INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Hubert Ignacy Linde     
Biogram został opublikowany w 1972 r. w XVII tomie Polskiego Słownika Biograficznego
.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Linde Hubert Ignacy (1867–1926), minister poczt i telegrafów, minister skarbu, prezes Pocztowej Kasy Oszczędności (PKO). Ur. 3 XI w Stanisławowie. Był synem ziemianina Ferdynanda i Kamili Stańkowskiej. Uczęszczał do gimnazjum klasycznego w Stanisławowie. Ukończył je w r. 1887. W czerwcu 1889 rozpoczął służbę pocztową we Lwowie. Równocześnie od r. 1891 studiował na Wydziale Prawno-Administracyjnym Uniw. Lwow., który ukończył w r. 1895. W r. 1897 jako młodszy urzędnik został przeniesiony na stanowisko naczelnika urzędu pocztowego w Szczakowej. W r. 1905 mianowany został dyrektorem Urzędu Pocztowego w Samborze, a w r. 1907 w Tarnowie, gdzie pracował aż do upadku Austro-Węgier. Poza pracą zawodową L. zajmował się działalnością społeczną, oświatową i narodową. Już w gimnazjum należał do tajnych patriotycznych kół młodzieży, założonych przez byłego członka Rządu Narodowego Agatona Gillera. Następnie działał w konspiracyjnej organizacji narodowej p. n. Walka Czynna Narodu, będącej pod auspicjami Związku Młodzieży Polskiej («Zet») oraz Ligi Polskiej. To sprawiło, że kiedy L. objął stanowisko naczelnika urzędu pocztowego w Szczakowej, stanowiącej punkt graniczny z zaborem rosyjskim, włączył się do prac organizacyjnych Ligi Narodowej (LN) na tym ważnym punkcie przerzutowym z Galicji do Królestwa. L. do LN przyjęty został ok. r. 1904 i był łącznikiem między komórkami LN na Górnym Śląsku i w Królestwie a centralą mieszczącą się od r. 1905 w Krakowie. Organizował, a niejednokrotnie sam czynnie brał udział w przerzucaniu prasy i materiałów propagandowych LN oraz pomagał przy nielegalnych przerzutach działaczy narodowych przez granicę. L. przywiązywał bardzo dużą wagę do rozwoju oświaty jako formy umacniania polskości. Stąd aktywnie działał w Tow. Szkoły Ludowej (TSL), w którym pełnił różne funkcje, m. in. przez długi czas był przewodniczącym Koła w Tarnowie i w l. 1911–2 członkiem Zarządu Głównego. Jako działacz TSL zakładał we wsiach liczne kółka rolnicze, biblioteki, szkoły itp.; wygłaszał też wiele odczytów i pogadanek.
W czasie pierwszej wojny światowej L. był współorganizatorem 180-osobowego oddziału «Dzieci Tarnowskich» (częściowo wyekwipował go na swój koszt), należącego do XIV Polskiej Drużyny Strzeleckiej w Tarnowie, który wszedł następnie w skład I Brygady. Prowadził też biuro werbunkowe Legionów w Tarnowie.
