INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu

Jan Oleski h. Grzymała  

 
 
XVI w. - między 1589 a 1594
Biogram został opublikowany w 1978 r. w XXIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego.

Oleski Jan h. Grzymała (zm. między r. 1589 a 1594), kuchmistrz nadworny kor., starosta bierzgłowski. Był synem Jerzego (zob.) i Zofii z Konopackich. Był właścicielem Oleśnicy koło Chodzieży, później także dóbr ostrowickich. Dn. 7 IX 1564 w Knyszynie został dworzaninem Zygmunta Augusta, miał służyć w 5, a potem w 6 koni. W r. 1567 nabył wieś Swarożin, a w r. 1570 jako kuchmistrz nadworny dobra Gnieszyno. Kiedy na sejmie unijnym w Lublinie w r. 1569 zażądano od Torunia zwrotu dóbr bierzgłowskich (w związku z egzekucją dóbr nadanych po r. 1505), 26 V t. r. Zygmunt August zezwolił O-emu na wykupienie tych dóbr z rąk Torunia (w starszej literaturze błędnie podawano imię O-ego – Jerzy, błąd ten poprawił Czaplewski). O. wobec oporu torunian siłą wziął Bierzgłów 31 III 1570. Król wyznaczył go starostą dożywotnim. Przejął on wsie: Czarnowo, Smogórsko, Złą Wieś z wyjątkiem Żydy. Wg opinii torunian źle zarządzał tymi dobrami, a administratorzy dopuszczali się wielu bezprawi wobec mieszkańców tych dóbr, np. w Rogówku. Torunianie podjęli starania na dworze królewskim, aby dobra bierzgłowskie odzyskać. Jednak na sejmie 1570 r. nie udało się to im. Tymczasem Zygmunt August znalazł się w kłopotach finansowych i za sumę 24 000 złp. przywrócił Toruniowi ich dobra, stwierdzając, że instygator się pomylił. Dn. 4 VI 1572 król nakazał O-emu zwrócić dobra. Ten zwlekał. Wówczas torunianie odebrali zamek bierzgłowski siłą. O. opuścił dobra. Posiadając jednak zapis królewski nie dał za wygraną i wytoczył spór przed Stefanem Batorym w r. 1576. Spór zakończył się w r. 1589. «Stary» O. przelał swoje pretensje na syna Jana, na co miasto się zgodziło i wypłaciło 7 500 złp. O. zmarł między r. 1589 a 1594.

Z małżeństwa z Barbarą Grudzińską miał O. trzech synów: Jerzego, Jana i Mikołaja (zm. 1627), dziedzica Oleśnicy, oraz sześć córek: Dorotę (wydaną w r. 1588 za mąż za Marcina Przecławskiego), Katarzynę (w r. 1594 żonę Jakuba Zakrzewskiego), Jadwigę (od r. 1594 żonę Macieja Bronikowskiego), Urszulę (żonę Zygmunta Sulikowskiego), Ludmiłę (w r. 1598 żonę Jana Mierczyńskiego) i Elżbietę (od r. 1609 żonę różnowiercy Jana Grota z Przyłęku). Syn O-ego Jerzy (zm. 1593) był kolejno dworzaninem, kuchmistrzem, a wreszcie marszałkiem dworu królowej Anny Jagiellonki, leśniczym tykocińskim oraz starostą kamienieckim. Żoną jego była Barbara Szczepiecka, panna z fraucymeru królowej.

Jan objął po ojcu dobra ostrowickie, w r. 1604 otrzymał urząd podkomorzego pomorskiego, w kwietniu 1623 został podkomorzym koronnym. Był on żonaty z Zuzanną Przerembską (zm. 8 III 1662). Dobra ostrowickie przejęli po jego śmierci bratankowie, synowie Mikołaja – Zygmunt i Łukasz.


Estreicher; Niesiecki; Paprocki; Uruski; Czaplewski, Senatorowie Prus Król.; – Górski K., Historia polityczna Torunia do roku 1793, w: Dzieje Torunia, Pod red. K. Tymienieckiego, Tor. 1933 s. 68–70; Kestner E., Beiträge zur Geschichte d. Stadt Thorn, Thorn 1882; Kurpisz L., Kronika kościołów chodzieskich, Chodzież 1933 s. 189; Maerker H., Geschichte der ländlichen Ortschaften und der drei kleineren Städte des Kreises Thorn…, Danzig 1899–1900 s.75; Wernicke J. F., Geschichte Thorns, Thorn 1842 s. 53; Zernecke J. H., Thornische Chronica, Thorn 1727 s. 154, 158; – Mater. do hist. stosunków kulturalnych w XVI w.; Matricularum summ., V nr 3634, 4122, 10190; – AGAD: MK t. 131 k. 234v.–236, t. 170 k. 300–300v.; WAP w Bydgoszczy, Oddz. Terenowy w Tor.: Kat. I dok. nr 3013, 3015, Kat. II, VIII, 17, 157, rkp. XII, 13 (J. K. Dachnowski, Summariusz herbarza szlachty polsko-pruskiej, nie zna); Informacje Włodzimierza Dworzaczka na podstawie: Arch. Państw. w P.: Kcynia Grodz. 32 k. 404, 405v., 426, 34 k. 295, 550v., 29 k. 603v., 39 k. 21v., 22v. i Poznań Grodz. 23 k. 203v., 222, 386, 401.

Janusz Małłek


 
 
 
Spis treści:
 
 
Biogram naukowy jest dostępny wyłącznie w drukowanej wersji PSB. Zapraszamy do zapoznania się z innymi dostępnymi materiałami.
 
