INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Jan Cetner  

 
 
Biogram został opublikowany w 1937 r. w III tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Cetner Jan, († 1680), rotmistrz, pułkownik, starosta lwow., syn Aleksandra, kasztelana halic., i Anny z Zamoyskich, kasztelanki lwow. Jako starosta szczurowicki zapisany w r. 1662 na uniwer. w Grazu a w r. następnym w Paryżu. Wybierany kilkakrotnie posłem na sejm z ziemi halic. (r. 1666, 1668, 1675, 1678), wyznaczony był w r. 1676 jednym z komisarzy dla rozsądzenia wzajemnych krzywd i szkód na pograniczu polsko-węgierskim i ustanowienia tamże środków bezpieczeństwa, a w roku 1676 deputatem do boku J. K. M. Był też deputatem na Trybunał koronny (1667), marszałkiem sejmiku halic. (1670) i wiszeń. (1674), sędzią kapturowym (1673). Elektor Michała Korybuta i Jana III. – Przy swoim ojcu, dzielnym i doświadczonym wojowniku, wcześnie rozpoczął służbę wojenną. Towarzyszył mu w r. 1663 podczas wyprawy na Ukrainę. W czasie kampanii 1671 r. bierze udział w zwycięstwie nad Tatarami pod Bracławiem 26 VIII. W czasie pogoni za uciekającymi »nieboraka P. Cetnera młodego w mili zaraz porwały kolki i ledwo się go kilką konwi wody dolali (docucili)« pisze Sobieski do żony. W tym samym roku zrzekł się jego ojciec swojej chorągwi pancernej na rzecz Jana C-ra, a list przypowiedni królew. na tę chorągiew o 100 koniach wystawiono mu »ze względu na jego w dziele rycerskim umiejętność«. Po zwycięstwie nad Tatarami pod Niemirowem wymienia C-ra Sobieski w piśmie do króla z 8 X 1672 pomiędzy »szczerze, mężnie i ochotnie dopomagającymi mi tej WKMci i Rzpltej przysługi«. Był też pod Lwowem ze swoją chorągwią w czasie znanej wiktorii Sobieskiego 24 VIII 1675. W tym samym czasie połowa jego pułku piechoty, liczącego tylko 160 żołnierzy, wzmocniła na rozkaz królewski, pod dowództwem Jana Samuela Chrzanowskiego, załogę Trembowli. Większa część żołnierzy C-ra zginęła, broniąc zamku. Obrona Trembowli przez Chrzanowskiego przeszła jednak do historii. – Za konsensem królew. r. 1676 przejął C. starostwo lwow. od J. Mniszcha. W konsensie królew. nazwany pułkownikiem J. K. M. Jeszcze za życia ojca otrzymał on dość liczne aczkolwiek nie wielkie jego królewszczyzny, a następnie odziedziczył znaczne dobra w wojew. ruskim i podol. – C. żonaty był z Zofianną (Zofią Anną), córką Mikołaja Daniłowicza, podczaszego koron., i Apolinarii Niemojewskiej. Z teściem miał nieporozumienia. Ten skarżył go przed trybunałem lubel. o najazd i gwałty, poczynione na jego rozkaz przez jego dragonów w dobrach Rychcice w r. 1672. Pogodzili się jednak wkrótce, gdyż Daniłowicz cedował mu w następnym roku królewszczyznę Laszki. C. pozostawił 7 dzieci. Z synów Aleksander był starostą szczurowiec., w r. 1683 rotmistrzem usarskim i pułkownikiem J. K. M., wreszcie starostą trembowel. (11 II 1704, † 1709), Józef kasztelanem wołyń., Franciszek wojewodą smoleń. Wdowa po Janie C. wyszła powtórnie za mąż za Zygmunta Dąbskiego, wojewodę brzesko-kujaw.

 

Niesiecki; Boniecki; AGZ. X, XXII, XXIV; Vol. leg., V 154, 181, 279; Borkowski, Elektorowie; Kochowski, Annales, III 83; Lasocki Z., Nieznany bohater spod Zbaraża, Kr. 1934, 10; Helcel, Listy Jana Sobieskiego, 239; Kluczycki F., Pisma do wieku i spraw Jana Sobieskiego, I, cz. II 1084; Załuski A. Ch., Epistolae historico-familiares, I 542; Czołowski A., Wojna polsko-turecka 1675 r., »Kwart. Hist.« VIII 602, 617; rkp. Arch. Gł., Metryka koronna ks. 209; Sygillaty, ks. 12, 13; Wyroki trybunału lubel., ks. 338, 342, 354, 357, 358, 361, 364, 372, 374–6, 382; Rkp. B. Kórn. 23.

Zygmunt Lasocki

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 

Postaci powiązane

 

Aleksander Cetner

brak danych - 1675? kasztelan halicki
 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Andrzej Bobola h. Leliwa

ok. 1591 - 1657-05-16
święty
 

Tomasz (Tommaso) Dolabella

ok. 1570 - 1650-01-17
malarz
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.