W r. 1917 opracował projekt organizacji poczty polskiej i PKO, który przedłożył Radzie Regencyjnej. W listopadzie 1918 L. zgłosił Polskiej Komisji Likwidacyjnej w Krakowie (PKL) projekt organizacji Polskiego Banku Czekowego, który miał przejąć czynności wiedeńskiej Postsparkasse. PKL powierzyła L-emu organizację tej instytucji. W tym celu udał się do Wiednia. Tam 28 XI 1918 podpisał umowę z wiedeńską centralą Postsparkasse w sprawie uregulowania zasad jej funkcjonowania w Małopolsce i na Śląsku. W grudniu t. r. L. z ramienia PKL przybył do Warszawy, gdzie przedstawił premierowi J. Moraczewskiemu projekt organizacji PKO. Rząd powierzył L-mu jej organizację, mianując go równocześnie 28 XII 1918 dyrektorem formalnie nie istniejącej jeszcze Kasy. Dn. 16 I 1919 L. został na zasadzie porozumienia między I. Paderewskim a posłami galicyjskimi powołany na stanowisko ministra poczt i telegrafów. Na tym stanowisku przyczynił się do odbudowy i uruchomienia agend pocztowych. Równocześnie doprowadził do utworzenia w dn. 7 II 1919 PKO, której został prezesem. Będąc ministrem poczt i telegrafów, prowadził walkę z socjalistycznym Zarządem Głównym Związku Zawodowego Pracowników Pocztowych i Telegraficznych. Powodowało to ataki na niego lewicy parlamentarnej, czego jednym z przejawów było zgłoszenie przez posła I. Daszyńskiego 14 X 1919 interpelacji w sprawie nadużyć w Min. Poczt i Telegrafów (tekst w: „Poczta” 1919 nr 12–18) oraz powtórzenie zarzutów w przemówieniu wygłoszonym w Sejmie 21 XI 1919. Na zarzuty te L. odpowiedział w broszurze Kilka wyjaśnień i odpowiedź na interpelację z 14 X 1919 (W. 1920). Po zwolnieniu w dn. 12 XII 1919 ze stanowiska ministra L. skoncentrował się całkowicie na działalności w PKO, którą – mimo obiektywnych trudności związanych z nasilającą się inflacją – starał się rozwinąć.
Pracę tę przerwał tylko na okres od 1 VII do 1 IX 1923, kiedy został mianowany ministrem skarbu w gabinecie W. Witosa. Nominację zawdzięczał niechęci wybitniejszych przedstawicieli aktualnej większości sejmowej do bezpośredniego objęcia kierownictwa resortu w bardzo trudnym okresie hiperinflacji. L. jako minister skarbu nie wypracował żadnego programu walki o naprawę skarbu i waluty, ograniczając się do pewnych doraźnych posunięć, jak np. czasowego zmniejszenia emisji, przeprowadzenia oszczędności w budżecie itp. Miał nadzieję, że naprawę skarbu i waluty uda się przeprowadzić po uzyskaniu pożyczki zagranicznej, której poszukiwał w Anglii i w Stanach Zjednoczonych. W tym m. in. celu spowodował zaproszenie do Polski angielskiej misji ekspertów finansowych pod kierownictwem E. Hiltona Younga. Pożyczek tych nie udało mu się jednak zrealizować. Jedynym istotnym osiągnięciem L-go na stanowisku ministra było przeprowadzenie przez Sejm wniesionej jeszcze przez W. Grabskiego ustawy o podatku majątkowym, która miała zapewnić wzrost dochodów Skarbu. W sumie jednak w okresie jego dwumiesięcznej działalności sytuacja walutowa kraju uległa dalszemu szybkiemu pogorszeniu.
