenkarz, repertuar jego w tym zakresie składał się głównie z utworów, do których sam pisał słowa i komponował muzykę, spośród nich piosenka Andzia odniosła sukces w Rosji i USA. Od r. 1911 występował także w filmach (m. in. w: „10% dla mnie” 1932, „Pan Twardowski” 1936, „Papa się żeni” 1936). Wg Ludwika Sempolińskiego «pozycję swoją w teatrze zawdzięczał nie tyle zdolnościom aktorskim, co literackim i kompozytorskim».

Był R. przede wszystkim autorem licznych utworów scenicznych. Twórczość tę zaczął ogłaszanymi od r. 1889 po czasopismach (głównie w „Echu Muzycznym, Teatralnym i Artystycznym”) i osobno monologami i jednoaktówkami, z których kilka wystawiono; później komponował operetki z własnymi librettami (m. in. Colombina – wyst. W. i P. 1900, Dama w czarnym szalu – wyst. W. 1901, Próba miłości – wyst. W. 1913, wyd. W. 1914, Chwila szczęścia – wyst. W. 1914). W międzywojennym dwudziestoleciu napisał kilkanaście większych rozmiarami fars i komedii, do których chętnie szukał tematów w środowisku aktorskim. Niektóre z nich, a mianowicie: Ja tu rządzę (wyd. W. 1935), Papa się żeni (wyd. W. 1937), Panna z dobrego domu, W czepku urodzony, Czarujący emeryt, Wysoka stawka, Wesoły wspólnik (wyd. W. 1936), Człowiek, który nie pije (wyd. W. 1938) – wystawiono na kilku scenach: poza stołecznymi także w Krakowie, Lwowie, Łodzi, Poznaniu i Wilnie. Nie zyskiwały one na ogół uznania krytyki, ale miały zalety sceniczne, dawały aktorom efektowne role, a swą «łatwą wesołością» (Tadeusz Boy-Żeleński) ściągały publiczność, tym bardziej, że miały nierzadko świetną obsadę. Równolegle z twórczością dramatyczną uprawiał R. poetycką i beletrystyczną – o charakterze również rozrywkowym. Ogłosił zbiory wierszy (m. in. Co mówi serce, P. 1895, Bez tytułu, W. 1896), dwie serie Obrazków warszawskich (W. 1902), tom Humoresek (W. 1907, jedna z nich Tygrys bengalski przyniosła autorowi w r. 1904 nagrodę na konkursie „Tygodnika Ilustrowanego”), powieści (Romans pani majstrowej, W. 1926, Wielka miłość, W. 1937), Anegdoty teatralne (W. 1930). W r. 1939 opublikował cykl wspomnień w „Kronice Polski i Świata”. Współpracował z wielu czasopismami, głównie jednak z prasą warszawską („Echo Muzyczne, Teatralne i Artystyczne”, „Kolce”, „Kurier Warszawski”, „Mucha”, „Świat”, „Tygodnik Ilustrowany” i in.). Był jednym z najczynniejszych u nas tłumaczy i adaptatorów teatralnych: przełożył libretta z górą 70 operetek i wodewilów, tłumaczył i pisał słowa do pieśni wydawanych wraz z nutami. Zmarł w Warszawie 16 I 1943.

Z małżeństwa z Heleną z domu Zimajer (ślub 10 IX 1895 w Zakopanem) miał R. troje dzieci: Adama, dyrygenta i śpiewaka, Halinę, śpiewaczkę, i Wacława, śpiewaka.

 

Kozłowski S. J., Portret, karykatura, akwarela 1914 w: Muz. Teatr. w W.; Świdwiński A., Rapacki jako Czarny Kot, karykatura, rys. (reprod. w „Świat” 1921 nr 11); – Nowy Korbut, XVI (wykaz pseudo- i kryptonimów, bibliogr.); Bibliogr. dramatu pol., II; Czachowska J., Maciejewska M. K., Tyszkiewicz T., Literatura polska i teatr w latach II wojny światowej. Bibliografia, Wr. 1984 II; Pol. Bibliogr. Liter. za r. 1946 i n.; Łoza, Czy wiesz, kto to jest? (fot.); Słown. muzyków pol., II; Słown. Teatru Pol. (bibliogr., ikonogr., fot., podstawowa pozycja dla niniejszego życiorysu); – Filler W., Rendez-vous z warszawską operetką, W. 1961; Historia filmu polskiego, W. 1966 I; Krasiński E., Warszawskie sceny 1918–1939, W. 1976; Sempoliński L., Wielcy artyści małych scen, W. 1968 (fot.); Taborski R., Warszawskie teatry prywatne w okresie Młodej Polski, W. 1980; – Korespondencja teatralna Michała Bałuckiego, W. 1981; Siedlecki A. Grzymała, Świat aktorski moich czasów, W. 1957; Wroczyński K., Pół wieku wspomnień teatralnych, W. 1957; Żeleński T. Boy, Pisma, W. 1964–9 XXII–XXVI; – IBL PAN: Kartoteka bibliograficzna (A. Bara).

Red.

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Wincenty Rapacki

1840-01-22 - 1924-01-12 aktor teatralny
 

Józef Rapacki

1871-03-19 - 1929-01-31 malarz
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Leszek Herdegen

1929-05-28 - 1980-01-15
aktor filmowy
 

Konrad Nałęcki

1919-10-29 - 1991-05-28
reżyser filmowy
 

Henryk Popowski

1878-11-28 - 1953-11-18
poseł na sejm II RP
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Jan Perłowski

1872-02-20 - kwiecień 1942
dyplomata II RP
 

Stefan Kirtiklis

1890-01-08 - 1951-06-24
wojewoda pomorski
 

Emil Byk

1845-01-16 - 1906-06-23
adwokat
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.