 
 

Oleski Jan h. Grzymała (zm. między r. 1589 a 1594), kuchmistrz nadworny kor., starosta bierzgłowski. Był synem Jerzego (zob.) i Zofii z Konopackich. Był właścicielem Oleśnicy koło Chodzieży, później także dóbr ostrowickich. Dn. 7 IX 1564 w Knyszynie został dworzaninem Zygmunta Augusta, miał służyć w 5, a potem w 6 koni. W r. 1567 nabył wieś Swarożin, a w r. 1570 jako kuchmistrz nadworny dobra Gnieszyno. Kiedy na sejmie unijnym w Lublinie w r. 1569 zażądano od Torunia zwrotu dóbr bierzgłowskich (w związku z egzekucją dóbr nadanych po r. 1505), 26 V t. r. Zygmunt August zezwolił O-emu na wykupienie tych dóbr z rąk Torunia (w starszej literaturze błędnie podawano imię O-ego – Jerzy, błąd ten poprawił Czaplewski). O. wobec oporu torunian siłą wziął Bierzgłów 31 III 1570. Król wyznaczył go starostą dożywotnim. Przejął on wsie: Czarnowo, Smogórsko, Złą Wieś z wyjątkiem Żydy. Wg opinii torunian źle zarządzał tymi dobrami, a administratorzy dopuszczali się wielu bezprawi wobec mieszkańców tych dóbr, np. w Rogówku. Torunianie podjęli starania na dworze królewskim, aby dobra bierzgłowskie odzyskać. Jednak na sejmie 1570 r. nie udało się to im. Tymczasem Zygmunt August znalazł się w kłopotach finansowych i za sumę 24 000 złp. przywrócił Toruniowi ich dobra, stwierdzając, że instygator się pomylił. Dn. 4 VI 1572 król nakazał O-emu zwrócić dobra. Ten zwlekał. Wówczas torunianie odebrali zamek bierzgłowski siłą. O. opuścił dobra. Posiadając jednak zapis królewski nie dał za wygraną i wytoczył spór przed Stefanem Batorym w r. 1576. Spór zakończył się w r. 1589. «Stary» O. przelał swoje pretensje na syna Jana, na co miasto się zgodziło i wypłaciło 7 500 złp. O. zmarł między r. 1589 a 1594.

Z małżeństwa z Barbarą Grudzińską miał O. trzech synów: Jerzego, Jana i Mikołaja (zm. 1627), dziedzica Oleśnicy, oraz sześć córek: Dorotę (wydaną w r. 1588 za mąż za Marcina Przecławskiego), Katarzynę (w r. 1594 żonę Jakuba Zakrzewskiego), Jadwigę (od r. 1594 żonę Macieja Bronikowskiego), Urszulę (żonę Zygmunta Sulikowskiego), Ludmiłę (w r. 1598 żonę Jana Mierczyńskiego) i Elżbietę (od r. 1609 żonę różnowiercy Jana Grota z Przyłęku). Syn O-ego Jerzy (zm. 1593) był kolejno dworzaninem, kuchmistrzem, a wreszcie marszałkiem dworu królowej Anny Jagiellonki, leśniczym tykocińskim oraz starostą kamienieckim. Żoną jego była Barbara Szczepiecka, panna z fraucymeru królowej.

Jan objął po ojcu dobra ostrowickie, w r. 1604 otrzymał urząd podkomorzego pomorskiego, w kwietniu 1623 został podkomorzym koronnym. Był on żonaty z Zuzanną Przerembską (zm. 8 III 1662). Dobra ostrowickie przejęli po jego śmierci bratankowie, synowie Mikołaja – Zygmunt i Łukasz.

 

Estreicher; Niesiecki; Paprocki; Uruski; Czaplewski, Senatorowie Prus Król.; – Górski K., Historia polityczna Torunia do roku 1793, w: Dzieje Torunia, Pod red. K. Tymienieckiego, Tor. 1933 s. 68–70; Kestner E., Beiträge zur Geschichte d. Stadt Thorn, Thorn 1882; Kurpisz L., Kronika kościołów chodzieskich, Chodzież 1933 s. 189; Maerker H., Geschichte der ländlichen Ortschaften und der drei kleineren Städte des Kreises Thorn…, Danzig 1899–1900 s.75; Wernicke J. F., Geschichte Thorns, Thorn 1842 s. 53; Zernecke J. H., Thornische Chronica, Thorn 1727 s. 154, 158; – Mater. do hist. stosunków kulturalnych w XVI w.; Matricularum summ., V nr 3634, 4122, 10190; – AGAD: MK t. 131 k. 234v.–236, t. 170 k. 300–300v.; WAP w Bydgoszczy, Oddz. Terenowy w Tor.: Kat. I dok. nr 3013, 3015, Kat. II, VIII, 17, 157, rkp. XII, 13 (J. K. Dachnowski, Summariusz herbarza szlachty polsko-pruskiej, nie zna); Informacje Włodzimierza Dworzaczka na podstawie: Arch. Państw. w P.: Kcynia Grodz. 32 k. 404, 405v., 426, 34 k. 295, 550v., 29 k. 603v., 39 k. 21v., 22v. i Poznań Grodz. 23 k. 203v., 222, 386, 401.

                                                                                                                                                                                                                                           Janusz Małłek

 

 
 
 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.

Media

 
 
 

Postaci z tego okresu

 

w biogramy.pl

 

Zygmunt I Stary

1467-01-01 - 1548-04-01
król Polski
 

Mikołaj Kopernik

1473-02-19 - 1543-05-21
astronom
 
więcej  
  Wyślij materiały Wyślij ankietę
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.