INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Jan Fryderyk Scharmach  

 
 
1774-03-26 - 1859-02-02
Biogram został opublikowany w 1994 r. w XXXV tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Scharmach Jan Fryderyk (1774–1859), fabrykant sukna w Warszawie, dyrektor fabryki żyrardowskiej. Pochodził z Prus Wschodnich, ur. 26 III w Labiawie (dziś Polessk), miasteczku położonym na północny wschód od Królewca. Był synem Christiana, rodem z Pasłęka, i Charlotty Oehm. Ojciec był sukiennikiem w Labiawie, potem słodownikiem.

W ojcowskiej manufakturze S. zdobył pierwsze doświadczenia i umiejętności. Wobec braku perspektyw uprawiania tego rzemiosła w Labiawie, przeniósł się w r. 1796 do Królewca, gdzie przez cztery kolejne lata pracował jako czeladnik w wyuczonym zawodzie. Po odbyciu tej praktyki S. przybył w r. 1800 do Warszawy, gdzie zamieszkał przy ul. Dobrej (nr hip. 2814), róg Bednarskiej. Był to pałac z przyległościami zwany «Kasztelanką». W jednym z zabudowań znajdujących się na terenie tej nieruchomości S. założył warsztat sukienniczy. Koncesję na jego prowadzenie otrzymał 30 I 1801. Początkowo wytwarzał 100 sztuk sukna rocznie o wartości 2 400 talarów, zatrudniając trzech robotników obsługujących jedno krosno tkackie. Rozwój fabryki rozpoczął się w czasach Ks. Warsz., w okresie ożywienia przemysłu wełnianego, które nastąpiło dzięki zamówieniom wojskowym. S. był wtedy jednym z dziewięciu fabrykantów sukna w Warszawie. Dla potrzeb wojska produkował koce. W czasach Królestwa Kongresowego brał też udział w publicznych licytacjach dla fabrykantów i dostawców sukna. Poza kocami S. produkował sukno średnie, proste, kuczbaję (kosmata tkanina wełniana), baję, kołdry wełniane i flanelowe, których produkcję znacznie rozwinął. W r. 1820 z wytwórni S-a pochodziło 2 tys. kołder, tj. 70% w skali Królestwa i 97% w skali Warszawy. W okresie tym był jedynym w mieście producentem bai. Prezentował swoje wyroby na organizowanych w Warszawie wystawach krajowej produkcji przemysłowej. Kryzys sukiennictwa, jaki nastąpił w l. trzydziestych XIX w., spowodował upadek fabryki S-a.

W r. 1839 S. został powołany na stanowisko dyrektora naczelnego Fabryki Wyrobów Lnianych w Żyrardowie. W okresie kierowania przez niego zakładem przeprowadzono reorganizację rachunkowości, co umożliwiło sprawniejszą kontrolę produkcji. Tkaniny żyrardowskie, odznaczające się doskonałą jakością, nagradzane były medalami na krajowych i zagranicznych wystawach przemysłowych. Otwarto pierwsze sklepy firmowe. S. pracował w fabryce żyrardowskiej do ok. 1847 r. Po przejściu na emeryturę zamieszkał w Warszawie przy ul. Żelaznej nr hip. 1124, róg ul. Grzybowskiej.

S. działał społecznie w warszawskim Zborze Ewangelicko-Augsburskim, od r. 1815 stał na czele Wydziału Ławek, któremu przewodniczył do r. 1829. Ponadto interesował się astronomią, utrzymywał kontakty z przedstawicielami tej gałęzi wiedzy. Zmarł 2 II 1859 w Warszawie, pochowany został na cmentarzu Ewangelicko-Augsburskim.

Ożeniony (1801) z Karoliną Hellmann, córką sukiennika z Królewca, miał z nią S. trzynaścioro dzieci, z których siedmioro osiągnęło wiek dojrzały; kontynuatorem rodu został najstarszy syn, Fryderyk (1803–1864) – urzędnik Banku Polskiego w Warszawie.

 

Szulc E., Cmentarz Ewangelicko-Augsburski w Warszawie, W. 1989; – Jenike L., Kronika Zboru Ewangelicko-Augsburskiego w Warszawie 1782 do 1890, W. 1891 s.43, 50; Kazimierski J., Dzieje zakładów żyrardowskich i ich załogi w latach 1829–1885, Ciechanów 1984; Kołaczkowski J., Wiadomości tyczące się przemysłu i sztuki w dawnej Polsce, Kr. 1888 s. 559; Łepkowski T., Przemysł warszawski u progu epoki kapitalistycznej (1815–1868), W. 1960; Scharmach J., Jan Fryderyk Scharmach – warszawski fabrykant sukna, „Kron. Warszawy” 1987 nr 1 s. 151–61; Schulz C., Die Bürgerrolle der Stadt Labiau von 1761–1854, „Altpreussische Geschlechterkunde” 1937 s. 46; Stegner T., Ewangelicy warszawscy 1815–1918, W. 1993; Świątek T., Manufaktura przędzalnicza Jana Fryderyka Scharmacha, „Jednota” 1990 nr 12 s. 19–21; – „Izys Pol.” 1822 t. 6 s. 85; – AGAD: Generalny Dyrektoriat Prus Południowych, V-58 s. 40–41, Zbór Ewangelicko-Augsburski, 2240; AP m.st. Warszawy: Akta stanu cywilnego paraf. ewangelicko-augsburskiej za r. 1859; Zentralstelle für Genealogie w Lipsku: Akta stanu cywilnego Labiawy B 942, s. 93, Akta stanu cywilnego Królewca B 1086 s. 477.

Jan Scharmach

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Józef Brandt

1841-02-11 - 1915-06-12
malarz
 

Karol Adolf Bajer (Beyer)

1818-02-10 - 1877-11-08
fotograf
 

Aleksander Kokular

1793-01-09 - 1846-04-06
kolekcjoner
 
więcej  

Postaci z tego okresu

 

w ipsb

 

Józef Oleszkiewicz

1777 - 1830-10-05
malarz
 

Dominik Anc

1844-07-20 - 1918-05-28
adwokat
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.