Dn. 1 IX 1923 L. wrócił do pracy w PKO. Kierował nią do 19 X 1925, kiedy ustąpił ze stanowiska prezesa. Dn. 21 X t. r. został spensjonowany. Przyczyną dymisji i przeniesienia na emeryturę było wykrycie przez Najwyższą Izbę Kontroli (NIK) różnych nieprawidłowości w działalności PKO, za które odpowiedzialnością obciążono L-go jako prezesa. Atak przeciwko L-mu podjęła prasa (m. in. „Robotnik”, „Kurier Poranny”, „Dziennik Bydgoski”). Zasadnicze zarzuty zebrano też w broszurze „Hubert Linde i Ska” (b. m. i r.). Rezultatem dochodzeń NIK był proces wytoczony L-mu, Wilhelmowi Bauowi i Bogusławowi Hryniewiczowi w kwietniu 1926 przed Sądem Okręgowym w Warszawie. L-mu zarzucano, że wykorzystując swe stanowisko dokonał wielu sprzecznych z przepisami czynów, które umożliwiły czerpanie korzyści materialnych jego bratu Marianowi i W. Bauowi, przez co naraził PKO na poważne straty finansowe. Oskarżający prokurator K. Rudnicki nie zarzucał mu jednak (co czyniła prasa) czerpania osobistych korzyści majątkowych z popełnionych naruszeń przepisów. W dn. 17 IV 1926 L. na dwa dni przed wydaniem wyroku – został zastrzelony na ulicy przez sierżanta W. P. Wacława Trzmielowskiego. Motyw zabójstwa nie jest jasny. Trzmielowski uzasadniał swój krok obawą, że Sąd zbyt łagodnie potraktuje L-go. Równocześnie jednak śledztwo ujawniło, że Trzmielowski przed wstąpieniem do wojska był wielokrotnie karany za przestępstwa pospolite, co stawiało w wątpliwość wysuwany przezeń motyw zabójstwa. Wydaje się, że Trzmielowski był tylko płatnym mordercą. Wobec śmierci L-go postępowanie karne przeciwko niemu zostało umorzone. W mocy utrzymało się jednak powództwo cywilne, z którego tytułu Sąd w dn. 19 IV 1926 zasądził na rzecz PKO kwotę przeszło 1,6 mln. zł. Sąd wyższej instancji uniewinnił L-go z wysuwanych wobec niego zarzutów.
Poza pracą zawodową L. w okresie 1918–26 działał nadal w TSL. Zajmował się też m. in. publicystyką historyczną. Opublikował prace Ustrój poczty i Projekt organizacji PKO w Polsce oraz kilka artykułów poświęconych oszczędnościom i działalności PKO w czasopiśmie „Przemysł i Handel” (1924 i 1925). L. odznaczony był Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Od r. 1895 był L. żonaty z nauczycielką Wandą Dwernicką. Miał z nią pięcioro dzieci. Troje z nich zmarło we wczesnym dzieciństwie. Z pozostałych dwóch córek – starsza Zofia wyszła za mąż za Ignacego Rapacza, a młodsza Janina za prof. Tadeusza Kochmańskiego.

Enc. Nauk Polit., III; Enc. Ultima Thule; W. Ilustr. Enc. Gutenberga; – Dwudziestolecie komunikacji w Polsce Odrodzonej, Kr. 1939 s. 298 (fot.); Dziesięciolecie Polski Odrodzonej, (fot.); Landau Z., Polskie zagraniczne pożyczki państwowe 1918–1926, W. 1961; Taylor E., Inflacja polska, P. 1926; – Karpiński S., Pamiętnik dziesięciolecia 1915–1924, W. 1931 s. 298, 300; Rataj M., Pamiętniki 1918–1927, W. 1965; Rudnicki K., Wspomnienia prokuratora, W. 1956 s. 187–207; Sprawa H. L-go i innych o nadużycia w PKO w Warszawie, w: Mowy sądowe, W. 1926 II 83–280 (m. in. akt oskarżenia, przemówienia obrońców i prokuratora, wyrok); Sprawozdania stenograficzne z posiedzeń Sejmu 1923, nr 54, 61; Sprawozdanie z działalności PKO w latach 1919–21, s. 3–5, 16; toż w r. 1923 (fot.); toż w r. 1925, s. 3–4; Sprawozdanie Zarządu Głównego TSL za r. 1925, Kr. 1926 s. 15; Tommasini F., Odrodzenie Polski, W. 1928; – „Czas” 1923 nr z 4–5 VII; „Dzien. Urzędowy Min. Poczt i Telegrafów” 1919 nr 1 s. 19, nr 2 s. 2; „Kur. Warsz.” 1926 nr z 8–22 IV; „Liberum Veto” 1919 nr z 12 IV i 12 VII; „Monitor Pol.” 1923 nr z 2 VII; „Poczta” 1919; „Robotnik” 1919 nr 284, 295; – AAN: Kauzik t. 26; – Informacje i dokumenty udostępnione przez Zofię Rapacz; Relacje Stanisława Rymera i Ryszarda Wojdalińskiego w posiadaniu Józefa Zielińskiego.
Zbigniew Landau

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.