Tarnowski Jan Amor h. Leliwa (ok. 1516–1537), prepozyt krakowski i tarnowski, sekretarz królewski.
Był wnukiem Jana Amora młodszego (zm. 1500, zob.), synem Jana Amora (1488–1561, zob.) i jego pierwszej żony Barbary z Tęczyńskich (zm. po 31 VII 1521), córki woj. ruskiego Mikołaja. Miał rodzonego brata Jana Aleksandra (zm. 1515) oraz przyrodnie rodzeństwo z trzeciego małżeństwa ojca z Zofią, córką Krzysztofa Szydłowieckiego (zob.): brata Jana Krzysztofa (1537–1567, zob.) i siostrę Zofię (zm. 1 VII 1570), żonę woj. kijowskiego Konstantyna Wasyla Ostrogskiego (ok. 1526–1608, zob.).
Przed wyruszeniem do Ziemi Świętej ojciec ustanowił 9 V 1518 dla T-ego opiekunów: Krzysztofa i Mikołaja (zob.) Szydłowieckich, woj. lubelskiego Andrzeja Tęczyńskiego i kaszt. zawichojskiego Stanisława Mieleckiego (zob.). Latem 1528 planował również jego wysłać do Ziemi Świętej na pielgrzymkę; kanclerz kor. K. Szydłowiecki prosił w liście z 17 VII t.r. króla czeskiego i węgierskiego Ferdynanda I Habsburga o wydanie T-emu na czas przejazdu listu bezpieczeństwa, ale z powodu napiętej sytuacji politycznej na Węgrzech do pielgrzymki nie doszło. W poł. r. 1531 bp krakowski Piotr Tomicki zamierzał prezentować T-ego na prepozyturę skalbmierską; ostatecznie uzyskał ją jednak Stanisław Oleśnicki, T. natomiast otrzymał prezentę królewską na prepozyturę krakowską (po mianowanym na biskupstwo przemyskie Janie Karnkowskim), na którą został instalowany 25 VII t.r. Objął także t.r. prepozyturę tarnowską, wakującą po śmierci Mikołaja Zamoyskiego.
Prawdopodobnie to T. wpisał się (jako Jan, syn Jana z Tarnowa) w semestrze letnim 1532 na Uniw. Krak., uiszczając 6 gr opłaty immatrykulacyjnej. Astronom Adam z Tuszyna dedykował mu t.r. swe dzieło „Judicium et significatio Comete: qui apparuit in fine dierum Septembris, sub anno dni 1532” (Cracoviae). W r.n. uzyskał T. stopień bakałarza sztuk wyzwolonych. Na polecenie ojca udał się jesienią 1534 w poselstwie do króla węgierskiego Jana Zapolyi, by zabiegać o uwolnienie oskarżonego o spisek woj. sieradzkiego Hieronima Łaskiego; w poł. października t.r. przybył do Kieżmarku, gdzie spotkał się z wysłannikiem senatorów, podkomorzym krakowskim Janem Kościeleckim, i 19 X wyruszył z nim do przebywającego w Wielkim Waradynie Zapolyi. W trakcie rokowań ofiarował się jako zakładnik, jednak Zapolya nie przyjął tego gestu. Przed 29 XI wrócił T. do Krakowa. W styczniu 1536 na dworze prymasa Andrzeja Krzyckiego w Łowiczu pojawiły się pogłoski o planach nominacji T-ego na biskupstwo przemyskie, po spodziewanym awansie bp. Piotra Gamrata na biskupstwo płockie, ale do zmian na stolicach biskupich nie doszło. T. uczestniczył 29 V t.r. w ingresie bp. krakowskiego Jana Latalskiego; wspólnie z archidiakonem krakowskim Jerzym Myszkowskim prowadził go w uroczystej procesji z kościoła św. Floriana na Kleparzu do kościoła Mariackiego i katedry na Wawelu. Był już sekretarzem królewskim, gdy 11 II 1537 król Zygmunt I zatwierdził zrzeczenie się przez niego na rzecz ojca oprawy po matce, zabezpieczonej na dobrach przeworskich.
Zapewne to T. ofiarował do katedry na Wawelu dwa gobeliny, przedstawiające doktorów Kościoła oraz scenę chrztu Chrystusa, określone w inwentarzu z r. 1563 jako dar «reverendi olim Tarnowski». Jako kanonik krakowski mieszkał (wspólnie z Mikołajem Miłkowskim) w kamienicy przy ul. Kanoniczej 16. Zmarł 5 VI 1537, został prawdopodobnie pochowany w kolegiacie tarnowskiej, gdzie wystawiono mu epitafium.
Siostrzeńcami T-ego byli Aleksander (zob.) i Janusz (zob.) Ostrogscy, a siostrzenicami Katarzyna Ostrogska (zm. 3 VIII 1579), żona Krzysztofa Radziwiłła zwanego Piorunem (1547–1603, zob.), i Elżbieta Ostrogska, zamężna najpierw za Janem Kiszką (zob.), potem z mężem zmarłej siostry, Katarzyny. T. jest mylony (T. Żychliński, J. Korytkowski, L. Winczura) z kanonikiem gnieźnieńskim i plebanem w Pyzdrach Janem Tarnowskim.
Dworzaczek; Korytkowski, Prałaci gnieźn., IV; Łętowski, Katalog biskupów krak., IV; Niesiecki; Paprocki; Żychliński, VI; – Dworzaczek W., Hetman Jan Tarnowski. Z dziejów możnowładztwa małopolskiego, W. 1985; Fedorowicz S., Uroczyste ingresy biskupów w przedrozbiorowym Krakowie, „Nasza Przeszłość” t. 111: 2009 s. 87; Hennel-Bernasikowa M., Gobeliny katedry wawelskiej, Kr. 1994; Herzig F., Katedra niegdyś kolegiata w Tarnowie, Tarnów 1900 s. 18; Spieralski Z., Jan Tarnowski 1488–1561, W. 1977 s. 129–30, 225, 316; Sułkowska-Kurasiowa I., Polska kancelaria królewska w latach 1447–1506, Wr. 1967; Winczura L., Hetman hetmanów Jan Amor Tarnowski (1488–1561), Kr. 2005; Wyczański A., Między kulturą a polityką. Sekretarze królewscy Zygmunta Starego (1506–1548), W. 1990 s. 27, 34, 36, 41, 43, 84, 267; – Acta Tom., X, XIII, XVI, XVII; Arch. Sanguszków, V; Metryka czyli album Uniwersytetu Krakowskiego z lat 1509–1551, Wyd. A. Gąsiorowski i in., W. 2010; Najstarsza księga promocji Wydziału sztuk Uniwersytetu Krakowskiego z lat 1402–1541, Wyd. ciż, W. 2011 [1533/8B]; Przybyszewski, Wypisy źródł. do dziej. Wawelu, [t. 7] nr 1254; Starowolski, Monumenta Sarmatarum, s. 37; Statuta nec non liber promotionum, s. 188; – AGAD: Metryka Kor., t. 31 s. 235; Arch. Kapit. Katedralnej w Kr.: Acta Actorum, t. 3 k. 68v–9, 162–6, 171, 175, t. 4 k. 71; Arch. Kurii Metropolitalnej w Kr.: Acta episc., t. 13 k. 198v; B. Jag.: Przyb. 37/57 (Dworzaczek W., Tarnowscy i ich rola dziejowa) t. 3 k. 25, 270, t. 6 tabl. V, t. 8 k. 91–2.
Elżbieta Knapek