INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Jan Bronisław Stahr  

 
 
1888-08-15 - 1951-06-22
Biogram został opublikowany w 2002 r. w XLI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.

 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Stahr Jan Bronisław (pierwotne imię Berthold) (1888–1951), filolog klasyczny, patrysta, pedagog. Ur. w Tarnowie 15 VIII, pochodził z rodziny żydowskiej, był synem kupca Bernharda i Zofii z Hirschów.

W Tarnowie S. uczęszczał do szkoły ludowej, maturę uzyskał w tamtejszym II Gimnazjum w r. 1907. Studia filologii klasycznej (główny przedmiot język grecki, poboczny – łaciński) i filozofii ścisłej rozpoczął w r. akad. 1907/8 na Uniw. Wiedeńskim i kontynuował je w l. 1908/9–1910/11 na Wydz. Filozoficznym UJ. W r. 1911 używał jeszcze imienia Berthold, później przyjął chrzest w kościele rzymskokatolickim i zmienił je na Jan Bronisław. W l. 1912/13–1913/14 pracował jako nauczyciel w prywatnym gimnazjum w Zaleszczykach. Po wybuchu pierwszej wojny światowej pełnił w l. 1915–18 służbę w 57. pp armii austro-węgierskiej, a następnie do r. 1919 w 16. pp WP.

W r. szk. 1919/20 uczył S. w Państw. Gimnazjum im. Zygmunta Augusta w Wilnie, a w r. szk. 1920/1 w prywatnym gimnazjum w Leżajsku. W r. 1921 zdał egzamin nauczycielski i w l. 1921/2–1928/9 pracował w Państw. Gimnazjum Męskim im. Przemysława w Rogoźnie Wpol., a następnie, do wybuchu drugiej wojny światowej, w Gimnazjum i Liceum im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, oraz od r. szk. 1929/30 przez kilka lat w tamtejszej Państw. Uczelni Żeńskiej im. Dąbrówki. Dn. 30 XII 1933 uzyskał stopień doktora filozofii na Uniw. Pozn. na podstawie pracy Grzegorz z Nazjanzu jako pisarz listów napisanej pod kierunkiem Witolda Klingera.

Okupację niemiecką przeżył S. we wsi Burzyn (pow. tarnowski), pracując w rolnictwie i biorąc udział w tajnym nauczaniu. Po ustąpieniu Niemców uczył do końca lipca 1945 w miejskim gimnazjum i liceum w Tuchowie, później wrócił do Poznania, gdzie do końca życia uczył w Gimnazjum i Liceum im. K. Marcinkowskiego. W r. akad. 1947/8 przez dwa trymestry wykładał filozofię grecką na Uniw. Pozn.

S. interesował się przede wszystkim patrystyką (obok języka greckiego i łacińskiego znał dobrze hebrajski). W redagowanej przez Jana Sajdaka poznańskiej serii wydawniczej Pisma Ojców Kościoła ogłosił przekład „Pamiętnika (Commonitorium) św. Wincentego z Lerynu” (1928) oraz „Listów św. Grzegorza z Nazjanzu” (1933) z własnymi, obszernymi wstępami i objaśnieniami. Oba wydania zostały uznane przez fachową krytykę za wzorowe. Zamierzał też opracować komentarz do „Apokalipsy św. Jana”, jednym z jego rozdziałów miała być rozprawa Dwaj świadkowie Apokalipsy [św. św. Piotr i Paweł] ogłoszona w „Ruchu Biblijnym i Liturgicznym” (1950 s. 267–94).

S. był też autorem rozprawek z zakresu filozofii greckiej, a mianowicie wygłoszonego w r. 1929 na I Zjeździe Filologów Słowiańskich referatu Podstawa filozofii Platona („Kwart. Klasyczny” 1930 s. 129–40) oraz Σωκρατής καλός καί νεός γεγονώς [O Sokratesie pięknym i młodym] (druk. w: „Munera philologica Ludovico Ćwikliński […] oblata”, P. 1936 i odb.). Na język łaciński przełożył poemat prozą Cypriana Norwida „Garstka piasku” („Arenae manipulus”, druk. w: „Spraw. Dyrekcji Państw. Uczelni Żeńskiej im. Dąbrówki w Poznaniu za czas od 1931–1932 r.”, P. 1932). S. był członkiem Poznańskiego Tow. Przyjaciół Nauk oraz Polskiego Tow. Filologicznego. Zmarł w Poznaniu 22 VI 1951 i został pochowany na cmentarzu na Górczynie.

Z małżeństwa zawartego 1 I 1938 ze Stefanią z Dankowskich (27 III 1897 – 21 X 1984), nauczycielką, miał S. córkę Marię, historyka sztuki.

W rękopisie pozostawił S. m.in. przekłady „Parmenidesa” oraz „Listów” Platona. Losy tej spuścizny nie są znane.

 

Fot. w Mater. Red. PSB; – Pianko G., Bibliografia „Eos” i innych wydawnictw Polskiego Tow. Filologicznego 1894–1959, „Eos” 1959/60 z. 3; – Zagórowski, Spis nauczycieli, I–II; – Ujda J., Jan Stahr, „Spraw. Pozn. Tow. Przyjaciół Nauk za I i II kwartał 1955 r.”, s. 206–8 (i nadb.); tenże, Profesor dr Jan Stahr, wybitny filolog klasyczny i patrysta, „Dziś i Jutro” 1953 nr 28; – Sprawozdanie Dyrekcji c.k. Gimnazjum II w Tarnowie za r. szk. 1906/7, Tarnów 1907; – Nekrologi z r. 1951: „Głos Wpol.” nr 172, „Tyg. Powsz.” nr 39; – Arch. UAM: Wydz. Human., sygn. 153/165 (m.in. autobiografia z r. 1932, kserokopie w Mater. Red. PSB); Arch. UJ: sygn. WF II 351, WF II 361; – Uzupełnienia Antoniego Gąsiorowskiego z P.

Rościsław Skręt

 

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.